Operacja Crusader

Operacja Crusaderoperacja wojskowa przeprowadzona podczas kampanii afrykańskiej w II wojnie światowej przez brytyjską 8 Armię (obejmującą jednostki brytyjskie, indyjskie, z państw-dominiów i sojuszników) przeciwko siłom Osi w Afryce Północnej dowodzonym przez gen. Erwina Rommla. Operacja miała na celu ominięcie niemiecko-włoskiej obrony na froncie egipsko-libijskim, pokonanie sił pancernych Osi i złagodzenie oblężenia Tobruku w 1941 r.

Operacja Crusader
II wojna światowa, kampania afrykańska
Ilustracja
Brytyjski Crusader Mk I przejeżdża obok płonącego niemieckiego czołgu Panzer IV,
27 listopada 1941 r.
Czas 18 listopada–30 grudnia 1941
Miejsce Cyrenajka
Terytorium Libia
Przyczyna odsiecz oblężonemu Tobrukowi
Wynik zwycięstwo aliantów
Strony konfliktu
 Wielka Brytania
 Nowa Zelandia
 Australia
 II Rzeczpospolita
 Związek Południowej Afryki
 III Rzesza
 Włochy
Dowódcy
Claude Auchinleck
Alan Cunningham
Neil Ritchie
Erwin Rommel
Ludwig Crüwell
Siły
118 000 żołnierzy
738 czołgów
616 samolotów
119 000 żołnierzy
390-414 czołgów
342 samoloty
Straty
17 700 żołnierzy
278 czołgów
ok. 300 samolotów
24 500-38 300 żołnierzy
ok. 300 czołgów
560-ok. 700 samolotów
Położenie na mapie Libii
Mapa lokalizacyjna Libii
miejsce bitwy
miejsce bitwy
Ziemia30°N 24°E/30,000000 24,000000

18 listopada 1941 r. 8 Armia rozpoczęła atak z zaskoczenia. Początkowe etapy operacji były nieudane. Brytyjskie siły pancerne nadmiernie rozproszyły się i straciły 530 czołgów, niszcząc zaledwie 100 pojazdów przeciwnika do 22 listopada. 23 listopada 5 Brygada Południowoafrykańska została zniszczona w Sidi Rezegh, powodując jednak większe straty wśród niemieckich sił pancernych. Dzień później Rommel zarządził serię głębokich kontrataków, co spowodowało chaos na tyłach wojsk alianckich, ale pozwoliło brytyjskim siłom pancernym na odzyskanie sił. Pierwsze niepowodzenia spowodowały zmiany personalne na najwyższym szczeblu dowodzenia; 26 listopada gen. Alan Cunningham został zwolnione ze stanowiska dowódcy 8 Armii i zastąpiony przez młodszego gen. Neila Ritchiego. Następnego dnia Nowozelandczycy dotarli do garnizonu Tobruku, wybijając lądowy korytarz zaopatrzeniowy do miasta i łagodząc oblężenie.

Bitwa trwała do grudnia, kiedy niedobory dostaw zmusiły Rommla do zwężenia frontu i skrócenia linii komunikacyjnych. 7 grudnia 1941 r. niemiecki dowódca wycofał siły Osi do pozycji pod Gazalą, a 15 grudnia nakazał odwrót do El Agheila. 2 Dywizja Południowoafrykańska zdobyła Bardiję 2 stycznia 1942 r., Sollum 12 stycznia, a umocnioną pozycję na przełęczy Halfaya 17 stycznia, biorąc około 13 800 jeńców.

21 stycznia 1942 r. Rommel rozpoczął niespodziewany kontratak i wyparł 8 Armię z powrotem do Gazali, gdzie obie strony przegrupowały się. Konsekwencją tych posunięć była bitwa pod Gazalą stoczona pod koniec maja 1942 r.

BibliografiaEdytuj

  • Ian Stanley Ord Playfair: The Mediterranean and Middle East Volume III: British Fortunes reach their Lowest Ebb [September 1941 to September 1942]. East Sussex: Naval & Military Press, 2004, s. 48, seria: Official History of the Second World War, United Kingdom Military Series. (ang.)