Otwórz menu główne

Nikon, imię świeckie Nikołaj Andriejewicz Sofijski (ur. 14 maja 1861 w guberni kostromskiej, zm. 28 maja 1908 w Tyflisie) – rosyjski biskup prawosławny.

Nikon
Nikołaj Sofijski
arcybiskup kartliński i kachetyński, egzarcha Gruzji
Ilustracja
Kraj działania  Rosja
Data i miejsce urodzenia 14 maja 1861
gubernia kostromska
Data i miejsce śmierci 28 maja 1908
Tyflis
arcybiskup kartliński i kachetyński, egzarcha Gruzji
Okres sprawowania 1906–1908
Wyznanie prawosławne
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Inkardynacja Eparchia kartlińska i kachetyńska
Śluby zakonne 1887
Diakonat do 1883
Prezbiterat 1883
Sakra biskupia 8 marca 1898
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 8 marca 1898
Miejscowość Petersburg
Konsekrator Palladiusz (Rajew-Pisariew)
Współkonsekratorzy Joannicjusz (Rudniew), Teognost (Lebiediew), Antoni (Wadkowski), Dymitr (Sambikin), Jan (Kratirow), Beniamin (Muratowski)

ŻyciorysEdytuj

Był synem wiejskiego kapłana prawosławnego, ojca stracił w wieku trzech lat. Jego dzieciństwo upłynęło w skrajnej biedzie[1]. Ukończył seminarium duchowne w Kostromie[1]. W 1882 ożenił się z Serafiną Paniną, również córką prawosławnego duchownego[2]. W roku następnym został wyświęcony na kapłana i skierowany do pracy duszpasterskiej w parafii w Mamontowie. W 1884 jego żona zmarła, co skłoniło go do podjęcia studiów teologicznych na Petersburskiej Akademii Duchownej, a następnie do złożenia wieczystych ślubów mniszych, co uczynił, będąc studentem III roku[2], w 1887[1]. W 1888 ukończył studia z tytułem kandydata nauk teologicznych. 30 marca 1891 został mianowany rektorem seminarium duchownego we Włodzimierzu nad Klaźmą i podniesiony do godności archimandryty[1].

Według wspomnień metropolity Eulogiusza (Gieorgijewskiego), Nikon (Sofijski) nie złożył ślubów zakonnych z powołania, lecz jedynie pragnąc poprawić swoją sytuację kapłana-wdowca. W związku z tym jako mnich czuł się nieszczęśliwy. W seminarium wprowadził surową dyscyplinę i utrzymywał ją represjami wobec słuchaczy[2]. Według innych wspomnień duchowny odznaczał się surowością trybu życia[2].

9 maja 1895 archimandryta Nikon został zaatakowany w seminaryjnym ogrodzie przez chorego psychicznie i pijanego studenta, który kilkakrotnie uderzył go toporem w głowę. Duchowny przeżył dzięki noszonemu kłobukowi. Po aresztowaniu zamachowca prosił o jego zwolnienie, zaś kilka lat później, już jako biskup, zaproponował mu pracę psalmisty[2].

8 marca 1898 miała miejsce jego chirotonia na biskupa wolskiego, wikariusza eparchii saratowskiej i wolskiej. Po roku został przeniesiony do eparchii petersburskiej, jako jej wikariusz z tytułem biskupa narewskiego, zaś w 1901 objął katedrę wiacką i słobodzką. W eparchii wiackiej cieszył się znacznym szacunkiem wśród wiernych, często dokonywał wizyt duszpasterskich w parafiach[1]. W 1904 został przeniesiony na katedrę włodzimierską i suzdalską. Dzięki wysokiej ocenie jego służby biskupiej 6 maja 1906 otrzymał godność arcybiskupią, zaś 9 czerwca tego samego roku został arcybiskupem kartlińskim i kachetyńskim, Egzarchą Gruzji[1].

W okresie objęcia przez niego urzędu duchowni gruzińscy, wspierani przez narodowych demokratów, podjęli na nowo starania o likwidację Egzarchatu i przywrócenie autokefalii Gruzińskiego Kościoła Prawosławnego. W 1906 delegaci gruzińscy przedstawili swoje argumenty na Zebraniu Przedsoborowym, przywołując wielowiekowe tradycje wschodniego chrześcijaństwa w Gruzji. Wskazywali również, iż kierowanie strukturami Kościoła w Gruzji przez egzarchów narodowości rosyjskiej, niewładających językiem gruzińskim i nieznających miejscowej kultury negatywnie wpływa na religijność Gruzinów[3]. Arcybiskup Nikon reprezentował w tej kwestii stanowisko umiarkowane, uznając za wskazane nadanie szerokiej autonomii eparchiom zamieszkiwanym w przeważającej większości przez Gruzinów, przy włączeniu do Kościoła Rosyjskiego eparchii, w których znaczną grupę stanowili Rosjanie. Autokefalii według postulatów Gruzinów sprzeciwiał się[1]. Na jego wniosek Świątobliwy Synod Rządzący wsparł kwotą 30 tys. rubli remont soboru w Mcchecie. Zainicjował również przegląd i korektę ksiąg liturgicznych w języku gruzińskim. Zyskał opinię znakomitego organizatora i administratora[1].

28 maja 1908 został zastrzelony przez nieustalonego zamachowca w pobliżu budynku konsystorza Egzarchatu Gruzińskiego[2]. Zamach wpisywał się w falę terroru w Gruzji rozpoczęto w roku poprzednim, której ofiarą padali pracownicy carskiej administracji w Gruzji, zaś w odwecie – patriotyczni działacze gruzińscy[4]. Jako jego inspiratorów podaje się zwolenników autokefalii Kościoła gruzińskiego[2]. Odmienny pogląd przedstawił w tej sprawie D. Lang, zdaniem którego arcybiskupa Nikona, przychylnie odnoszącego się do części postulatów Gruzinów, mogli zamordować członkowie bojówek Czarnej Sotni (ci z kolei oskarżali o ten czyn duchownych gruzińskich; oskarżenie takie przedstawił m.in. jeden z liderów organizacji ks. Joann Wostorgow)[5].

Na własną prośbę pochowany w soborze Zaśnięcia Matki Bożej we Włodzimierzu[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i Никон (Софийский)
  2. a b c d e f g Никон, архиепископ Карталинский и Кахетинский, экзарх Грузи
  3. W. Materski: Gruzja. Warszawa: TRIO, 2000, s. 44. ​ISBN 83-85660-090-9​.
  4. W. Materski: Gruzja. Warszawa: TRIO, 2000, s. 44-45. ​ISBN 83-85660-090-9​.
  5. D. M. Lang, A Modern History of Soviet Georgia, Grove Press, New York 1962, s.177-178


Poprzednik
Aleksy (Opocki)
Biskup wiacki
1901 – 1904
Następca
Filaret (Nikolski)
Poprzednik
Sergiusz (Spasski)
Biskup włodzimierski i suzdalski
1904 – 1906
Następca
Mikołaj (Nalimow)
Poprzednik
Mikołaj (Nalimow)
Biskup kartliński i kachetyński, Egzarcha Gruzji
1906 – 1908
Następca
Innocenty (Bielajew)