Republika Łotewska (1918–1940)

państwo istniejące w latach 1918–1940

Republika Łotewska (1918-1940) – pierwszy okres państwowości w historii państwa łotewskiego (łot. Latvijas Republika), mający miejsce w latach 1918–1940, pomiędzy ogłoszeniem niepodległości a okupacją przez Armię Czerwoną (17 czerwca 1940) i aneksją przez ZSRR (5 sierpnia 1940).

Latvijas Republika
Republika Łotewska
Flaga Łotwy
Herb Łotwy
Flaga Łotwy Herb Łotwy
Język urzędowy łotewski
Stolica Ryga
Ustrój polityczny demokracja; autorytaryzm (od 1934)
Głowa państwa prezydent (ostatni) Kārlis Ulmanis
Powierzchnia
 • całkowita

65 791,4[1] km²
Liczba ludności (1935)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia

1 950 502[1]
29,65 osób/km²
waluta rubel łotewski, łat łotewski (Lvr, Ls)
ogłoszenie niepodległości 18 listopada 1918
Włączenie do ZSRR 5 sierpnia 1940
Strefa czasowa UTC +2
Mapa Łotwy
Zmiany terytorialne Łotwy i Estonii

Podczas I wojny światowej ziemie łotewskie dostały się pod okupację niemiecką, następnie ich część stała się podstawą utworzenia w 1918 roku przez Niemców bałtyckich efemerycznego Księstwa Kurlandii i Semigalii.

18 listopada 1918, już po kapitulacji Niemiec, proklamowano niepodległość. W latach od 1918 do 1919 trwały walki z oddziałami niemieckimi i radzieckimi, w 1920 pomocy Łotwie udzieliła Polska (patrz: Bitwa pod Dyneburgiem)[2]. W efekcie do republiki przyłączono tereny funkcjonującej w latach 1918–1920 marionetkowej Łotewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.

W latach 1934–1940 kraj był rządzony autorytarnie przez Kārlisa Ulmanisa. W pakcie Ribbentrop-Mołotow znalazł się w sowieckiej strefie wpływów, w październiku 1939 utworzono sowieckie bazy wojskowe, 17 czerwca 1940 po ultimatum sowieckim kraj został okupowany przez Armię Czerwoną, 5 sierpnia 1940 został anektowany przez ZSRR w formie republiki sowieckiej (Łotewska Socjalistyczna Republika Radziecka).

Geografia i środowisko naturalne[3]Edytuj

Obszar, podział administracyjny i graniceEdytuj

Powierzchnia międzywojennej Republiki Łotewskiej wynosiła, od traktatu ryskiego (1920) z 11 sierpnia 1920 r., 65 798 km². Wielkość ta nie uległa zmianie do roku 1940, gdy Łotwa stała się kolejną republiką związkową ZSRR. Długość granic nowo powstałego państwa wynosiła 1895 km z czego na poszczególnych sąsiadów przypadały następujące wielkości:

Klimat rzeźba terenuEdytuj

Klimat Litwy międzywojennej był (i wciąż jest) łagodny, przejściowy między morskim, a kontynentalnym. Latem temperatury wynosiły przeciętnie trochę powyżej 20 °C by zimą spadać do -5/-10 °C.Przeważają wiatry północno-wschodnie. Opady są znaczne zwłaszcza w pobliżu Zatoka Ryska i na obszarach Kurlandia.

Łotwa była krajem nizinnym. 57% jej powierzchni leżało poniżej 100 m n.p.m., a tylko 2,5% powyżej 200 m n.p.m. Średnia wysokość kraju wynosiła 87 m n.p.m. Najwyższym punktem Łotwy było Gaiziņkalns wznoszące się na wysokość 311 m n.p.m.

Rzeki i jezioraEdytuj

Najważniejsze rzeki Łotwy:

  • Dźwina – rzeka o długości 1200 km z czego na Łotwie zaledwie 367 km
  • Gauja – 452
  • Lelupa – 115 km

Łotwa charakteryzuje się ogromną liczbą jezior (w przybliżeniu 3000) z których największe to Łubań o powierzchni 82,1 km² oraz Raźno (57,6 km²).

LasyEdytuj

Międzywojenna Łotwa była krajem umiarkowanie lesistym. Lasy zajmowały 28% całej powierzchni kraju (ok. 1 820 000 hektarów). Wśród drzewostanu dominowała sosna(50%) następnie świerk(27%) i brzoza(15%).

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Latvijas sasniegumi statistikas vērtējumā 1934–1939. Ryga: Valsts statistiskā pāvalde, 1939, s. 3.
  2. Rzeczpospolita wirtualna: Dyneburg.
  3. Łach Wiesław, Polska północna w systemie obronnym kraju w latach 1918–1926, Olsztyn 2010, s. 180–812.