Radziejowa
Radziejowa (1266,5 m) – najwyższy szczyt Beskidu Sądeckiego[1] należący do Korony Gór Polski[2]. Nazwa szczytu pochodzi od osoby o nazwisku lub przydomku Radziej[3].
![]() Radziejowa i Wielki Rogacz | |
Państwo | |
---|---|
Pasmo | |
Wysokość |
1266 m n.p.m. |
Wybitność |
537 m |
Położenie na mapie Beskidu Sądeckiego ![]() | |
Położenie na mapie Karpat ![]() | |
![]() |
Topografia
edytujZnajduje się w głównym grzbiecie Pasma Radziejowej, pomiędzy Wielkim Rogaczem, od którego oddziela ją przełęcz Żłobki, a masywem Złomistego Wierchu, położonego za Przełęczą Długą. Przed Przełęczą Długą znajduje się jeszcze niewybitna kulminacja Małej Radziejowej (1207 m). Główny grzbiet, patrząc od zachodu, skręca na Radziejowej w prawo, na południe, natomiast na północny wschód odbiega boczny grzbiet kulminujący w Jaworzynie, biegnący ku dolinie Wielkiej Roztoki, a na północ odgałęzia się niewielki grzbiet Magorzycy[4]. Przez główny grzbiet Radziejowej biegnie granica między wsią Jaworki w powiecie nowotarskim i Roztoką Ryterską w powiecie nowosądeckim[1].
Przyroda
edytujNa północnym stoku Radziejowej znajduje się rezerwat przyrody Baniska z jaskinią Bania w Radziejowej oraz małe osuwiskowe jeziorko Młaka, w pobliżu miejsce zwane Ołtarz, z niewielką wychodnią skalną oraz śladami jaskini szczelinowej u podnóża. Na południowym stoku w pobliżu rozejścia dróg (przełęcz Żłobki – Zawory) znajduje się wydajne źródło okresowe nazywane lokalnie Smocze Gardło[5].
Radziejowa zbudowana jest z piaskowców. Zarówno wierzchołek, jak i stoki Radziejowej są niemal całkowicie porośnięte lasem. Dużą osobliwością jest jedyne w całej Polsce stanowisko pierwiosnka omączonego. Znajduje się na niewielkiej polanie na wysokości 800 m. Odkryte zostało w 1959 r., później wielokrotnie potwierdzone (m.in. w 2000 r.)[6].
Turystyka
edytujW 2006 r. na Radziejowej oddana została do użytku drewniana wieża widokowa o wysokości około 20 m[7]. W czerwcu 2010 roku została poważnie uszkodzona, prawdopodobnie przez piorun. Po gruntownym remoncie była znów czynna. Od dnia 15 listopada 2017 roku ponownie wyłączono ją z użytkowania ze względu na zły stan techniczny w postaci spróchnienia konstrukcji[8]. W roku 2019 wybudowano, a w 2020 r. oddano dla ruchu turystycznego nową, bezpieczniejszą wieżę widokową na Radziejowej[9]. Roztacza się z niej rozległa panorama na wszystkie strony[5]. Wraz z budową wieży wyznaczono nową ścieżkę przyrodniczą „Rogasiowy Szlak” w dolinie Roztoki Małej.
Oprócz wieży na szczycie znajdują się również pomnik 1000-lecia Polski oraz betonowy obelisk[5].
-
Wieża widokowa (2023)
-
Radziejowa i okoliczne szczyty. Widok z Wysokiej
-
Radziejowa widoczna z Małego Rogacza
-
Obelisk
-
Pomnik 1000-lecia Polski
- Pieszy szlak turystyczny
- Przehyba – Radziejowa – Wielki Rogacz – Rytro (Główny Szlak Beskidzki)
- z Przehyby 1.30 h (z powrotem 1.15 h)
- z Wielkiego Rogacza 0.35 h (z powr. 0.30 h), z Rytra 4.10 h (↓ 3.20 h)[4].
Przypisy
edytuj- ↑ a b Geoportal. Mapa lotnicza [online] [dostęp 2020-10-02] .
- ↑ Wojciech Lewandowski , Marek Więckowski , Korona Gór Polski, zakładamy klub zdobywców, „Poznaj swój kraj”, czerwiec 1997, ISSN 0032-6151 .
- ↑ Eugeniusz Pawłowski. Nazwy terenowe Rytra i okolic [online] [dostęp 2014-09-04] [zarchiwizowane z adresu 2008-10-05] .
- ↑ a b Beskid Sądecki. Mapa 1:50 000, Kraków: Compass, 2011, ISBN 978-83-7605-080-5 .
- ↑ a b c Bogdan Mościcki , Beskid Sądecki i Małe Pieniny, Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2007, ISBN 978-83-89188-65-6 .
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirek, Czerwona księga Karpat Polskich, Warszawa: Instytut Botaniki PAN, 2008, ISBN 978-83-89648-71-6 .
- ↑ Artykuł o Paśmie Radziejowej (archiwalny) [online] [dostęp 2020-10-02] [zarchiwizowane z adresu 2008-10-05] .
- ↑ Słynna wieża widokowa zamknięta, prawdopodobnie już na zawsze – sadeczanin.info [online] [dostęp 2017-12-20] .
- ↑ Beskid Sądecki – Radziejowa (1266 m n.p.m.) [online], www.beskidsadecki.eu [dostęp 2020-08-17] .