Otwórz menu główne

Trybunał Konstytucyjny (Węgry)

Trybunał Konstytucyjny (Alkotmánybíróság) – sąd konstytucyjny na Węgrzech. W skład trybunału wchodzi 15 sędziów, spośród których wybierany jest przewodniczący oraz jeden lub dwóch jego zastępców. Jest głównym organem państwa kontrolującym zgodność prawa węgierskiego z konstytucją Węgier (Magyarország Alaptörvénye) oraz chroniący zapewnione w niej prawa fundamentalne. Od 2010 kompetencja Trybunału do kontroli konstytucyjności jest poważnie ograniczona, co stawia go w innej pozycji niż sądy konstytucyjne Europy Zachodniej.

Węgry
Godło Węgier
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Węgier

UtworzenieEdytuj

W styczniu 1989 Zgromadzenie Narodowe przegłosowało rezolucję w sprawie utworzenia sądu konstytucyjnego. Miała to być instytucja posiadająca autorytet potrzebny przy demokratyzacji państwa i jego prawa, a także ustroju politycznego na Węgrzech. Oficjalna inauguracja sądu miała miejsce 16 października 1989, natomiast pracę rozpoczął on od 1 stycznia 1990.

CzłonkowieEdytuj

Zgodnie z węgierską konstytucją, członków Trybunału wybiera węgierski parlament. Oprócz tego każda partia polityczna mająca swojego reprezentanta w parlamencie ma prawo do zaproponowania swojego kandydata na urząd sędziego. Kandydat wybrany przez partie musi uzyskać większość parlamentarną wynoszącą 2/3 wszystkich głosów. Dodatkowo Zgromadzenie Narodowe większością 2/3 wszystkich głosów wybiera przewodniczącego Trybunału Konstytucyjnego. Prawo węgierskie dopuszcza kandydaturę sędziów, którzy mają minimum 20 lat doświadczenia w zawodzie prawniczym oraz posiadają wybitną wiedzę w zakresie prawa. Kadencja sędziego trwa 12 lat, po tym czasie sędzia może się ubiegać o tylko jedną re-elekcję. Wraz z ukończeniem 70 lat przez sędziego nie może on dalej wykonywać pracy sędziego, tracąc tym samym członkostwo w Trybunale. Dodatkowo, sędziowie węgierskiego Trybunału Konstytucyjnego nie mogą być członkami partii politycznych i nie mogą prowadzić działalności politycznej.

W 2014 sędziami Trybunału byli[1]:

  • Elemér Balogh (ur. 1958)
  • István Balsai (ur. 1947)
  • Egon Dienes-Oehm (ur. 1945)
  • Imre Juhász (ur. 1963)
  • László Kiss (ur. 1951)
  • Barnabás Lenkovics (ur. 1950)
  • Miklós Lévay (ur. 1954)
  • Péter Paczolay (ur. 1956) – przewodniczący
  • Béla Pokol (ur. 1950)
  • László Salamon (ur. 1947)
  • István Stumpf (ur. 1957)
  • Tamás Sulyok (ur. 1956)
  • Péter Szalay (ur. 1960)
  • Mária Szívós (ur. 1949)
  • András Zs. Varga (ur. 1968)

Zmiany w pozycji prawnej po 2010Edytuj

W 2010 większość parlamentarna kierowana przez Viktora Orbán wyłączyła spod jurysdykcji Trybunału ustawy okołobudżetowe i podatkowe. Zmieniono tryb wyboru sędziów TK odchodząc od zasady, że są oni wybierani konsensualnie przez wszystkie ugrupowania parlamentarne. Zwiększono liczbę sędziów z 11 do 15, wydłużono ich kadencję z 9 do 12 lat i wprowadzono prawo ich reelekcji. Nowa Konstytucja Węgier z 2011 usankcjonowała te rozwiązania, co spotkało się z protestami wyrażanymi podczas manifestacji na ulicach Budapesztu gromadzących wiele tysięcy osób. Przyjęte rozwiązania krytykują uczeni i politycy dystansujący się od rządów Orbána. Do 2016 głosami kierowanej przez Orbána partii Fidesz wybrano 11 spośród 15 zasiadających obecnie w Trybunale sędziów[2].

PrzypisyEdytuj

  1. Present members of The Constitutional Court of Hungary (ang.). [dostęp 2014-10-21].
  2. Węgierski wariant. Jak zmieniano Trybunał Konstytucyjny. tvn24.pl, 13 stycznia 2016. [dostęp 2017-04-14].

Linki zewnętrzneEdytuj