Pałac w Brynku
Pałac w Brynku – zabytkowy[3] pałac w Brynku w powiecie tarnogórskim, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego jako część zespołu pałacowego, który obejmuje także park z ogrodem botanicznym[1].
![]() | |
![]() Południowo-zachodnia elewacja pałacu (2019) | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Miejscowość | |
Adres |
ul. Park 5[2] |
Typ budynku |
pałac |
Styl architektoniczny | |
Ukończenie budowy |
1829 |
Pierwszy właściciel |
Bernard von Rosenthal |
Kolejni właściciele |
rodzina Henckel von Donnersmarck (1904–1939) |
Plan budynku![]() | |
Położenie na mapie gminy Tworóg ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa śląskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego ![]() | |
![]() |
Historia
edytujPałac wraz z całym przynależącym do niego zespołem parkowym i ogrodem botanicznym zbudowany został w 1829 roku przez Bernarda von Rosenthala z Wrocławia dla księcia Adolfa zu Hohenlohe-Ingelfingen[4]. W roku 1872 rozbudowany został o skrzydła.
W 1904 r. pałac wraz z okolicznymi dobrami kupił hrabia Hugo II Henckel von Donnersmarck z Siemianowic. Ostatnia przebudowa miała miejsce w roku 1905 według projektu architekta z Wrocławia Karla Grossera, w stylu eklektycznym.
Obecnie w budynku pałacu mieści się internat Zespołu Szkół Leśnych i Ekologicznych im. Stanisława Morawskiego.
Pałac
edytujPałac z XIX w. przebudowany w stylu eklektycznym, dwupiętrowy, z tarasem z kamienną balustradą i loggią od południa. Nad portykiem znajdują się dwie jońskie kolumny. Boki korpusu flankują dwie wieże z cebulastymi hełmami. Główne wejście w portyku. Nad oknem pierwsze pietra kartusz z herbem Hugo II Henckel von Donnersmarck, właściciela od 1904[5][6]. Powyżej herbu attyka z postaciami przedstawiającymi myśliwego, robotnika, rolnika i rybaka. Dach pałacu mansardowy, wewnątrz mieści się biblioteka z drewnianą boazerią oraz izba pamięci narodowej.
W zachodnim skrzydle znajduje się pałacowa kaplica nakryta cebulastym hełmem z latarnią, połączona z pałacem galerią. W latach PRL-u w kaplicy umiejscowiono sklep. Dopiero w 1991 r. sekularyzowaną kaplicę oddano kościołowi.
Park i architektura
edytuj- Pałac eklektyczny z 1829 r.
- dwa budynki stróżówek z kutymi bramami
- cieplarnia z budynkiem kotłowni i wieżą
- wieża ciśnień z zegarem i przelotową bramą z 1906 r.
- oranżeria z cegły z około 1910 r. na planie litery "H" z wieżą, dziś częściowo administrowana przez Gimnazjum Publiczne
- zabudowania gospodarcze, w tym ujeżdżalnia
- oficyna pałacowa
Galeria
edytuj-
Pałac w 2. poł. XIX w.
-
Pałac na pocz. XX w.
-
Pałac na pocz. XX w.
-
Pałac na pocz. XX w.
-
Kaplica pałacowa na pocz. XX w.
-
Wnętrze pałacu na pocz. XX w.
-
Park z ogrodem botanicznym
-
Wieża z herbem Henckel v. Donnersmarck
-
Na wieży herb Henckel v. Donnersmarck
-
Ryzalit z herbem Henckel v. Donnersmarck
-
Herb Henckel von Donnersmarck
-
Herb Henckel von Donnersmarck
Przypisy
edytuj- ↑ a b Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024, s. 119 [dostęp 2019-04-25] .
- ↑ Zapytanie ofertowe.... Zespół Szkół Leśnych i Ekologicznych w Brynku, 2017-08-11. [dostęp 2019-04-25].
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 .
- ↑ Anna Piernikarczyk: Pałac w Brynku. PolskieDzieje.pl, 2010-11-17. [dostęp 2018-02-04].
- ↑ Zespół pałacowo-parkowy w Brynku – park pałacowy. [dostęp 2024-03-07].
- ↑ Pałac w Brynku. [dostęp 2024-03-07].
Literatura
edytuj- A. Kuzio-Podrucki, Henckel von Donnersmarckowie. Kariera i fortuna rodu, Bytom 2003
- J. A. Krawczyk, A. Kuzio-Podrucki, Zamki Donnersmarcków, Radzionków 2002
- A. Kuzio-Podrucki, P. Nadolski, D. Woźnicki, Herbarz bytomski, Bytom 2003
- I. Kozina, Pałace i zamki na pruskim Górnym Śląsku w latach 1850 - 1914, Katowice 2001, s. 79 - 80.
- F. Zgodzaj, Rosenthalowie z Brynka, w: „Montes Tarnovicensis” nr 17/2005.
Linki zewnętrzne
edytuj