Sąd Kryminalny Księstwa Mazowieckiego

Sąd Kryminalny Księstwa Mazowieckiegosąd powołany 22 kwietnia 1794 przez Radę Zastępczą Tymczasową po opanowaniu Warszawy przez powstańców kościuszkowskich.

Wykonanie wyroku Sądu Kryminalnego Księstwa Mazowieckiego na Rynku Starego Miasta w Warszawie 9 maja 1794

Zasięgiem swojej działalności objął Warszawę i województwo mazowieckie. W jego skład weszło 20 sędziów nominowanych przez Radę Zastępczą Tymczasową, wśród nich Pius Kiciński[1]. Miał zabezpieczać powództwo w sprawach o zdradę ojczyzny i spiskowanie przeciwko powstaniu, których rozstrzygnięcie pozostawiono jednak Sądowi Najwyższemu Kryminalnemu.

Do kompetencji Sądu Kryminalnego Księstwa Mazowieckiego należało rozpatrywanie spraw (bez prawa apelacji):

  • o występki i czyny przeciwko powstaniu (wprowadzone tylko za rezolucją Rady Zastępczej Tymczasowej z powództwa publicznego),
  • o gwałty i naruszenie spokoju publicznego,
  • o czyny przeciwko bezpieczeństwu osób i ich majątków.

9 maja 1794 na Rynku Starego Miasta powieszeni zostali publicznie przywódcy konfederacji targowickiej skazani na karę śmierci przez Sąd Kryminalny Księstwa Mazowieckiego:

Zbyt opieszałe procedowanie i uleganie naciskom kół zachowawczych doprowadziło 28 czerwca do wystąpienia ludności warszawskiej, która powywieszała podejrzanych. 23 sierpnia 1794 Rada Najwyższa Narodowa utworzyła w jego miejsce Sąd Kryminalny Wojskowy.

PrzypisyEdytuj

  1. Kocój 1988 ↓, s. 250.

BibliografiaEdytuj

  • J. Dudziński: Sąd Kryminalny dla Warszawy i Księstwa Mazowieckiego za rządów Rady Zastępczej Tymczasowej (22 kwietnia-28 maja 1794) w: Z dziejów prawa Katowice 1996.
  • Henryk Kocój, Cztery lata nadziei. 200 rocznica Sejmu Wielkiego, Katowice 1988, ISBN 83-226-0145-X.