Szczekuszkowate

rodzina ssaków

Szczekuszkowate[11] (Ochotonidae) – rodzina niewielkich ssaków z rzędu zajęczaków (Lagomorpha).

Szczekuszkowate
Ochotonidae[1]
Thomas, 1897[2]
Ilustracja
Przedstawiciel rodziny – szczekuszka nepalska (O. roylei)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd zajęczaki
Rodzina szczekuszkowate
Typ nomenklatoryczny

Ochotona minor Link, 1795 (= Lepus dauuricus Pallas, 1776)

Synonimy

Rodziny:

  • Lagomina J.E. Gray, 1825
  • Lagomyidae Lilljeborg, 1866
  • Prolaginae Gureev, 1960

Rodzaju:

Rodzaj

Ochotona Link, 1795[10] – szczekuszka

Zasięg występowaniaEdytuj

Rodzina obejmuje gatunki występujące w Ameryce Północnej, we wschodniej Europie i w południowo-wschodniej Azji[12].

CharakterystykaEdytuj

Długość ciała (bez ogona) 110–260 mm, długość ucha 14–39 mm, długość tylnej stopy 22–43 mm; masa ciała 40–360 g[12]. Mają rozmiar szczura, jednak w przeciwieństwie do niego nie mają ogona. Ich tylne kończyny są nieco dłuższe od przednich, a uszy zaokrąglone. Poruszają się skokami, jak zając. Żyją w górach lub na stepach, przeważnie w stadkach. Kopią w ziemi nory mające liczne wejścia. Odżywiają się roślinami. Przed zimą w norach gromadzą zapasy suszonych traw. Na zimę zapadają w płytki sen, w czasie którego przebudzają się i odżywiają zgromadzonymi zapasami. U różnych gatunków ciąża trwa 20–32 dni, w ciągu roku samica wydaje 2–4 mioty, po kilka młodych w każdym.

SystematykaEdytuj

EtymologiaEdytuj

  • Ochotona i Ogotoma: mongolska nazwa ochodona dla szczekuszki[13]. Gatunek typowy: Ogotoma pallasi J.E. Gray, 1867 (Ogotoma).
  • Pika: tunguska nazwa peeka dla szczekuszki[14]. Gatunek typowy: Lepus alpinus Pallas, 1773.
  • Lagomys: gr. λαγως lagōs „zając”; μυς mus, μυος muos „mysz”[15]. Gatunek typowy: Lepus alpinus Pallas, 1773.
  • Abra (Abrama): tybetańska nazwa abra dla szczekuszki[16]. Gatunek typowy: Lagomys curzoniae Hodgson, 1857.
  • Tibetholagus (Tibetolagus): Tybet; gr. λαγως lagōs „zając”[17]. Gatunek typowy: Lagomys koslowi Büchner, 1894.
  • Conothoa: anagram nazwy rodzajowej Ochotona Link, 1795[18]. Gatunek typowy: Lagomys roylii Ogilby, 1839.
  • Lagotona: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Lagos[c] Palmer, 1904 oraz Ochotona Link, 1795[19]. Gatunek typowy: Lepus pusilla Pallas, 1769.
  • Argyrotona: gr. αργυρος arguros „srebro”, od αργος argos „lśniący, błyszczący”[20]; rodzaj Ochotona Link, 1795[21]. Gatunek typowy: Ochotona thibetana A. Milne-Edwards, 1871.
  • Buchneria: Eugen Büchner (1861–1913), rosyjski zoolog niemieckiego pochodzenia[22].

Podział systematycznyEdytuj

Do rodziny należy jeden rodzaj Ochotona Link, 1795szczekuszka[11] z następującymi podrodzajami i gatunkami[12][11][23]:

UwagiEdytuj

  1. Niepoprawna późniejsza pisownia Abra J.E. Gray, 1863.
  2. Niepoprawna późniejsza pisownia Tibetholagus Argyropulo & Pidoplichko, 1939.
  3. Synonim Lepus Linnaeus, 1758.

PrzypisyEdytuj

  1. Ochotonidae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. O. Thomas. On the Genera of Rodents: an Attempt to bring up to Date the current Arrangement of the Order. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1896, s. 1026, 1896 (ang.). 
  3. G. Cuvier: Lectures on comparative anatomy. Cz. 1. Londyn: T.N. Longman and O. Rees, 1800, s. tab. 1. (ang.)
  4. J.E. Gray: Class: Mammalia. W: B.H. Hodgson: Catalogue of the specimens and drawings of mammals, birds, reptiles, and fishes of Nepal and Tibet. Londyn: The Trustees, 1836, s. 11. (ang.)
  5. J.E. Gray. Notes on the skulls of hares (Leporidæ) and picas (Lagomyidæ) in the British Museum. „The Annals and Magazine of Natural History”. Third Series. 20, s. 220, 1867 (ang.). 
  6. A.I. Argyropulo & N.M. Pidoplichko. (Rep-resentatives of Ochotonidae (Duplicidentata, Mam-malia) in the Pliocene of the USSR). „Proceedings of the USSR Academy of Sciences”. 24, s. 727, 1939 (ros.). 
  7. A.I. Argyropulo. Obzor retsentnykh vidov cem. Lagomyidae Lilljeb., 1886 (Lagomorpha, Mammalia). „Trudy Zoologicheskovo Instituta, Akademiya Nauk, Leningrad”. 7, s. 124-128, 1948 (ros.). 
  8. Erbajeva 1988 ↓, s. 186.
  9. Erbajeva 1988 ↓, s. 170.
  10. a b c W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 55–56. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  11. a b c A. Lissovsky: Family Ochotonidae (Pikas). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 47–60. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.)
  12. Palmer 1904 ↓, s. 468.
  13. Palmer 1904 ↓, s. 537.
  14. Palmer 1904 ↓, s. 360.
  15. Palmer 1904 ↓, s. 71.
  16. Jaeger 1944 ↓, s. 119.
  17. a b M.W. Lyon. Classification of the Hares and their allies. „Smithsonian Miscellaneous Collections”. 45 (1445), s. 324, 1094 (ang.). 
  18. a b M. Kretzoi. Weitere Beiträge zur Kenntnis der Fauna von Gombaszög. „Annales Historico-Naturales Musei Nationalis Hungarici”. 34, s. 111, 1941 (niem.). 
  19. Jaeger 1944 ↓, s. 22.
  20. Rekovetz 1988 ↓, s. 186.
  21. Rekovetz 1988 ↓, s. 170.
  22. D.E. Wilson & D.M. Reeder (red.): Genus Ochotona. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-03-01].
  23. B.G. Lácèpède: Tableaux méthodiques des Mammifères et des Oiseaux. Cz. 9. Paris: Plassan, 1799, s. 9. (fr.)

BibliografiaEdytuj

  1. T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904 (ang.). 
  2. E.C. Jaeger: Source-book of biological names and terms. Wyd. 1. Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 1-256. (ang.)
  3. M.A. Erbajeva: Pishchukhi Kainozoya: Taksonomiya, sistematika, filogeniya. Moskwa: Nauka, 1988. (ros.)