Olimpia Fulvia Morata

Olimpia Fulvia Morata (ur. 1526 w Ferrarze, zm. 26 października 1555 w Heidelbergu) – włoska poetka, humanistka[1].

Olimpia Fulvia Morata
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

1526
Ferrara

Data i miejsce śmierci

26 października 1555
Heidelberg

Zawód, zajęcie

poetka, humanistka

ŻyciorysEdytuj

Przyszła na świat jako córka Fulvio Pellegrino Morato i Lucrecji (prawdopodobnie z rodziny Gozi). Ojciec był nauczycielem książąt z rodu d'Este i jako humanista miał bliskie stosunki z uczonymi Włochami[2]. Olimpia uczyła się w rodzinnym domu pod okiem ojca i braci. Jeden z nich był znawcą greki, drugi medycyny i filozofii[3]. W wieku 12 lat płynnie mówiła po grecku i łacinie. W wieku 14 lat znalazła się na katalogu sławnych współczesnych twórców[1]. Z sukcesami samodzielnie uczyła się filozofii, teologii i literatury[3].

Została wezwana do pałacu książąt Este jako towarzyszka i instruktorka młodszej i uzdolnionej Anny d'Este, córki Renaty, księżnej Ferrary. Tam Olympia głosiła wykłady na temat dzieł Cycerona i Kalwina[1]. Kontynuowała naukę z księżniczką Anną pod kierunkiem ojca Fulvio i dwóch braci z Niemiec, Johana i Chiliana Sinapich[2].

W 1546 powróciła do domu, by zaopiekować się chorym ojcem, a po jego śmierci poświęciła się edukacji rodzeństwa (miała co najmniej 2 braci i 2 siostry)[3]. Po śmierci ojca zainteresowała się religią i zwróciła się w stronę protestantyzmu luterańskiego[4]. Kiedy w 1548 wróciła na dwór w Ferrarze, małżeństwo Anny d'Este z Franciszkiem, księciem de Guise, katolikiem, doprowadziło ją jako protestantkę do izolacji[1]. Spędzała czas na studiowaniu filozofii i korespondowała z Gasparo Sardi, który zadedykował jej swój tekst De Triplici Philosophia[5].

W połowie 1549 lub pod koniec 1550[2][4] poślubiła studenta medycyny i filozofii Andreasa Grundlera ze Schweinfurtu w Bawarii. W 1554 towarzyszyła mu w podroży do rodzinnego miasta, gdzie został mianowany lekarzem garnizonu wojsk hiszpańskich[3]. Zabrała ze sobą ośmioletniego brata Emilio. Podczas pobytu w Niemczech Olimpia uczyła brata[2]. Zajęła się lekturą pism reformacyjnych, a w swoim domu stworzyła spotkań religijnych liderów Schweinfurtu[4]. W 1553 miasto przejął margrabia brandenburski Albert. Po oblężeniu przez protestantów margrabia zarządził ewakuację. Olimpia z mężem uciekli z miasta. W trakcie tych wydarzeń wiele jej pism zaginęło[2].

W 1554 małżonkowie dotarli do Heidelbergu. Dzięki wpływom rodziny Erbachów, u której przebywali w gościnie, Grundler zaczął wykłady z medycyny. Olimpia uczyła studentów Uniwersytetu w Heidelbergu greki i łaciny. Choroba, którą złapała w Schweinfurcie, nie ustąpiła. Kilka miesięcy później Olimpia zmarła[2]. Na krótko przed śmiercią została nominowana do objęcia katedry greki i literatury na miejscowym uniwersytecie i przedstawiona do odznaczenia poetica laureata[1].

W Niemczech uważano jej nazwisko za pseudonim naukowca mężczyzny[1]. Stała się wzorem kobiety renesansu, wykształconą ikoną reformacji[6].

Została pochowana w kościele św. Piotra w Heidelbergu[3].

Mąż Olimpii zdołał uratować część jej prac i wysłać je do Celio Secondo Curione, profesora na Uniwersytecie w Bazylei i bliskiego przyjaciela ojca Olimpii. Curione opublikował trzy wydania prac Olimpii pt. Olympiae Fulviae Moratae foeminae doctissimae ac plane divinae orationes, dialogi, epistolae, carmina, tam Latina quam Graeca[4] (1558, 1562, 1570). Kolejna edycja została wydana w 1580. Zachowane pisma Moraty to 52 listy (w większości po łacinie), 2 dialogi po łacinie, deklamacje na temat paradoksów stoickich Cycerona i "Pochwały Gajusza Mucjusza Scewoli" (po grecku i po łacinie), 11 wierszy (8 po grecku i 3 po łacinie) oraz przekłady 7 psalmów po grecku i 2 pierwszych opowiadań Dekameronu Boccaccia (po łacinie)[2].

UpamiętnienieEdytuj

Na Uniwersytecie w Heidelbergu funkcjonuje program stypendialny jej imienia[7].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f Marian B. Michalik, Maria Żmigrodzka, Kronika kobiet, wyd. 1, Warszawa: Wydawn. "Kronika", 1993, ISBN 83-900331-5-1, OCLC 49931249 [dostęp 2021-11-20].
  2. a b c d e f g Jennifer Haraguchi, Biography: Morata, Olympia, www.lib.uchicago.edu [dostęp 2021-11-20].
  3. a b c d e Morata, Fulvia Olympia (1526–1555) | Encyclopedia.com, www.encyclopedia.com [dostęp 2021-11-20].
  4. a b c d Stadt Schweinfurt | Rathaus & Politik | Über die Stadt Schweinfurt | Berühmte Söhne und Töchter, www.schweinfurt.de [dostęp 2021-11-20].
  5. Diana Maury Robin, Anne E. Larsen, Carole Levin, Encyclopedia of women in the Renaissance: Italy, France, and England, Santa Barbara–Denver–Oxford 2007.
  6. Lucia Felici, Olympia Fulvia Morata: ‘Glory of Womankind both for Piety and for Wisdomʼ, Brill, 4 lipca 2018, ISBN 978-90-04-37112-5 [dostęp 2021-11-20] (ang.).
  7. Olympia-Morata-Programm der Universität Heidelberg - Universität Heidelberg, www.uni-heidelberg.de [dostęp 2021-11-20].