Tinol – popularna nazwa drutu lutowniczego do lutowania miękkiego. Jest to rurka wykonana z lutu wypełniona topnikiem. Najczęściej spotykaną formą tinolu jest drut z kilkoma kanałami w środku wypełnionymi topnikiem. Czasami tinolem nazywa się także drut z lutu bez topnika.

Szpulka tinolu

Zaletą tego typu lutu jest to, że można nim zwykle bezpośrednio łączyć lutowane elementy bez dodatkowego użycia topnika (pod warunkiem, że są one już w miarę świeżo "pobielone", czyli pokryte cienką warstwą nieześniedziałego lutowia).

ZastosowanieEdytuj

Tinol stosuje się głównie w przemyśle elektronicznym do produkcji standardowych urządzeń i podzespołów elektronicznych, elektrotechnice oraz do lutowania elementów z pokryciami cynowymi, cynowo-ołowiowymi, kadmowymi, cynkowymi i srebrnymi. Tinol ma także szerokie zastosowanie przy naprawach sprzętu elektronicznego i elektrotechnicznego i działalności hobbystycznej w tych dziedzinach.

Drut o większym przekroju można także stosować do lutowania rur miedzianych, np. stosowanych w systemach centralnego ogrzewania lub wewnętrznych instalacjach wodociągowych.

Tinol ze stopu cynowo-ołowiowegoEdytuj

Dane techniczne typowego spoiwa lutowniczego (np. S-Sn60Pb40) to:

  • zawartość cyny: 59,5-60%
  • zawartość ołowiu: reszta
  • temperatura topnienia: 183-190 °C
  • temperatura pracy: 320-420 °C
  • ciężar właściwy: 8,65 g/cm³

Spoiwo lutownicze (tinol) produkuje się zgodnie z normą PN EN 29453:2000, w ciągłym procesie odlewania bez dostępu powietrza. Stop jest następnie wyciskany, co zapobiega powstawaniu tlenków.

Na rynku można spotkać najczęściej szpule z tinolem wykonanym ze stopu cynowo-ołowiowego o średnicach: 0,25; 0,56; 0,70; 1,0; 1,2; 1,5 i 2,0 mm o wagach 100, 250, 500 g oraz w opakowaniach po m.in. 3m. Dla celów produkcyjno-przemysłowych możliwe są również większe opakowania.

Tinol bezołowiowyEdytuj

 
Szpulka tinolu bezołowiowego, który może służyć m.in. do lutowania rurek miedzianych

W związku z wprowadzanym zakazem używania stopów lutowniczych zawierających ołów spotkać można także szpule tinolu bezołowiowego. Jest to zwykle spoiwo lutownicze wykonane na bazie cyny i srebra. Najczęściej spotykany skład takiego stopu to 96,5% cyny i 3,5% srebra. (dla takiego stopu temperatura topnienia wynosi 227 °C, temperatura pracy: od 300 do 380 °C). Zawiera on zwykle rdzenie z topnika halogenkowego na bazie kalafonii modyfikowanej aktywatorami organicznymi. Jest to podstawowy topnik niekorozyjny i jego pozostałości po lutowaniu nie wymagają usuwania.

Inne pierwiastki, które mogą być stosowane w niskotopliwych stopach lutowniczych, to selen i ind. Dopuszcza się śladową domieszkę (poniżej 0,1%) następujących pierwiastków: ołowiu, bizmutu i antymonu.

Skład lutu a temperatura topnieniaEdytuj

Poniżej zestawiono stopy lutownicze do lutowania miękkiego w kolejności od najniższej do najwyższej temperatury topnienia:

Temperatura topnienia Skład lutu
117 °C 50% In, reszta: Sn
138 °C 25% In, reszta: Pb i Sn
156,7 °C 80% In, reszta: Ag i Pb
156,7 °C 100% In
230 °C 90% In, reszta: Ag
290 °C 5% In, reszta: Ag i Pb
315 °C 5% In, reszta: Pb

Zobacz teżEdytuj