Otwórz menu główne

Robert Geyer

przemysłowiec łódzki

Robert Geyer (ur. 1888, zm. 12 grudnia 1939 w Łodzi) – polski fabrykant (przemysł włókienniczy) pochodzenia niemieckiego działający w Łodzi, konsul honorowy Finlandii w Łodzi od 1927 roku[1].

Robert Geyer
Data urodzenia 1888
Data i miejsce śmierci 12 grudnia 1939
Łódź
Zawód, zajęcie przedsiębiorca
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Królestwo PolskieEdytuj

Był synem Gustawa Geyera i jego żony Heleny, jednym z ośmiorga rodzeństwa. Jego ojciec zmarł, gdy miał pięć lat. Ukończył w Łodzi gimnazjum i Szkołę Kupiectwa, następnie studiował w Wyższej Szkole Handlowej w Dreźnie. Po powrocie w 1912 roku stryj Eugeniusz Geyer wprowadził go do zarządu rodzinnego przedsiębiorstwa, gdzie został dyrektorem ds. handlowych oraz zasiadał w zarządzie spółki akcyjnej. Jeszcze w czasie panowania rosyjskiego w Polsce Geyerowie zadeklarowali polską narodowość, m.in. w rosyjskim rejestrze obywateli Łodzi[2].

I Wojna światowaEdytuj

Podczas I wojny światowej włączył się do działań Głównego Komitetu Obywatelskiego, gdzie zajmował się kwestiami finansowymi. Razem z Karolem Scheiblerem Juniorem, Stanisławem Silbersteinem i innymi łódzkimi przedsiębiorcami wspomagał finansowo miasto. Sprzeciwiał się wówczas również niemieckim rekwizycjom. Za posiadanie materiałów podlegających konfiskacie został nawet aresztowany na krótki czas. Angażował się w pomoc polskim żołnierzom oraz rodzinom poległych. Był również organizatorem Milicji Obywatelskiej[2].

II RzeczpospolitaEdytuj

Po zakończeniu wojny wycofał się na krótki czas z rodzinnej firmy, ale powrócił niedługo i zasiadł w radzie nadzorczej oraz zarządzie, razem ze swoim bratem Gustawem oraz kuzynem Emilem. Spółka wówczas osiągała bardzo dobre wyniki finansowe. W 1929, dzięki jego staraniom, wprowadzono ją do ogólnokrajowego kartelu Zrzeszenia Producentów Przędzy Bawełnianej. Ze względu jednak na trudną sytuację łódzkiego przemysłu po I wojnie światowej Robert nie zdołał odbudować zakładów do kondycji przedwojennej, a po wybuchu wielkiego kryzysu w 1934 roku firma ogłosiła upadłość. Na pozór ciężka sytuacja, pozwoliła jednak na rozłożenie należności i już w 1937 Robert, jego brat Gustaw oraz Władysław Gettlich, wykupili utracone zakłady jako Świętojerskie Zakłady Przemysłowo-Handlowe[2].

W okresie dwudziestolecia międzywojennego angażował się w liczne przedsięwzięcia społeczne i charytatywne, m.in. udzielał się w Łódzkim Chrześcijańskim Towarzystwie Dobroczynności oraz Towarzystwie Budowy Domków Robotniczych. Miał wpływ na powstanie Towarzystwa Przyjaciół Łodzi oraz łódzkiego oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego. Udzielał również wsparcia Towarzystwu Cyklistów Łódzkich i klubowi sportowemu „Geyer”, działającemu przy fabryce. Był także prezesem Izby Przemysłowo-Handlowej w Łodzi i zasiadał w radzie centralnej Lewiatana[2]. Był znany w Warszawie, gdzie kierował zarządem Domu Towarowego „Bracia Jabłkowscy” w Warszawie, Miał duże wpływy w ministerstwie gospodarki, był także honorowym konsulem Finlandii w Polsce.

17 listopada 1926 został zaproszony, razem z Maurycym Poznańskim, Karolem Scheiblerem jr i Henrykiem Grohmanem, na organizowaną przez Stronnictwo Prawicy Narodowej konferencję, której celem miało być zorganizowanie łódzkiego oddziału partii. Fabrykanci poparli pomysł i już 14 grudnia powstał łódzki oddział SPN, a Robert Geyer został nawet członkiem rady naczelnej[3][2].

Po okupacji Łodzi przez Wehrmacht we wrześniu 1939 i zorganizowaniu obozu przejściowego na Radogoszczu powołano w listopadzie tego samego roku w Łodzi Komitet Pomocy Więźniom, którego członkiem był m.in. Robert Geyer.

ŚmierćEdytuj

Nocą 11 na 12 grudnia 1939 roku aresztowany został stryjeczny brat Roberta, Karol. Robert Geyer podjął interwencję u wojskowego komendanta miasta. Kiedy wrócił 12 grudnia, wraz z siostrzeńcem Guido Johnem, do swojego domu przy Piotrkowskiej 280, zastał w nim czterech funkcjonariuszy Gestapo. Jeden ze służących, relacjonował że słyszał głośną i krótką wymianę zdań po której padły strzały. Następnie widział, jak Guido John został zastrzelony, kiedy biegł przez park chcąc dostać się do furtki[2]. Po opuszczeniu przez Gestapo domu Geyera, służący znalazł martwe ciało fabrykanta, a następnie powiadomił telefonicznie o tragedii żonę Guido Johna, Ingę[4]. Władze okupacyjne wydały nakaz zorganizowania pogrzebu w nocy, zakazały też zgromadzeń. Pomimo zakazu, na cmentarzu obecny był tłum robotników z fabryki Geyerów.

Przyczyny morderstwa nie są do końca jasne, jedna z wersji mówi, że przyczyną była odmowa podpisania Volkslisty, choć nie ma co do tego zgody.

Za działalność gospodarczą i społeczną Robert Geyer został odznaczony Krzyżem Orderu Polonia Restituta.

PrzypisyEdytuj

  1. Rocznik Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej według stanu na 1 kwietnia 1938, Warszawa 1938, s. 281.
  2. a b c d e f Geyerowie [w:] Marcin Jakub Szymański, Błażej Torański, Fabrykanci. Burzliwe dzieje rodów łódzkich przemysłowców, Warszawa: Zona Zero, 28 października 2016, s. 50–56, ISBN 978-83-935847-8-9.
  3. Andrzej Ajnenkiel, Polska po przewrocie majowym. Zarys dziejów politycznych Polski 1926-1939, Warszawa 1980, s. 49.
  4. Dlaczego zginął Robert Geyer? – Dzienniklodzki.pl, „archive.is”, 27 września 2017 [dostęp 2017-09-27].

BibliografiaEdytuj