Tomasz Wachowski

żołnierz polski, powstaniec wielkopolski

Tomasz Wachowski (ur. 12 września 1899 w Zbąszyniu, zm. 21 października 1939 w Lesznie) – polski żołnierz, powstaniec wielkopolski, kawaler Krzyża Walecznych[1], pośmiertnie odznaczony Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym, prezes Związku Powstańców Wielkopolskich[2].

Tomasz Wachowski
Ilustracja
Tomasz Wachowski w 1939
Data i miejsce urodzenia 12 września 1899
Zbąszyń
Data i miejsce śmierci 21 października 1939
Leszno
Przyczyna śmierci rozstrzelanie
Miejsce spoczynku zbiorowa mogiła
Zawód, zajęcie trychinoskopista
Rodzice Piotr i Julia z d. Grześko
Małżeństwo Maria (z d. Zimniak), Jadwiga (z d. Paczkowska)
Dzieci Irena, Henryk
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (1920-1941) Wielkopolski Krzyż Powstańczy

ŻyciorysEdytuj

Syn Piotra, maszynisty kolejowego, i Julii z d. Grześko. Pracował w przemyśle mięsnym jako trychinoskopista w leszczyńskiej Rzeźni Miejskiej[3]. W 1919 biorąc udział w powstaniu wielkopolskim został ciężko ranny pod Wolsztynem i był leczony w tamtejszym szpitalu polowym. Jako żołnierz 26 pułku Ułanów Wielkopolskich był uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej w 1920. Działacz Koła Związku Powstańców Wielkopolskich w Lesznie. Inwalida wojenny, członek oddziału leszczyńskiego Zarządu Związku Inwalidów Wojennych. Żonaty od 1927 z Marią (z d. Zimniak) zmarłą w 1933 (mieli córkę Irenę). Drugi raz ożenił się z Jadwigą (z d. Paczkowską) zmarłą w 1970, z którą miał syna Henryka.

Przed wybuchem II wojny światowej był wytypowany jako jeden ze „szczególnie niebezpiecznych dla Rzeszy” (niem. Sonderfahndungsbuch Polen) przez V kolumnę miejscowych Niemców. Według odpisu niemieckiego wykazu wydanych kar śmierci Tomasz Wachowski w rubryce zawierającej informacje obciążające wpisane ma: Prezes Związku Powstańców[4]. Rozstrzelany podczas publicznej egzekucji przeprowadzonej w ramach Operacji Tannenberg pod murem więzienia w Lesznie.

Pochowany w nieoznakowanej zbiorowej mogile, poza murem cmentarnym na alei do Borowej Karczmy. 21 października 1945 odsłonięto tablicę upamiętniającą to wydarzenie o treści „Tu spłynęła krew pomordowanych w dniu 21.10.1939 r. przez zwyrodniałego najeźdźcę niemieckiego obywateli miasta Leszna”[5]. W każdą rocznicę egzekucji pod murem więzienia odbywa się uroczysty apel poległych[5]. 21 października 1986 odsłonięto też tablicę z nazwiskami ofiar mordu na zbiorowej mogile.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Jerzy Zielonka: Biogramy ofiar egzekucji (21.X.1939). W: „Egzekucja 21.X.1939” [on-line]. Zarząd Miasta 1994. [dostęp 2011-07-17].
  2. Jerzy Zielonka: Zbrodnia w Lesznie (21.X.1939 r). W: „Egzekucja 21.X.1939” [on-line]. Zarząd Miasta 1994. [dostęp 2011-07-17].
  3. Janusz Zemer, nagranie z 2011. Irena-Sikorska, Poznańskie Archiwum Historii Mówionej
  4. Jerzy Zielonka: Egzekucja 20 października 1939 r[oku]. Kościan: Leszno: "Aga" : na zlec. ZML, 1994, s. 23. ISBN 83-82570-91-4.
  5. a b Zbigniew Gryczka: Pomniki i tablice pamiątkowe. Leszno w XX wieku. Ilustrowany magazyn regionalny.. [dostęp 2011-07-17].

BibliografiaEdytuj

  • Jerzy Zielonka: Egzekucja 21 października 1939 r[oku]. Kościan: Leszno: „Aga” : na zlec. ZML, 1994. ISBN 83-82570-91-4.
  • Kalendarium miasta Leszna. Leszno: Urząd Miasta, 1996. ISBN 83-906806-3-7.
  • K. Radziwończyk, Akcja Tannenberg grup operacyjnych Sipo i SD w Polsce. Jesień 1939, Przegląd Zachodni 1966, nr 5, s. 103