Otwórz menu główne

Perec Willenberg (ur. 1874, zm. 1947 w Łodzi[1]) – polski rysownik i malarz pochodzenia żydowskiego, jeden z najbardziej cenionych malarzy fresków synagogalnych 20-lecia międzywojennego, a także nauczyciel rysunku.

Życie i twórczośćEdytuj

 
Kopia rysunku Pereca Willenberga Jezu ufam Tobie w Muzeum Powstania Warszawskiego

W okresie międzywojennym zyskał sławę jednego z najbardziej cenionych malarzy fresków synagogalnych, wskazywany także jako twórca nowego nurtu w tym malarstwie. Był autorem m.in. malunków naściennych w synagodze w Opatowie[2]. Pracował także jako nauczyciel rysunku w żydowskim gimnazjum w Częstochowie. Organizował wystawy malarstwa polskiego, w tym prac Stanisława Wyspiańskiego, Jacka Malczewskiego czy Leona Wyczółkowskiego.

Był żonaty z prawosławną Rosjanką – Maniefą z domu Popow, która po ślubie przeszła na judaizm. Przed wybuchem wojny mieszkał razem z żoną i dziećmi w Częstochowie przy ulicy Fabrycznej.

Po wybuchu II wojny światowej ukrywał się pod nazwiskiem Karol Baltazar Pękosławski w Warszawie udając niemowę, aby nie zwracać na siebie uwagi rosyjsko-żydowskim akcentem[3]. Nie wrócił do Częstochowy, gdyż był tam powszechnie znany, co uniemożliwiało mu ukrycie się po „aryjskiej” stronie. Do Częstochowy z Opatowa wróciła jego żona z dwiema córkami, Itą i Tamarą, oraz synem Samuelem. Córki, wydane Niemcom przez jednego z sąsiadów[4], zginęły w obozie zagłady w Treblince[5]. Wkrótce trafił tak również Samuel, któremu udało się stamtąd wydostać podczas buntu więźniów 2 sierpnia 1943.

W Warszawie utrzymywał się z handlu własnymi obrazami i rysunkami. Prowadził pracownię artystyczną, malując głównie obrazy o tematyce sakralnej. Jedna z jego prac z tego okresu, obraz Jezusa Miłosiernego, została pierwotnie wykonana dla kościoła św. Stanisława w Siedlcach (obecne miejsce ekspozycji dzieła jest nieznane)[6][7]. Na obrazie postać Jezusa została obdarzona twarzą syna artysty[8].

Wybuch powstania warszawskiego zastał go w kamienicy przy ul. Marszałkowskiej 60. Podczas jednego z bombardowań, 11 września 1944, wykonał na spodniej stronie schodów prowadzących do piwnicy, w której chroniła się ludność cywilna, rysunek przedstawiający twarz Chrystusa z napisem „Jezu ufam Tobie”. Mieszkańcy kamienicy wierzyli, że ochronił on budynek przed zburzeniem. Rysunek zachował się do dzisiaj, zabezpieczony staraniem konserwatora z ramienia Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami, ale nie jest dostępny dla publiczności. Kopia rysunku została odtworzona w 2013 i odsłonięta 29 lipca tego samego roku w Muzeum Powstania Warszawskiego z okazji obchodów 69. rocznicy wybuchu powstania warszawskiego. W uroczystości wziął udział syn artysty, Samuel Willenberg – artysta plastyk, w czasie wojny więzień obozu zagłady w Treblince, uczestnik buntu więźniów 2 sierpnia 1943, a następnie powstania warszawskiego. Rysunek Pereca Willenberga znajduje się na piętrze muzeum, obok wystawy Robinsonowie. W nawiązaniu do oryginału z Marszałkowskiej 60, został umieszczony pod podobnym kątem.

Perec Willenberg zmarł po wojnie w Łodzi.

PrzypisyEdytuj

  1. Andrzej Kempa, Julian Tuwim, Marek Szukalak, Żydzi dawnej Łodzi: Słownik biograficzny Żydów łódzkich oraz z Łodzią związanych, 2003
  2. Film dokumentalny Michała Nekanda-Trepki Ostatni świadek (2002)
  3. Willenberg 2004 ↓, s. 125.
  4. Andrzej Żbikowski: Posłowie w: Samuel Willenberg, Bunt w Treblince. Warszawa: Biblioteka "Więzi", 2004, s. 176. ISBN 83-88032-74-7.
  5. Willenberg 2004 ↓, s. 50.
  6. Boże Miłosierdzie nie zna granic. Rozmowa z Ewą K. Czaczkowską. W: Echo Katolickie [on-line]. http://echokatolickie.pl,+28 maja 2014. [dostęp 2014-08-06].
  7. Jolanta Krasnowska: Żyd, który zaufał Jezusowi. W: Echo Katolickie [on-line]. 8 kwietnia 2015. [dostęp 2015-04-24].
  8. Willenberg 2004 ↓, s. 131.

BibliografiaEdytuj