Otwórz menu główne
Pałac w Natolinie, gdzie spotykali się frakcjoniści

Natolińczycy – potoczna nazwa nieformalnej frakcji w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej opozycyjnej wobec „puławian”, która miała się wyłonić w 1956 roku, po XX zjeździe Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego. Popularna nazwa pochodzi od miejsca, gdzie odbywały się jej spotkania, a mianowicie pałacyku rządowego w Natolinie.

Walkę między „natolińczykami” a „puławianami” opisał Witold Jedlicki, działacz proreformatorskiego Klubu Krzywego Koła w Warszawie[1]. Wyjechał on z Polski do Izraela i w 1962 roku zamieścił w paryskiej „Kulturze” artykuł pod tytułem „Chamy i Żydy”[2]. Jedlicki opisywał w nim toczoną w 1956 roku zakulisową walkę na szczytach władz partyjnych koterii „konserwatywnej” (cieszącej się poparciem sowieckiej ambasady) zwanej „natolińczykami” oraz „proreformatorskiej” zwanej „puławianami”[1]. Według Antoniego Zambrowskiego Jedlicki określał zwolenników Mieczysława Moczara jako „chamów”, czyli „przedstawicieli polskiego ludu”, zaś „puławian” jako „Żydów”[1] i była to korzystna dla Moczara manipulacja propagandowa, gdyż jego przeciwnicy polityczni określeni zostali jako „Żydy”[1]. Broszura ta, zdaniem Zambrowskiego, była elementem przygotowań sowieckich służb do zmian kadrowych w PRL[1].

„Natolińczycy” byli przeciwnikami liberalizacji systemu. Głosili hasła nacjonalistyczne i antysemickie w celu zdobycia władzy w partii. Najbardziej znani przedstawiciele to Franciszek Jóźwiak, Wiktor Kłosiewicz, Władysław Kruczek, Zenon Nowak, Aleksander Zawadzki, Władysław Dworakowski, Hilary Chełchowski, Kazimierz Mijal, Franciszek Mazur, Bolesław Rumiński i Stanisław Łapot[3]. „Natolińczyków” charakteryzował silny syndrom antyinteligencki i poparcie dla silnej władzy, chcieli tylko nieznacznie zreformować system[4].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e „Ten Żyd kogo Partia wskaże (rzecz o początkach kariery tow. gen. LWP Wojciecha Jaruzelskiego)” – Antoni Zambrowski
  2. Witold Jedlicki, Chamy i Żydy, Paryż 1962, s. 3-41, Kultura nr 12/1962.
  3. Paweł Ceranka: Historia pewnego artykułu.
  4. Październik i „Mała stabilizacja”. W: Jerzy Eisler: Zarys dziejów politycznych Polski 1944-1989. Warszawa: POW „BGW”, 1992, s. 63-64. ISBN 83-7066-208-0.