Ramphastos

Ramphastosrodzaj ptaka z podrodziny tukanów (Ramphastinae) w rodzinie tukanowatych (Ramphastidae).

Ramphastos[1]
Linnaeus, 1758[2]
Ilustracja
Przedstawiciel rodzaju – tukan tęczodzioby (R. sulfuratus)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

dzięciołowe

Podrząd

dzięciołowce

Nadrodzina

Ramphastoidea

Rodzina

tukanowate

Podrodzina

tukany

Rodzaj

Ramphastos

Typ nomenklatoryczny

Ramphastos erythrorhynchus J.F. Gmelin, 1788 (= Ramphastos tucanus Linnaeus, 1758)

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Zasięg występowaniaEdytuj

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Meksyku, Ameryce Środkowej i Południowej[9].

MorfologiaEdytuj

Długość ciała 42–61 cm; masa ciała 265–860 g[9]. Rodzaj ten skupia największych przedstawicieli rodziny. Różnice międzygatunkowe w ich kolorystyce zaznaczone są głównie na szyi i piersi, dziobie oraz w okolicy oczu. Kolor kupra oraz piór okolic kloaki również zmienny, czerwony, żółty albo biały[10].

SystematykaEdytuj

EtymologiaEdytuj

  • Ramphastos: Ulisses Aldrovandi w 1599 roku zapisał z błędem nazwę „Ramphastos” bazując na „Ramphestes” Gessnera z 1560 roku (gr. ῥαμφηστης rhamphēstēs „nosaty”, od ῥαμφη rhampē „dziób”), błędna nazwa została następnie przejęta przez Linneusza[11].
  • Bucco: łac. bucca „policzek, zwłaszcza gdy jest nadęty” (nazwa Bucco pierwotnie stosowana była na określenie tukanów i pstrogłowów ze względu na ich pełne policzki)[11]. Gatunek typowy: Ramphastos tucanus Linnaeus, 1758.
  • Tucaius: epitet gatunkowy Ramphastos tucai Lichtenstein, 1823[a]; guar. Tukâ-í „mały tukan”, nazwa używana na określenie tukana lub arasari[11]. Gatunek typowy: Ramphastos dicolorus Linnaeus, 1766.
  • Burhynchus: gr. βου- bou- „ogromny”, od βους bous „byk”; ῥυγχος rhunkhos „dziób”[11]. Gatunek typowy: Ramphastos sulfuratus Lesson, 1830.
  • Tucanus: epitet gatunkowy Ramphastos tucanus Linnaeus, 1758; guar. Tu-kán „silny młotnik”, nazwa używana na określenie tukana[11]. Gatunek typowy: Ramphastos tucanus Linnaeus, 1758.
  • Ramphodryas: gr. ῥαμφος rhamphos „dziób”; δρυας druas, δρυαδος druados „driada, nimfa drzewna”, od δρυς drus, δρυος druos „drzewo”[11]. Gatunek typowy: Ramphastos ariel Vigors, 1826.
  • Dinorhamphus: gr. δεινος deinos „potężny”; ῥαμφος rhamphos „dziób”[11]. Nowa nazwa dla Tucanus Cassin, 1867 ze względu na puryzm.
  • Machlostomus: gr. μαχλος makhlos „lubieżny, rozwiązły”; στομα stoma, στοματος stomatos „usta”[11]. Nowa nazwa dla Tucaius Bonaparte, 1854 ze względu na puryzm.

Podział systematycznyEdytuj

Do rodzaju należą następujące gatunki[12]:

UwagiEdytuj

  1. Synonim R. dicolorus.

PrzypisyEdytuj

  1. Ramphastos, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. C. Linnaeus: Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 103. (łac.).
  3. P.H.G. Möhring: Geslachten der vogelen. Amsteldam: Pieter Meijer, 1758, s. 1, 12. (niderl.).
  4. Ch.L. Bonaparte. Conspectus Volucrum Zygodactylorum. „Ateneo Italiano”. 2, s. 119, 1854. (łac.). 
  5. Cassin 1867 ↓, s. 102.
  6. Cassin 1867 ↓, s. 104.
  7. Cassin 1867 ↓, s. 106.
  8. a b F. Heine: Fam. Ramphastidae. W: F. Heine & A. Reichenow: Nomenclator Musei Heineani Ornithologici. Berlin: R. Friedländer & Sohn, 1890, s. 228. (łac.).
  9. a b D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: Toucans (Ramphastidae), version 1.0. W: S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (red.): Birds of the World. Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2020. DOI: 10.2173/bow.rampha1.01. [dostęp 2020-10-08]. (ang.).  
  10. Daša Wernerová. Tukany i arasari. „Nowa Exota”. 3/2018. s. 31–32. ISSN 8962 1214 8962. 
  11. a b c d e f g h Etymologia za: James A. Jobling: The Key to Scientific Names. [w:] Birds of the World [on-line]. Cornell Laboratory of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2021. (ang.).
  12. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Ramphastinae Vigors, 1825 - tukany (Wersja: 2021-01-16). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-05-23].

BibliografiaEdytuj

  • J. Cassin. A Study of the Ramphastidae. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 19, s. 100–124, 1867. (ang.).