Otwórz menu główne

Stanisław Łąpiński

dziennikarz, literat, krytyk teatralny

Stanisław Łąpiński (ur. 6 maja 1848 r. w Brzustowie, w pow. tomaszowskim, zm. 19 lipca 1921 r. w Łodzi) – dziennikarz, literat, krytyk teatralny. Pisał też pod pseudonimami Janusz, Bolesta, Jacek Soplica.

Stanisław Łąpiński
Ilustracja
Stanisław Łąpiński, ok. 1903
Data i miejsce urodzenia 6 maja 1848 r.
Brzustów (powiat tomaszowski)
Data i miejsce śmierci 19 lipca 1921
Łódź
Miejsce spoczynku Stary Cmentarz w Łodzi
Zawód, zajęcie dziennikarz, literat, krytyk teatralny
Stanisław Łąpiński signature.jpg
Nagrobek Stanisława Łąpińskiego na Starym Cmentarzu w Łodzi

BiogramEdytuj

Najstarszy syn Adolfa, nadleśniczego lasów rządowych i Emilii z Duninów-Brzezińskich. Po ukończeniu gimnazjum w Kielcach studiował w Szkole Głównej w Warszawie.

Pracował początkowo w administracji kolejowej, doraźnie współpracując z prasą warszawską w latach 1873–1876 ale potem był już tylko dziennikarzem. W latach 1893–1895 należał do redakcji „Dziennika dla Wszystkich” w Warszawie.

Ok. 1875 r. wyjechał z Warszawy i osiedlił się w Piotrkowie Trybunalskim, współpracując tam z „Tygodniem”, wszedł wkrótce w skład redakcji czasopisma. Pisywał też korespondencje do „Słowa”, „Gazety Polskiej” i „Kuriera Warszawskiego”.

15 stycznia 1898 r. przybył do Łodzi, został członkiem redakcji gazety „Rozwój”. Pisał na jego łamach recenzje teatralne, sobotnie stałe kroniki tygodniowe (pod pseudonimem „Janusz”), a z czasem objął kierownictwo działu politycznego.

Zamieszczał tam również felietony i recenzje teatralne w których wykazywał dużo troski o rozwój teatrów łódzkich. Szczególnie popierał Teatr Popularny A. Mielewskiego, a opisując rolę tego teatru w środowisku łódzkim, nie ograniczał się jedynie do recenzowania gry aktorów czy scenografii, do analizy repertuaru, ale przekazywał również wartościowe spostrzeżenia na temat kręgu odbiorców i wychowawczej roli tego teatru.

Od 1908 r. podpisywał „Rozwój” jako jego redaktor odpowiedzialny.

Felietony z lat 1899–1900 Przy ognisku zamieszczał w pierwszym łódzkim czasopiśmie literackim „Ognisko Rodzinne”[1].

Po wybuchu I wojny światowej i zamknięciu 7 grudnia 1914 „Rozwoju” przez niemieckie władze okupacyjne wyjechał do Warszawy, gdzie przez pewien czas redagował „Dzień”, współpracując z warszawskim „Przeglądem Porannym” i łódzką „Godziną Polski” (pod pseud. Bolesta) oraz z innymi pismami.

Oprócz publikacji w gazetach pisał też i publikował artykuły poważne o tematyce historycznej. Także utwory o charakterze literackim a dorobek literacki miał spory. Doświadczenia nabyte w czasie pracy w administracji kolejowej wykorzystał w komedii obyczajowej Kolejarze (1908) i Córka zawiadowcy, wystawianych w Łodzi z dużym powodzeniem. W r. 1906 ukazało się w Łodzi jego opowiadanie pt Tkacz. Obrazek z życia łódzkich robotników. Jego autorstwa sztuka historyczna z czasów Księstwa Warszawskiego pt. Nad Pilicą (1902) wystawiona w Łodzi po raz pierwszy 20 kwietnia 1907, dzięki bardzo patriotycznej treści doczekała się kilkunastu przedstawień (m.in. w Teatrze Popularnym)[2]. Napisał jeszcze inne szkice, powiastki, nowele, wiersze, opublikowane w prasie.

Na zaproszenie S. Książka wszedł w skład redakcji „Kuriera Łódzkiego” (od 1917 r.), prowadząc w nim działy te same, co uprzednio w „Rozwoju”. Mimo pogarszającego się stanu zdrowia pozostał do końca życia w składzie redakcji gazety. Po wyjeździe S. Książka z Łodzi nowi właściciele „Kuriera” (1919), mimo że zaczął tracić wzrok i nie wychodził z domu (od dzieciństwa był ułomny, miał jedną nogę krótszą), nie usunęli go z redakcji i pozostawili mu pobieraną pensję. Pracował dalej, przesyłając przez gońca swe artykuły, felietony i inne prace[3].

W 1898 r. wraz z Michałem Wołowskim organizował teatr dla robotników. Był inicjatorem powstania Polskiego Towarzystwa Teatralnego 28 listopada 1903 r., którego celem miało być podtrzymanie i ugruntowanie bytu sceny polskiej w Łodzi. Był współorganizatorem Rzemieślniczego Towarzystwa Śpiewaczego „Lira”. Był także prezesem Towarzystwa Muzyczno-Dramatycznego „Harmonia”. W 1908 r. był kierownikiem artystycznym teatru „Lutnia”. Współpracował z Towarzystwem Śpiewaczym «Lutnia» w Aleksandrowie Łódzkim.

Był członkiem zarządu Towarzystwa Wpisów i Zapomóg Szkolnych.

Brał udział w różnych akcjach społecznych na terenie miasta np. był członkiem komitetu i sekretarzem wielkiej Wystawy Higieniczno-Spożywczej, zorganizowanej w styczniu 1903 dla wsparcia finansowego Pogotowia Ratunkowego w Łodzi (powstałego w 1899 r. z inicjatywy dr Władysława Pinkusa[4] i cały czas borykającego się z kłopotami materialnymi).

Mimo wytężonej i ciężkiej pracy żył w niedostatku. Nie posiadając własnej rodziny, opiekował się dziećmi nieżyjącego szwagra i siostry Emilii[5].

Ostatnie lata życia spędził w niedostatku i samotności[6].

Zmarł 19 lipca 1921 r. w Łodzi. Spoczywa na Starym Cmentarzu w Łodzi przy ul. Ogrodowej w części katolickiej.

Uroczystość poświęcenia ciekawego architektonicznie pomnika na jego grobie w 1925 r. wykonanego przez artystę rzeźbiarza Władysława Czaplińskiego[6] odbyła się 10 maja 1925 r. z inicjatywy Zarządu Syndykatu Dziennikarzy Polskich w Łodzi.

Towarzystwo Opieki nad Starym Cmentarzem przy ulicy Ogrodowej w Łodzi w 2012 r. odnowiło ten pomnik nagrobny z funduszy zebranych podczas kwesty na cmentarzu 1 listopada 2011 r.[7]

PrzypisyEdytuj

  1. Andrzej Kempa Sylwetki łódzkich dziennikarzy i publicystów Oficyna Bibliofilów, Łódź 1991 s. 27
  2. Koprowski J. Zapomniany dziennikarz, Dziennik Łódzki 1961 nr 102
  3. Wiesława Kaszubina Łąpiński Stanisław Jan Polski Słownik Biograficzny t. XVIII (18) 1973 s. 321
  4. Mirosław Zbigniew Wojalski Pogotowie Ratunkowe [W]: Działo się w Łodzi…, wyd. II, Widzewska Oficyna Wydawnicza ZORA Łódź 1996, s. 163 ​ISBN 83-86699-00-0
  5. Wiesława Kaszubina Łąpiński Stanisław Jan Polski Słownik Biograficzny t. XVIII (18) 1973 s. 321
  6. a b Zbigniew Piąstka W cieniu alej cmentarnych. Przewodnik po cmentarzach przy ulicach Ogrodowej i Srebrzyńskiej w Łodzi, Towarzystwo Przyjaciół Łodzi 1990 s. 59
  7. Towarzystwo Opieki nad Starym Cmentarzem przy ulicy Ogrodowej w Łodzi. Realizacje konserwatorskie w 2012. Informator. Tekst i fotografie Dominik Antoszczyk, Adam Nolbert, Cezary Pawlak, Anna Połomka, 2012

BibliografiaEdytuj

  • Andrzej Kempa Sylwetki łódzkich dziennikarzy i publicystów Oficyna Bibliofilów, Łódź 1991, s. 27.
  • Wiesława Kaszubina Łąpiński Stanisław Jan Polski Słownik Biograficzny t. XVIII (18) 1973 s. 320-321.
  • Stanisław Rachalewski Zastygły nurt życia. Łódź, która odeszła, Łódź 1938, s. 79.
  • Zbigniew Piąstka W cieniu alej cmentarnych. Przewodnik po cmentarzach przy ulicach Ogrodowej i Srebrzyńskiej w Łodzi, Towarzystwo Przyjaciół Łodzi 1990, s. 58-59.