Otwórz menu główne

Piżmaczek (Adoxa L.) – rodzaj roślin należący do rodziny piżmaczkowatych. Obejmuje w zależności od ujęcia trzy[2][3] lub pięć[4] gatunków. Występują one w strefie umiarkowanej i chłodnej półkuli północnej, przy czym dwa gatunki to endemity chińskie[3]. Do flory Polski należy jeden gatunek – piżmaczek wiosenny (Adoxa moschatellina)[5], będący zarazem gatunkiem typowym rodzaju[6].

Piżmaczek
Ilustracja
Piżmaczek wiosenny
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd szczeciowce
Rodzina piżmaczkowate
Rodzaj piżmaczek
Nazwa systematyczna
Adoxa L.
Sp. Pl. 367. 1 Mai 1753

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Byliny z cienkimi, pełzającymi rozłogami zakończonymi bulwiastymi zgrubieniami. Bulwki są białe i wyrastają z nich w kolejnym roku pędy nadziemne. Łodyga pojedyncza lub w liczbie dwóch, naga[3]. Pęd osiąga zwykle do ok. 10 cm[4].
Liście
Odziomkowe w liczbie od 1 do 3 trójdzielne lub podwójnie trójdzielne. Liście łodygowe dwa, naprzeciwległe, rzadko skrętoległe. Wszystkie liście ogonkowe[3].
Kwiaty
Zebrane w kwiatostan szczytowy z kwiatami skupionymi główkowato, w przypadku A. omeiensis groniaście. Kwiaty żółtozielone, 4- lub 5-krotne. Kielich kubeczkowaty, w kwiecie szczytowym złożony z dwóch listków, w kwiatach bocznych z 3. Korona z krótką rurką i 3-6 płatkami. Płodnych pręcików 4-5. Pylnik jednokomorowy. Zalążnia dolna lub wpół dolna, zbudowana z 4-5 owocolistków. Szyjek słupka 4-5, zakończonych główkowatymi znamionami[3].
Owoce
Mięsiste, jagodokształtne[3] i jednonasienne[4].

SystematykaEdytuj

Synonimy taksonomiczne[6]

Moscatella Adans., Moschatellina Mill.

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG IV z 2016)

Należy do rodziny piżmaczkowatych Adoxaceae stanowiącej klad bazalny w obrębie rzędu szczeciowców Dipsacales w grupie euasterids II wchodzącej w skład kladu astrowych (asterids) należącego do dwuliściennych właściwych (eudicots)[1].

Wykaz gatunków[3]

PrzypisyEdytuj

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-29].
  2. David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 235. ISBN 978-1-107-11502-6.
  3. a b c d e f g Deyuan Hong, David E. Boufford: Adoxa (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-04-17].
  4. a b c Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 316. ISBN 0-333-74890-5.
  5. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  6. a b Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-19].