Operacja Samum

Tajna akcja ewakuacyjna amerykańskich agentów z Iraku przeprowadzona przez polski wywiad
Ten artykuł dotyczy operacji wywiadowczej. Zobacz też: film Władysława Pasikowskiego.

Operacja Samum[1] (ang. Operation Simoom) – ściśle tajna ewakuacja funkcjonariuszy instytucji wywiadowczych USA, przeprowadzona przez polski wywiad (ZW UOP) w Iraku w 1990 roku.

PrzebiegEdytuj

W 1990 r. CIA poprosiło europejskie instytucje wywiadowcze o pomoc w ewakuacji sześciu amerykańskich funkcjonariuszy CIA, DIA i NSA, którzy śledzili ruchy irackich wojsk przed wojną w Zatoce Perskiej. Państwa takie jak ZSRR, Wielka Brytania i Francja odmówiły pomocy, a Polacy zgodzili się na udział. Operacja była ryzykowna, ponieważ w przypadku zdemaskowania jej uczestnicy mogli zostać aresztowani[potrzebny przypis].

Polska była związana z Irakiem dzięki pracom budowlanym prowadzonym przez polskie firmy inżynierskie. Władze polskie zleciły operację kilku funkcjonariuszom, w tym dyplomatom (wcześniej służącym w SBDepartament I MSW) w nowo powołanym Zarządzie Wywiadu Urzędu Ochrony Państwa. Dowódcą operacji został płk Gromosław Czempiński współpracujący z płk. Andrzejem Maronde, pracującym pod przykryciem dyplomatycznym kierownikiem Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Bagdadzie i nowo powołanym szefem komórki organizacyjnej ZW UOP w Ambasadzie RP w Bagdadzie. Czempiński został zaś wyznaczony przez Ministra Spraw Wewnętrznych (pełniącego również funkcję Szefa Urzędu Ochrony Państwa) Krzysztofa Kozłowskiego. Głównym zadaniem było nawiązanie kontaktu ze szpiegami USA i przekazanie im polskich paszportów, dzięki czemu mogli on opuścić Irak.

Operacja była trudna, gdyż Irakijczycy zauważyli te przygotowania między Polakami a Amerykanami.

Polski wywiad zdobył także tajne, szczegółowe mapy Bagdadu z instalacjami wojskowymi, przydatne przy operacji Pustynna Burza[2].

W nagrodę za tę pomoc, rząd USA obiecał zwrócić się do pozostałych państw by umorzyły połowę długu zagranicznego Polski zaciągniętego w okresie PRL, czyli 16,5 miliarda USD[3]. W rezultacie tej akcji Stany Zjednoczone Ameryki pomogły też w zorganizowaniu JW GROM, a Gromosław Czempiński za tę akcję uzyskał odznakę CIA.

MediaEdytuj

Informacja o tej akcji po raz pierwszy została ujawniona w 1995, przez The Washington Post. W 1999 polski reżyser Władysław Pasikowski nakręcił o niej film, Operacja Samum, pierwszy polski film współfinansowany przez Warner Bros i trzeci przez HBO.

Wbrew doniesieniom mediów amerykańskich, ppłk Sławomir Petelicki w swojej książce „GROM Siła i Honor” zaprzeczył, jakoby uczestniczył w tej operacji[4].

Wiosną 2002 UOP na swojej witrynie po raz pierwszy potwierdził wyprowadzenie amerykańskich szpiegów z Iraku, bez podawania szczegółów.

PrzypisyEdytuj

  1. Samum – nazwa oznacza pustynny wiatr. Została użyta jako tytuł filmu Operacja Samum, ale nie ma żadnych źródeł potwierdzających, że to prawdziwy kryptonim tej operacji.
  2. https://tvn24.pl/magazyn-tvn24/tylko-polacy-chcieli-ratowac-amerykanskich-agentow-tak-wygladala-operacja-samum,220,3796
  3. During Gulf War, Polish Agents Saved 6 American Spies. New York Times. [dostęp 2012-01-07].
  4. Michał Komar, GROM Siła i Honor, 2010, ISBN 978-83-08-04538-1.

BibliografiaEdytuj