Otwórz menu główne
Pałac w Natolinie, gdzie spotykali się frakcjoniści

Natolińczycy – potoczna nazwa nieformalnej frakcji w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej opozycyjnej wobec „puławian”, która miała się wyłonić w 1956 roku, po XX zjeździe Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego. Popularna nazwa pochodzi od miejsca, gdzie odbywały się jej spotkania, a mianowicie pałacyku rządowego w Natolinie.

Walkę między „natolińczykami” a „puławianami” opisał Witold Jedlicki, były agent UB, później działacz proreformatorskiego Klubu Krzywego Koła w Warszawie. Wyjechał on na mocy decyzji Moczara, agenta sowieckich służb specjalnych i ministra spraw wewnętrznych PRL, z Polski do Izraela i w 1962 roku zamieścił w paryskiej „Kulturze” paszkwil na Październik 1956 pod wymownym tytułem „Chamy i Żydy”[1]. Jedlicki opisywał w nim toczoną w 1956 roku zakulisową walkę na szczytach władz partyjnych koterii „konserwatywnej” (cieszącej się poparciem sowieckiej ambasady) zwanej „natolińczykami” oraz „proreformatorskiej” zwanej „puławianami”. Zgodnie z zamówieniem społecznym Moczara, Jedlicki określał jego zwolenników jako „chamów”, czyli „przedstawicieli polskiego ludu”, zaś „puławian” jako „Żydów”. Była to korzystna dla Moczara manipulacja propagandowa, gdyż jego przeciwnicy określeni zostali jako „Żydy”. Broszura ta była elementem przygotowań sowieckich służb do zmian kadrowych w PRL[2].

„Natolińczycy” byli przeciwnikami liberalizacji systemu. Głosili hasła nacjonalistyczne i antysemickie w celu zdobycia władzy w partii. Najbardziej znani przedstawiciele to Franciszek Jóźwiak, Wiktor Kłosiewicz, Władysław Kruczek, Zenon Nowak, Aleksander Zawadzki, Władysław Dworakowski, Hilary Chełchowski, Kazimierz Mijal, Franciszek Mazur, Bolesław Rumiński i Stanisław Łapot[3]. „Natolińczyków” charakteryzował silny syndrom antyinteligencki i poparcie dla silnej władzy, chcieli tylko nieznacznie zreformować system[4].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Witold Jedlicki, Chamy i Żydy, Paryż 1962, s. 3-41, Kultura nr 12/1962.
  2. „Ten Żyd kogo Partia wskaże (rzecz o początkach kariery tow. gen. LWP Wojciecha Jaruzelskiego)” – Antoni Zambrowski
  3. Paweł Ceranka: Historia pewnego artykułu.
  4. Październik i „Mała stabilizacja”. W: Jerzy Eisler: Zarys dziejów politycznych Polski 1944-1989. Warszawa: POW „BGW”, 1992, s. 63-64. ISBN 83-7066-208-0.