Otwórz menu główne

Stanisław Juchnowicz (ur. 10 czerwca 1923 w Lidzie) – architekt, urbanista, profesor doktor habilitowany inżynier architekt, żołnierz Armii Krajowej, wieloletni pracownik Politechniki Krakowskiej i jej dziekan (1984), współtwórca Nowej Huty.

Stanisław Juchnowicz
Ilustracja
Juchnowicz podczas odczytu w Kawiarni Naukowej Polskiej Akademii Umiejętności, 2015
Data i miejsce urodzenia 10 czerwca 1923
Lida
Zawód, zajęcie architekt
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal Komisji Edukacji Narodowej

Spis treści

Życiorys i działalność naukowaEdytuj

Nowa HutaEdytuj

Działalność zawodową rozpoczął w Gdańsku po dyplomie (1948 r) zakładając pracownię urbanistyczną w Centralnym Biurze Studiów i Projektów Z.O.R. w celu przygotowania projektu odbudowy Miasta Głównego w Gdańsku. Następnie podjął pracę w Katedrze Planowania Krajowego i Regionalnego na wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej, jako asystent-wolontariusz. Na propozycję arch. Tadeusza Ptaszyckiego (ówczesny Minister Budownictwa) prof. Stanisław Juchnowicz, mający wtedy 27 lat, przeniesiony został do Krakowa, by dołączyć do organizowanego wtedy zespołu projektowego dla przygotowań związanych z decyzją budowy Nowej Huty. W zespole tym współpracował przez 9 lat, pracując nad ostatecznym kształtem koncepcji układu przestrzennego Nowej Huty, będąc głównym projektantem kolejno realizowanych zespołów mieszkaniowych oraz pełniąc nadzory na budowie. Prof. Juchnowicz w swoim Autoreferacie pisze: „ Za najbardziej udane uważam osiedle „B2” na około 6.000 mieszkań, które mimo zastosowania w znacznym procencie budynków typowych stwarza dobre warunki życia dla mieszkańców. Było to pierwsze osiedle projektowane przeze mnie w Nowej Hucie przed nasileniem presji w kierunku symetrii i monumentalności.” Zakończeniem i podsumowaniem prac związanych z budową Nowej Huty był udział Prof. Stanisława Juchnowicza w Ogólnopolskim otwartym konkursie SARP na dalszą rozbudowę Nowej Huty nagrodzony II lokatą. Została przyznana mu także zespołowa Nagroda Państwowa II stopnia za realizację i budowę Nowej Huty. W roku 1985 przewodniczył Sądowi konkursowemu SARP na projekt zespołu mieszkaniowego, mającego stanowić ostateczne ukształtowanie rejony placu centralnego. W tym roku podjął także działania mające na celu wydanie profesjonalnej publikacji na temat projektowania i realizacji Nowej Huty. 1 lutego 1986 ukazało się studium na ten temat w miesięczniku „Architektura” (nr 1).

Działalność zagranicznaEdytuj

W roku 1959 prof. Stanisław Juchnowicz otrzymał stypendium Fundacji Forda i wyjechał na studia do Instytut Studiów Urbanistycznych Uniwersytetu Pensylwańskiego w Filadelfii (1959-1960). W wyniku podróży napisał pracę doktorską „ O związkach i wpływie ruchu na formowanie dzielnic śródmiejskich miast Stanów Zjednoczonych A. P. oraz pracę habilitacyjną pt. „Metoda wyznaczania zasięgu obszaru centrów miejskich. Niektóre problemy ich struktury funkcjonalno- przestrzennej”. Następnie prof. Stanisław Juchnowicz podjął się organizacji oraz uruchomienia wydziału Urbanistyki i Planowania Regionalnego na Uniwersytecie w Zarii (w Nigerii) oraz opracowanie programu nauczania na tym wydziale. Na terenie Afryki Zachodniej działał przez 8 lat (1973-1981). Wykonał w tym czasie projekty rozbudowy 4 miast w Nigerii Południowej (Gaya, Bici, Zaria, Gombi) Prof. Stanisław Juchnowicz w 1976 roku pełnił również funkcję eksperta ONZ na Politechnice w Ibadanie będąc doradcą rządu do projektu i budowy nowej stolicy Nigerii- miasta Abudza.

Działalność na Politechnice KrakowskiejEdytuj

Po powrocie z Afryki prof. Stanisław Juchnowicz zostaje wybrany Dziekanem Wydziału Architektury przez Radę Wydziału (1984) i kontynuuje starania związane z organizacją Ośrodka Kształcenia Urbanistów dla Krajów Rozwijających się, który zostaje powołany w 1985 roku przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Obecnie prof. Stanisław Juchnowicz. Stanisław Juchnowicz jest autorem wielu prac teoretycznych i studialnych z zakresu urbanistyki i planowania przestrzennego (m.in. Śródmieścia miast polskich, studia nad kształtowaniem i rozwojem centrów” 1971r), jest także uczestnikiem szeregu nagrodzonych i wyróżnionych krajowych, a także międzynarodowych konkursów urbanistyczno- architektonicznych(projekt dzielnicy mieszkaniowej Nowa-Huta- Bieńczyce, Pomnik Bohaterów Warszawy, projekty centrów miast lodzi, Krakowa, Lublina, Chorzowa i innych. Odznaczony został Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Jest promotorem ponad 200 prac magisterskich i 12 doktorskich (na uniwersytetach w Kraju oraz za granicą) oraz członkiem Regional Science Association (RSA) i wielu innych organizacji zarówno krajowych, jak i międzynarodowych.

ProjektyEdytuj

  1. Dzielnica mieszkaniowa Nowa Huta- Bieńczyce ( z zespołem w 1958)
  2. Dzielnica mieszkaniowa w Moskwie (1959)
  3. Pomnik Bohaterów Warszawy (1958)
  4. Projekty centrów miast – Łodzi, Krakowa, Lublina, Chorzowa i innych.
  5. Projekt Gmachu Głównego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego ( realizacja 1972-1981)
  6. Ekspert i doradca rządu do projektu i budowy miasta Abudza, nowej stolicy Nigerii (1976-1980)
  7. Plan zagospodarowania przestrzennego parku krajobrazowego Śnieżnika ( z zespołem w 1991)

PublikacjeEdytuj

  1. Śródmieścia miast polskich, studia nad rozwojem i ukształtowaniem centrów -wyd. PAN. Ossolineum 1971.
  2. Problemy rozwoju miast Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej w latach 1930-1960, oraz Śródmieście miast Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej na tle problemów komunikacyjnych - Kwartalnik Urbanistyki i Architektury PAN, t. VII, z 4, 1962 i t. VIII, z. 3, 4, 1963.
  3. Naukowe podstawy rewaloryzacji budynków i zespołów na tle rozwoju miast, 1989-1991
  4. Urban ecological restructuring and development At the neighbourhood level – publikowany referat na konferencji Charleroi (Belgia) 1992.

Nagrody, odznaczeniaEdytuj

  1. Państwowa Nagroda Artystyczna II stopnia
  2. Nagroda Miasta Krakowa I stopnia
  3. Nagroda Wydziału IV PAN
  4. Krakowska Nagroda SARP
  5. Krzyż Kawalerski i Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
  6. Medal Komisji Edukacji Narodowej

Członkostwo w organizacjachEdytuj

Organizacje krajoweEdytuj

  • Polski Klub Ekologiczny (1964-1968 i 1983-1987)
  • Stowarzyszenie Architektów Polskich
  • Członek Kolegium Sędziów Konkursowych Rady SARP (1950)
  • Komitet Urbanistyki i Architektury PAN
  • Komitet przestrzennego zagospodarowania kraju przy prezydium PAN (1985-1988)
  • Komitet „Człowiek i Środowisko” przy Prezydium PAN (1988)
  • Komisja Urbanistyki i Architektury Oddziału PAN w Krakowie (V-Przewodniczący)
  • Komitet Inżynierii Środowiska przy Prezydium PAN (1989)
  • Państwowa Rada Ochrony Środowiska (1988)
  • Towarzystwo Urbanistów Polskich – członek honorowy[1]

Organizacje międzynarodoweEdytuj

  • Regional Science Association (RSA)
  • Federation for Housing and Planning (FHP) (1960-1975)
  • International Society of Urban and Regional Planners (ISoCaRP)

BibliografiaEdytuj

  • Naszdziennik.pl artykuł pt. Armia Krajowa pod Wawelem”
  • „Profesor Niezwyczajny” Rozdział Pt. "Sielskie anielskie czy trudne i żmudne”

PrzypisyEdytuj

  1. 90 lat. Towarzystwo Urbanistów Polskich. Wydawnictwo jubileuszowe. Warszawa: TUP, 2013.