Otwórz menu główne

Osiedle Piastów (Kraków)

Ten artykuł dotyczy osiedla mieszkaniowego w Krakowie. Zobacz też: inne osiedla o tej nazwie.

Osiedle Piastów – osiedle w Krakowie wchodzące w skład Dzielnicy XV Mistrzejowice, niestanowiące jednostki pomocniczej niższego rzędu w ramach dzielnicy.

Osiedle Piastów
Ilustracja
Wieżowce w północno-zachodniej części osiedla, widok od południowego zachodu, od strony ulicy Piasta Kołodzieja
Państwo  Polska
Miasto Kraków
Dzielnica XV Mistrzejowice
Data budowy 1975–1982
Architekt Witold Cęckiewicz z zespołem
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Osiedle Piastów
Osiedle Piastów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Osiedle Piastów
Osiedle Piastów
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Osiedle Piastów
Osiedle Piastów
Ziemia50°05′59,2″N 20°00′59,3″E/50,099778 20,016472
Zabudowa bloków czteropiętrowych na osiedlu - przykład ze wschodniej części, widok od południa

HistoriaEdytuj

Osiedle Piastów stanowi część założenia architektoniczno-urbanistycznego Mistrzejowic, które w zamierzeniu miało stanowić rozbudowę ówczesnej dzielnicy Nowa Huta. Tereny te zostały przyłączone do Krakowa w większości w 1951 roku. Zespół Mistrzejowic powstał na drodze konkursu architektonicznego, rozstrzygniętego w 1963 roku. Zwyciężył projekt przygotowany przez zespół prof. Witolda Cęckiewicza, z którym współpracowali Maria Czerwińska - autorka szczegółowych projektów urbanistycznych, Jerzy Gardulski i Maria Rekaszys. Projekty poszczególnych budynków opracowali Maria i Jerzy Chronowscy, z którymi współpracowali Tadeusz Bagiński, Stefan Golonka, Ewa Podolak i Olgierd Krajewski[1][2]. Całe założenie było projektowane dla ok. 40 tys. mieszkańców[1]. Zespół urbanistyczny Mistrzejowic powstawał niejako w odpowiedzi na krytykę projektu realizowanych wówczas już od jakiegoś czasu Bieńczyc Nowych, które charakteryzowały się dominującymi w pejzażu dzielnicy, podłużnymi, dziesięciopiętrowymi wieżowcami, a przez to monumentalną skalą i koszarową kompozycją zabudowy[1]. Projekt dla Mistrzejowic zakładał mniejszą skalę zabudowy, która miała wpisywać się w naturalne, pagórkowate ukształtowanie terenu, gdzie wysokość terenu rośnie w kierunku północnym. Podstawę koncepcji urbanistycznej założenia miało stanowić drzewo, gdzie z jednego pnia, czyli głównej, szerokiej ulicy Srebrnych Orłów, wyrastają dwie główne gałęzie, czyli ulice ks. Jancarza oraz Piasta Kołodzieja - wzdłuż tych ulic poprowadzone zostały ciągi komunikacji tramwajowej w dzielnicy do pętli „Mistrzejowice” oraz „Os. Piastów”. Z kolei z tych ulic „gałęzi” wyrastają następne w formie już osiedlowych ulic wewnątrz rozplanowanych między głównymi ulicami, czterech osobnych podzespołów mieszkaniowych, późniejszych osiedli. W dolnych częściach każdego z tych podzespołów rozplanowano tarasowo, równolegle do siebie ułożone, podłużne, czteropiętrowe bloki o południowej ekspozycji elewacji, które w koncepcji drzewa mają symbolizować liście. Powyżej zaplanowano mniejsze powierzchniowo bloki: czteropiętrowe „puchatki” oraz dziesięcio i jedenastopiętrowe m.in. „punktowce”, mające symbolizować owoce[1]. Uzupełnieniem całości zespołu miały być pawilony handlowo-usługowe. Pierwotnie czterem podzespołom mieszkaniowym Mistrzejowic planowano nadać nazwy nawiązujące do czterech pór roku, czyli Osiedle Wiosenne, Letnie, Jesienne i Zimowe. Ostatecznie otrzymały one nazwy kolejno: Tysiąclecia, Złotego Wieku, Bohaterów Września i Piastów[1][2]. Realizacja zespołu urbanistycznego Mistrzejowic odbyła się w latach 1968-1982[1][2].

Usytuowanie i rozplanowanieEdytuj

Osiedle Piastów wraz z sąsiednim Osiedlem Bohaterów Września należą do później powstałej części założenia Mistrzejowic, których realizacja przypadła na lata 1975-1982[1]. Osiedle składa się w zabudowie pierwotnie zaplanowanej z dwudziestu czterech czteropiętrowych, podłużnych bloków, ulokowanych w południowej i środkowej części osiedla, usytuowanych w sześciu rzędach. Powyżej tego układu znajduje się zespół piętnastu jedenastopiętrowych, jedno lub dwuklatkowych wieżowców. Zespół trzech dziesięciopiętrowych wieżowców mieści się jeszcze w południowej części osiedla, w sąsiedztwie ulicy gen. Okulickiego. Całość uzupełnia liczba dziewięciu czteropiętrowych, jednoklatkowych bloków tzw. „puchatków” rozlokowanych w południowo-zachodniej i północno-wschodniej części osiedla. Od czasu zakończenia budowy pierwotnie zaplanowanego osiedla, liczba budynków mieszkalnych wzrosła, z uwagi na rozbudowę, głównie po stronie południowej (od ulicy Okulickiego), zachodniej (od ulicy Piasta Kołodzieja) i północnej.

Na obszarze osiedla znajduje się Fort 48a „Mistrzejowice”fort, będący częścią „Twierdzy Kraków”, austro-węgierskiego pierścienia fortyfikacji wokół Krakowa z 2. połowy XIX wieku. Dzisiaj zadbane otoczenie fortu stanowi główne założenie parkowe dla osiedla.

Na osiedlu znajduje się plenerowa rzeźba „Macierzyństwo”[3] o strukturze betonowej. Rzeźba nieznanego autorstwa, powstała w latach 70. XX wieku, w czasach budowy osiedla.

Osiedle Piastów graniczy z dwoma innymi mistrzejowickimi osiedlami: Bohaterów Września i Mistrzejowicami Nowymi. Od strony południowej ponadto graniczy z bieńczyckim osiedlem Złotej Jesieni.

OświataEdytuj

Lista placówek oświatowych znajdujących się na osiedlu:

  • Zespół Szkół Salezjańskich w Krakowie – os. Piastów 34 (poprzednio Szkoła Podstawowa nr 84 i Gimnazjum nr 38)
    • Salezjańskie Gimnazjum Publiczne
    • Salezjańskie Liceum Ogólnokształcące
  • Szkoła Podstawowa nr 89 – os. Piastów 34a
  • Przedszkole nr 152 – os. Piastów 10
  • Przedszkole nr 187 – os. Piastów 48
  • Żłobek nr 6 – os. Piastów 42

ZdrowieEdytuj

  • Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej VITA-MED – os. Piastów 40
  • Poradnia dla kobiet Gamelli – os. Piastów 40

Usytuowanie i komunikacjaEdytuj

 
Pętla tramwajowa Os Piastów

Osiedle skomunikowane z innymi częściami miasta jest za pomocą linii tramwajowych[4]:

oraz autobusowych:

Przez osiedle biegną także trasy linii autobusowych:

Ponadto na pobliskim Rondzie Piastowskim istnieje możliwość przesiadki na inne linie.

Pętla autobusowa Osiedle Piastów została wybudowana w 1980 roku[5]. W 1986 roku została wybudowana pętla tramwajowa[6].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g Nowa Huta Architektoniczny portret miasta drugiej połowy XX wieku. Kraków: Miasto Kraków, 2018, s. 138-143. ISBN 978-83-948244-3-3.
  2. a b c Mistrzejowice. W: Stowarzyszenie Architektów Polskich Oddział Kraków [on-line]. [dostęp 2019-06-29].
  3. Alternatywny przewodnik po Nowej Hucie. Kraków: Miasto Kraków, 2017, s. 131-132. ISBN 978-83-948244-0-2.
  4. http://rozklady.mpk.krakow.pl/aktualne/p/p0148.htm.
  5. Kraków - pętle autobusowe, www.kmk.krakow.pl [dostęp 2019-07-29].
  6. Kraków - pętle tramwajowe, www.kmk.krakow.pl [dostęp 2019-07-29].