Otwórz menu główne

POL Bielsko-Biała COA.svg Stare Miastoosiedle i najstarsza część Śródmieścia w Bielsku-Białej położona na Wzgórzu Miejskim i posiadająca zachowany średniowieczny układ urbanistyczny.

Stare Miasto
Część Bielska-Białej
Ilustracja
Widok na Stare Miasto z lotu ptaka
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miasto Bielsko-Biała
Dzielnica Śródmieście
Data założenia XIII wiek
Wysokość 338 m n.p.m.
Nr kierunkowy 33
Kod pocztowy 43-300
Tablice rejestracyjne SB
Położenie na mapie Bielska-Białej
Położenie na mapie
49°49′16″N 19°02′34″E/49,821111 19,042778
Portal Portal Polska
Rynek
Zamek książąt Sułkowskich
Katedra św. Mikołaja
Ulica Schodowa
Ulica Podcienie
Ulica Orkana i mury miejskie

PołożenieEdytuj

Stare Miasto założone zostało na Wzgórzu Miejskim mającym w XIII wieku naturalne elementy obronne (skarpa), wzbogacone później murem miejskim. Dziś wzgórze znajduje się w sercu Bielska-Białej.

Dzisiejsze Stare Miasto graniczy z:

Granice Starego Miasta wyznacza linia dawnych murów miejskich, a więc dzisiejsze ulice:

Historia i urbanistykaEdytuj

Stare Miasto jest kolebką dawnego Bielska.

Miasto zbudowano w 4 ćw. XIII w. na wzgórzu zwanym potem Wzgórzem Miejskim, mającym z trzech stron skarpy o naturalnych walorach obronnych.

Układ urbanistycznyEdytuj

Wzgórze zajmuje powierzchnię 4 ha i ma kształt nieregularnego owalu o wymiarach 300 x 200 m z prostokątnym rynkiem pośrodku, z którego czterech narożników wybiegają po dwie prostopadłe wąskie uliczki oraz terenem kościelnym od południowej strony. Jest to typowy układ urbanistyczny dla lokacyjnych, średniowiecznych miast śląskich powstałych w dobie osadnictwa na prawie magdeburskim.

ZabudowaEdytuj

Aż do czasu pożarów z 1659 i 1664 r., które doszczętnie spaliły Bielsko, miasto miało zabudowę wyłącznie drewnianą (z wyjątkiem zamku i kościoła). Dopiero w XVII wieku zaczęto stawiać murowane kamienice, które także spłonęły m.in. w 1808 i 1836 r.

Mury miejskieEdytuj

Już w pierwszej ćwierci XIV wieku miasto było otoczone murami obronnymi z kamienia łamanego wzmocnionymi przez palisady, baszty i trzy bramy – dolną (obecna wieża zamkowa), górną (ul. Piwowarska) i od strony pastwiska północnego (ul. Kręta). Fortyfikacje miały długość około 800 m i wykorzystywały naturalne właściwości wzgórza. W XVI wieku mury zostały poddane rozbudowie – po 1521 r. wzniesiono drugą linię murów (zewnętrznych) w odległości ok. 5-10 m od wewnętrznych. Rozbudowane fortyfikacje, stworzone z myślą o obronie miasta przed niebezpieczeństwem tureckim, nie obroniły jednak mieszkańców przed napadem Szwedów w 1645 r. W czasie pożaru miasta w 1659 r. zostały poważnie uszkodzone, niemniej odbudowano je i do połowy XVIII wieku spełniały swą rolę. Później częściowo je rozebrano, a częściowo zabudowano, podobnie jak to się stało ze starymi fortyfikacjami w innych miastach austriackich.

MieszkańcyEdytuj

Miasto w obrębie murów zamieszkiwali tzw. wielkomieszczanie, czyli potomkowie pierwszych osadników. Byli właścicielami 76 działek z domami, korzystali w pełni z praw miejskich i mieli do 1572 r. monopol na prowadzenie rzemiosła i handlu. Wtedy przywilej ten złamali małomieszczanie, czyli mieszkańcy przedmieść bielskich, którzy jednak aż do początku XIX wieku nie mieli pełni praw miejskich

Historia najnowszaEdytuj

Aż do XIX wieku Stare Miasto było centrum gospodarczym, administracyjnym i kulturalnym Bielska. W tym stuleciu życie miasta zaczęło się przenosić na Dolne Przedmieście (szczególnie po 1890 r.). Po drugiej wojnie światowej Rynek przerobiono na skwer, a cała starówka stała się zaniedbaną dzielnicą antykwariatów i kafejek. Dopiero dzięki programowi rewitalizacji Starego Miasta, rozpoczętemu w 2003 r., starówce przywracany jest dawny blask.

Stare Miasto dziśEdytuj

W 2003 r. wcielono w życie Program Rewitalizacji Starego Miasta, I etapem była gruntowna przebudowa Rynku zakończona w 2006 r. (budowa fontanny, przywrócenie pomnika św. Jana Nepomucena, odsłonięcie reliktów studni i dawnej wagi miejskiej, rekonstrukcja podcieni). Renowacji poddawane są również budynki przy innych staromiejskich uliczkach. W 2010 r. zakończyć ma się II etap rewitalizacji, w ramach którego mają powstać dwa nowe parki, platforma widokowa, zostaną wyremontowana nawierzchnie staromiejskich ulic i zostanie zrekonstruowana średniowieczna baszta [1] .

W ostatnich latach przywrócono Staremu Miastu funkcję kulturalnego centrum miasta – wiele imprez, takich jak Festiwal Miast Partnerskich, Jarmark Świętojański czy koncerty bożonarodzeniowe, odbywają się na Rynku.

Dzisiejsze Stare Miasto jest miejscem popularnym nie tylko wśród turystów, ale również mieszkańców Bielska-Białej, którzy znajdują tu galerie sztuki, kluby nocne, restauracje itp.

W lutym 2010 roku rozpoczął się projekt społeczny mający na celu promocję bielskiej starówki wśród bielszczan oraz turystów - BielskaStarowka.info. Inicjatorem i animatorem projektu jest Fundacja Wspierania Działań Kulturowych i Społecznych „Aksamit”. Partnerami projektu są przedsiębiorcy, artyści, instytucje kultury i społecznicy. Sercem informacyjnym projektu jest portal Projekt społeczny - Bielska Starówka.

ZabytkiEdytuj

Stare Miasto zachowało niezmienny, średniowieczny układ urbanistyczny, dlatego w całości jest uznane za zabytek. Pojedyncze obiekty zasługujące na uwagę to:

Ważniejsze obiektyEdytuj

KomunikacjaEdytuj

Od XIX wieku Stare Miasto leży poza głównymi traktami komunikacyjnymi. Przez plac Chrobrego biegną jednak:

Najbliższy przystanek autobusowy w pobliżu znajduje się przy hotelu President. Zatrzymują się tam autobusy: 1, 2, 4, 7, 8, 10, 18, 22, 24, 24Bis, 26, 27, 28, 30, 35L, 35S, 50, 57, N1 (nocny), N2 (nocny)

PrzypisyEdytuj

  1. Marcin Czyżewski: Bielska starówka z basztą i platformą. Gazeta.pl, 8 listopada 2008. [dostęp 8 listopada 2008].

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Jerzy Polak, Przewodnik po Bielsku-Białej, Bielsko-Biała: Towarzystwo Miłośników Ziemi Bielsko-Bialskiej, 2000, ISBN 83-902079-0-7, OCLC 749149604.

Linki zewnętrzneEdytuj