Radziejowa

Ten artykuł dotyczy góry. Zobacz też: Radziejowa (województwo podkarpackie).

Radziejowa (1266,5 m) – najwyższy szczyt Beskidu Sądeckiego[1]. Nazwa szczytu pochodzi od osoby o nazwisku lub przydomku Radziej[2]. Radziejowa należy do Korony Gór Polski[3].

Radziejowa
Ilustracja
Radziejowa i Wielki Rogacz
Państwo  Polska
Pasmo Beskid Sądecki, Karpaty
Wysokość 1266 m n.p.m.
Wybitność 537 m
Położenie na mapie Beskidu Sądeckiego
Mapa lokalizacyjna Beskidu Sądeckiego
Radziejowa
Radziejowa
Ziemia49°26′58″N 20°36′16″E/49,449444 20,604444

TopografiaEdytuj

 
Wieża widokowa
 
Radziejowa i okoliczne szczyty. Widok z Wysokiej
 
Radziejowa widoczna z Małego Rogacza

Znajduje się w głównym grzbiecie Pasma Radziejowej, pomiędzy Wielkim Rogaczem, od którego oddziela ją przełęcz Żłobki, a masywem Złomistego Wierchu, położonego za Przełęczą Długą. Przed Przełęczą Długą znajduje się jeszcze niewybitna kulminacja Małej Radziejowej (1207 m). Główny grzbiet, patrząc od zachodu, skręca na Radziejowej w prawo, na południe, natomiast na północny wschód odbiega boczny grzbiet kulminujący w Jaworzynie, biegnący ku dolinie Wielkiej Roztoki, a na północ odgałęzia się niewielki grzbiet Magorzycy[4].

PrzyrodaEdytuj

Na północnym stoku Radziejowej znajduje się rezerwat przyrody Baniska z jaskinią Bania w Radziejowej oraz małe osuwiskowe jeziorko Młaka, w pobliżu miejsce zwane Ołtarz, z niewielką wychodnią skalną oraz śladami jaskini szczelinowej u podnóża. Na południowym stoku w pobliżu rozejścia dróg (przełęcz ŻłobkiZawory) znajduje się wydajne źródło okresowe nazywane lokalnie Smocze Gardło[5].

Radziejowa zbudowana jest z piaskowców. Zarówno wierzchołek, jak i stoki Radziejowej są niemal całkowicie porośnięte lasem. Dużą osobliwością jest jedyne w całej Polsce stanowisko pierwiosnka omączonego. Znajduje się na niewielkiej polanie na wysokości 800 m. Odkryte zostało w 1959 r., później wielokrotnie potwierdzone (m.in. w 2000 r.)[6].

TurystykaEdytuj

W 2006 r. na Radziejowej oddana została do użytku drewniana wieża widokowa o wysokości około 20 m[7]. W czerwcu 2010 roku została poważnie uszkodzona, prawdopodobnie przez piorun. Po gruntownym remoncie była znów czynna. Od dnia 15 listopada 2017 roku ponownie wyłączono ją z użytkowania ze względu na zły stan techniczny w postaci spróchnienia konstrukcji[8]. W roku 2019 wybudowano, a w 2020 r. oddano dla ruchu turystycznego nową, bezpieczniejszą wieżę[9]. Roztacza się z niej rozległa panorama na wszystkie strony[5]. Wraz z budową wieży wyznaczono nową ścieżkę przyrodniczą „Rogasiowy Szlak” w dolinie Roztoki Małej.

Oprócz wieży na szczycie znajdują się również pomnik 1000-lecia Polski oraz betonowy obelisk[5].

Pieszy szlak turystyczny
  Przehyba – Radziejowa – Wielki Rogacz – Rytro (Główny Szlak Beskidzki)
  • z Przehyby 1.30 h (z powrotem 1.15 h)
  • z Wielkiego Rogacza 0.35 h (z powr. 0.30 h), z Rytra 4.10 h (↓ 3.20 h)[4].

PrzypisyEdytuj

  1. Geoportal. Mapa topograficzna i satelitarna [dostęp 2020-10-02].
  2. Eugeniusz Pawłowski. Nazwy terenowe Rytra i okolic [dostęp 2014-09-04] [zarchiwizowane z adresu 2008-10-05].
  3. Wojciech Lewandowski, Marek Więckowski, Korona Gór Polski, zakładamy klub zdobywców, „Poznaj swój kraj”, czerwiec 1997, ISSN 0032-6151.
  4. a b Beskid Sądecki. Mapa 1:50 000, Wyd. „Compass”, Kraków:2011, ​ISBN 978-83-7605-080-5
  5. a b c Bogdan Mościcki, Beskid Sądecki i Małe Pieniny, Pruszków: Oficyna Wyd. „Rewasz”, 2007, ​ISBN 978-83-89188-65-6
  6. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa. Czerwona księga Karpat Polskich, Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008, ​ISBN 978-83-89648-71-6
  7. Artykuł o Paśmie Radziejowej] (archiwalny) [dostęp 2020-10-02] [zarchiwizowane z adresu 2008-10-05].
  8. Słynna wieża widokowa zamknięta, prawdopodobnie już na zawsze – sadeczanin.info [dostęp 2017-12-20].
  9. Beskid Sądecki – Radziejowa ( 1266 m n.p.m.), www.beskidsadecki.eu [dostęp 2020-08-17].

Linki zewnętrzneEdytuj

Panorama z Radziejowej w kierunku zachodnim, północnym i wschodnim