Stan Mikita, Stanislav Mikita (ur. jako Stanislav Guoth 20 maja 1940 w Sokolčach, zm. 7 sierpnia 2018) – słowacko-kanadyjski hokeista na lodzie. Przez wszystkie 22 sezony w NHL występował w Chicago Blackhawks. Uważany za najlepszego środkowego lat 60.[1] W sezonach zasadniczych NHL zanotował łącznie 1394 występy.

Stan Mikita
Stan Mikita Chex card.jpg
Pozycja środkowy
Uchwyt kija prawy
Wzrost 175 cm
Masa 77 kg
Klub Chicago Blackhawks
Numer 21
Narodowość Kanada
Urodzony 20 maja 1940
w Sokolčach
Zmarł 7 sierpnia 2018

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

MłodośćEdytuj

Urodził się we wsi Sokolče w regionie Liptów w czasach Pierwszej Republiki Słowackiej jako Stanislav Guoth. Jako młody chłopiec przeniósł się do St. Catharines, uciekając z kontrolowanej przez komunistów Czechosłowacji. Adoptowany przez ciocię i wujka, którzy nadali mu swoje nazwisko Мikita[2].

KarieraEdytuj

Po trzech sezonach w juniorskim zespole St. Catharines Teepees z Ontario Hockey Association, w sezonie 1959–60 został przeniesiony do nadrzędnego Chicago Blackhawks. W drugim pełnym sezonie Mikity w 1961 roku, Jastrzębie wygrały swój trzeci Puchar Stanleya. Prowadził w klasyfikacji strzelców w play-offach z dorobkiem 6 bramek.

Następny sezon był dla niego przełomowy – uzyskał status gwiazdy ligi grając na środku słynnej formacji znanej pod nazwą „Scooter Line”, z Kenem Wharramem na prawym skrzydle oraz Abem McDonaldem, a następnie Dougiem Mohnsem na lewym[2]. Był uważany za najgroźniejszego środkowego lat 60. Z inną gwiazdą drużyny Bobbym Hullem, Blackhawks posiadali najmocniejszą ofensywę dekady, przeważnie liderując w liczbie strzelonych bramek w lidze. Łącząc umiejętności defensywne i reputację jednego z najlepszych wznawiających z pomocą innowacyjnego, niespotykanie wygiętego kija, Mikita czterokrotnie w ciągu dekady zwyciężał w klasyfikacji punktujących. Wyrównał w sezonie 1966–67 najlepszy w tamtym momencie wynik w historii NHL, zdobywając 97 punktów. Sezon 1967–68 z 87 punktami Mikity był ostatnim, w którym zawodnik Blackhawks został najlepiej punktującym, do czasu rozgrywek 2015–16 gdy Patrick Kane zdobył 106 punktów[3].

We wcześniejszych latach Mikita był jednym z najczęściej karanych zawodników ligi. Zdecydował zmienić swój styl gry na czystszy, co przyniosło dwukrotne zdobycie Lady Byng Memorial Trophy, trofeum przyznawane zawodnikowi za grę fair play w trakcie sezonu. Nagła zmiana w zachowaniu Mikity miała miejsce po powrocie do domu z jednej z podróży. Jego żona powiedziała mu, że ich córka Meg, w momencie gdy kamera pokazała Мikitę ponownie siedzącego na ławce kar, zapytała się „dlaczego tata tak dużo czasu spędza na ławce?”[4].

W 1973 roku wspólnie z biznesmenem z Chicago Irvem Tiahnybikiem utworzyli American Hearing Impaired Hockey Association (AHIHA), stowarzyszenie niesłyszących i niedosłyszących hokeistów z całego kraju[5].

Użycie wygiętego kijaEdytuj

Mikita i jego drużynowy kolega Bobby Hull tworzyli najgroźniejsze ofensywne duo lat 60., znane z użycia kijów z zakrzywionymi łopatkami. Taki rodzaj wygięcia dawał znaczną przewagę strzelcom w pojedynkach z bramkarzami. W wyniku tego w 1970 władze NHL ustaliły limit maksymalnego wygięcia łopatki do pół cala[6].

Zakończenie karieryEdytuj

Ostatnie lata kariery zawodowej Mikity zostały przyćmione przez przewlekłe urazy pleców, które doprowadziły do zakończenia jego kariery w trakcie sezonu 1979–80[2]. W tamtym momencie tylko Gordie Howe i Phil Esposito zdobyli więcej punktów w NHL i tylko sześciu graczy pojawiło w większej liczbie spotkań. Мikita został wprowadzony do Hockey Hall of Fame w 1983 i do słowackiej galerii sław w 2002[7]. Służył jako ambasador dobrej woli w Chicago Blackhawks[8]. 24 maja 2011 u Mikity zdiagnozowano raka jamy ustnej. Były zawodnik został poddany radioterapii[9]. 30 stycznia 2015 pismo The Chicago Tribune wydało oświadczenie, że u Stana zdiagnozowano podejrzenie postępującej choroby otępienia z ciałami Lewy’ego i obecnie znajduje się pod opieką lekarzy[10]. W czerwcu 2015 podano informację, że z powodu choroby nie pamiętał nic ze swojego dawnego życia[11].

Zmarł 7 sierpnia 2018 w wieku 78 lat[12].

StatystykiEdytuj

Legenda: M – mecze, G – gole, A – asysty, Pkt – punktacja kanadyjska (gole i asysty), Min – karne minuty, PP – gole w przewadze (power play), SH – gole w osłabieniu (short handed), GW – zwycięskie gole (game winning).

Sezon regularny Play-off
Sezon Drużyna
Liga M
G A Pkt +/- Min PP SH GW M G A Pkt Min PP SH GW
1956–57 St. Catharines Teepees OHA-Jr. 52 16 31 47 129 14 8 9 17 44
1957–58 St. Catharines Teepees OHA-Jr. 52 31 47 78 146 8 4 5 9 46
1958–59 St. Catharines Teepees OHA-Jr. 45 38 59 97 197
1958–59 Chicago Black Hawks NHL 3 0 1 1 4
1959–60 Chicago Black Hawks NHL 67 8 18 26 119 3 0 1 1 2
1960–61 Chicago Black Hawks NHL 66 19 34 53 100 12 6 5 11 21
1961–62 Chicago Black Hawks NHL 70 25 52 77 97 12 6 15 21 19
1962–63 Chicago Black Hawks NHL 65 31 45 76 69 6 3 2 5 2
1963–64 Chicago Black Hawks NHL 70 39 50 89 146 14 1 7 7 3 6 9 8
1964–65 Chicago Black Hawks NHL 70 28 59 87 154 8 0 6 14 3 7 10 53
1965–66 Chicago Black Hawks NHL 68 30 48 78 58 11 1 1 6 1 2 3 2
1966–67 Chicago Black Hawks NHL 70 35 62 97 12 8 1 5 6 2 2 4 2
1967–68 Chicago Black Hawks NHL 72 40 47 87 -3 14 13 2 8 11 5 7 12 6 3 0 0
1968–69 Chicago Black Hawks NHL 74 30 67 97 +17 52 7 3 2
1969–70 Chicago Black Hawks NHL 76 39 47 86 +29 50 7 0 8 8 4 6 10 2 3 0 1
1970–71 Chicago Black Hawks NHL 74 24 48 72 +21 85 7 0 4 18 5 13 18 16 1 0 1
1971–72 Chicago Black Hawks NHL 74 26 39 65 +16 46 5 0 6 8 3 1 4 4 0 0 0
1972–73 Chicago Black Hawks NHL 57 27 56 83 +31 32 7 1 5 15 7 13 20 8 1 0 2
1973–74 Chicago Black Hawks NHL 76 30 50 80 +24 46 6 2 1 11 5 6 11 8 1 0 1
1974–75 Chicago Black Hawks NHL 79 36 50 86 +14 48 12 0 6 8 3 4 7 12 1 0 1
1975–76 Chicago Black Hawks NHL 48 16 41 57 -4 37 6 0 1 4 0 0 0 4 0 0 0
1976–77 Chicago Black Hawks NHL 57 19 30 49 -9 20 6 1 4 2 0 1 1 0 0 0 0
1977–78 Chicago Black Hawks NHL 76 18 41 59 +18 35 6 0 2 4 3 0 3 0 2 0 0
1978–79 Chicago Black Hawks NHL 65 19 36 55 +3 34 4 0 1
1979–80 Chicago Black Hawks NHL 17 2 5 7 +2 12 0 0 0
OHA-Jr. razem 149 85 137 222 472 22 12 14 26 90
NHL razem 1394 541 926 1467 +159 1270 127 12 67 155 59 91 150 169 12 0 6

Nagrody i osiągnięciaEdytuj

  • 14 miejsce w klasyfikacji wszech czasów punktujących[13], 18 w ostatnich podaniach[14], 30 w bramkach[15] i 38 w rozegranych meczach[16] (stan na koniec sezonu 2015–16).
  • Trofeum Harta dla MVP sezonu zasadniczego w 1967 i 1968[17].
  • Trofeum Arta Rossa dla najlepiej punktującego w sezonie zasadniczym w 1964, 1965, 1967 i 1968[17].
  • Trofeum Lady Byng za fair-play w 1967 i 1968[17].
  • Wybrany do pierwszej drużyny All-Star w 1962, 1963, 1964, 1966, 1967 i 1968[17].
  • Wybrany do drugiej drużyny All-Star w 1965 i 1970[17].
  • Zagrał w NHL All-Star Game w 1964, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974 i 1975.
  • Trofeum Lestera Patricka w 1976[17].
  • Jedyny zawodnik w historii NHL, który zdobył trofea Harta, Arta Rossa i Lady Byng w jednym sezonie, dwa sezony pod rząd w 1966–67 i 1967–68.
  • Tylko Nicklas Lidström, Alex Delvecchio i Steve Yzerman (wszyscy grający dla Detroit Red Wings) mieli dłuższą karierę NHL grając wyłącznie dla jednego zespołu.
  • Powołany do Team Canada na Summit Series w 1972, ale ze względu na kontuzję zagrał tylko 2 spotkania[2].
  • Wprowadzony do Galerii Sławy słowackiego hokeja na lodzie w 2002[7].
  • W 1998 znalazł się na 17 miejscu w plebiscycie magazynu The Hockey News 100 największych graczy NHL, stając się najwyżej uplasowanym zawodnikiem urodzonym poza Kanadą, ale trenowanym w Kanadzie (na pozycji 37 znalazł się Jaromír Jágr, który również urodził się w Czechosłowacji, został najwyżej uplasowanym zawodnikiem, który nie rozwijał umiejętności hokeja jako dziecko w Kanadzie)[18].
  • 19 października 1980 Chicago Blackhawks zastrzegli numer 21, z którym występował Mikita. Mikita był pierwszym zawodnikiem Jastrzębi z zastrzeżonym numerem[19].
  • Lodowisko w Rużomberku na Słowacji zostało nazwane jego imieniem[20].
  • W 2011 pomniki Mikity i Bobby’ego Hulla zostały umieszczone przed United Center, gdzie obecnie występują Blackhawks[21].

PrzypisyEdytuj

  1. Dan Diamond: Total Hockey: The Official Encyclopedia of the National Hockey League. Toronto: Total Sports Publishing, 1998, s. 1794. ISBN 0-8362-7114-9.
  2. a b c d Stan Mikita – Biography (ang.). legendsofhockey.net. [dostęp 2016-07-01].
  3. Chris Peters: Patrick Kane makes NHL history by claiming Art Ross Trophy (ang.). CBS Sports, 2016-04-11. [dostęp 2016-07-06].
  4. Charles Wilkins, Colleen Howe, Gordie Howe: When the Final Buzzer Sounds: NHL Greats Share Their Stories of Hardship and Triumph. Chicago: Triumph Books, 2000, s. 156. ISBN 1-57243-392-2.
  5. Margaret Ramirez: Irvin G. Tiahnybik – 1922-2011 (ang.). Chicago Tribune, 2011-01-23. [dostęp 2016-07-01].
  6. Greg Wyshynski: The 10 best player-inspired NHL rules changes (ang.). ca.sports.yahoo.com, 2010-08-19. [dostęp 2016-07-01].
  7. a b Sieň slávy (słow.). hockeyslovakia.sk. [dostęp 2016-07-01].
  8. Chicago Blackhawks Press Release: Hall Of Famer Savard Named Blackhawks Ambassador (ang.). blackhawks.nhl.com, 2008-11-13. [dostęp 2016-07-01].
  9. Hall of Famer Stan Mikita diagnosed with tongue cancer (ang.). nhl.com, 2011-05-25. [dostęp 2016-07-01].
  10. Chris Kue: Blackhawks legend Stan Mikita facing 'serious health issues' (ang.). Chicago Tribune, 2015-01-30. [dostęp 2016-07-01].
  11. Chris Kue: For Stan Mikita, all the Blackhawks memories are gone (ang.). Chicago Tribune, 2015-06-15. [dostęp 2016-07-01].
  12. Richard Goldstein: Stan Mikita, 78, Dies; Hockey Hall of Famer Lifted Blackhawks (ang.). nytimes.com, 2018-08-07. [dostęp 2018-08-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-08-08)].
  13. Statistics (ang.). nhl.com. [dostęp 2016-07-01].
  14. Statistics (ang.). nhl.com. [dostęp 2016-07-01].
  15. Statistics (ang.). nhl.com. [dostęp 2016-07-01].
  16. Statistics (ang.). nhl.com. [dostęp 2016-07-01].
  17. a b c d e f Stan Mikita (ang.). eurohockey.com. [dostęp 2016-07-01].
  18. Jason Kay: The Top 100 NHL players of all-time, throwback style (ang.). thehockeynews.com, 2015-04-02. [dostęp 2016-07-01].
  19. History – Stan Mikita (ang.). blackhawks.nhl.com. [dostęp 2016-07-01].
  20. Vitajte na oficiálnej stránke zimného štadiónu Stana Mikitu v Ružomberku (słow.). zimnystadionruzomberok.sk. [dostęp 2016-07-01].
  21. Chris Kuc: Moving moment for Hull and Mikita (ang.). Chicago Tribune, 2011-10-22. [dostęp 2016-07-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-01)].