Otwórz menu główne

Perz sitowy (Elymus farctus) – gatunek byliny należący do rodziny wiechlinowatych.

Perz sitowy
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd wiechlinowce
Rodzina wiechlinowate
Rodzaj perz
Gatunek perz sitowy
Nazwa systematyczna
Elymus farctus (Viv.) Runemark ex Melderis
Bot. J. Linn. Soc. 76: 382 1978[2]
Synonimy
  • Agropyron farctum (Viv.) Rothm.
  • Agropyron junceum (L.) P.Beauv.
  • Elymus multinodus Gould
  • Elymus rechingeri (Runemark) Runemark
  • Elymus striatulus Runemark
  • Elytrigia bessarabica (Savul. & Rayss) Holub
  • Elytrigia farcta (Viv.) Holub
  • Elytrigia juncea (L.) Nevski
  • Triticum farctum Viv.[2]

Spis treści

Rozmieszczenie geograficzneEdytuj

Jako gatunek rodzimy występuje na wybrzeżach Europy, Afryki północnej i zachodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych. Ponadto został zawleczony do Australii i Nowej Zelandii[3]. W Polsce współcześnie występuje na pięciu stanowiskach: Świnoujście, Półwysep Przytorski, Rewa, rezerwat przyrody Beka i Jastarnia[4].

MorfologiaEdytuj

Łodyga 
Źdźbło do 70 cm wysokości.
Liście 
Zwijające się, z wyraźnymi, miękko owłosionymi żebrami na stronie górnej.
Kwiaty 
Zebrane w niezbyt liczne, siedzące, 5-8-kwiatowe kłoski o długości 1,5-3 cm, te z kolei zebrane w prosty kłos. Plewa 9-11 nerwowa, tępa[5].

Biologia i ekologiaEdytuj

Bylina, hemikryptofit. Rośnie na wydmach. Kwitnie w czerwcu. Gatunek charakterystyczny zespołu Honckenyo-Agropyretum juncei[6].

ZmiennośćEdytuj

Gatunek zróżnicowany na cztery podgatunki:

  • Elymus farctus subsp. farctus
  • Elymus farctus subsp. bessarabicus (Savul. & Rayss) Melderis - występuje w południowej i południowo-wschodniej Europie i Turcji
  • Elymus farctus subsp. borealiatlanticus (Simonet & Guin.) Melderis - rośnie w północnej i zachodniej Europie oraz w północnej Afryce
  • Elymus farctus subsp. rechingeri (Runemark) Melderis - występuje w basenie Morza Egejskiego i w Egipcie

ZagrożeniaEdytuj

Roślina umieszczona na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006)[7] w grupie gatunków wymierających - krytycznie zagrożonych (kategoria zagrożenia: E). W wydaniu z 2016 roku otrzymała kategorię CR (krytycznie zagrożony)[8]. Znajduje się także w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin[9] w kategorii CR (krytycznie zagrożony).

PrzypisyEdytuj

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2012-08-20].
  2. a b Elymus farctus (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2012-08-20].
  3. Elymus farctus na eMonocot [dostęp 2013-10-26].
  4. Frey L. 201. Perz sitowy. s. 451-453. W: Polska Czerwona Księga Roślin, Kraków 2001. ​ISBN 83-85444-85-8​.
  5. Szafer W., Kulczyński S., Pawłowski B. Rośliny polskie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969.
  6. Władysław Matuszkiewicz, Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, ISBN 83-01-13520-4, OCLC 749271059.
  7. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  8. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
  9. Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.