Tryskawiec sprężysty

Tryskawiec sprężysty, tryskacz, ośli ogórek (Ecballium elaterium (L.) A. Rich.) – gatunek byliny z rodziny dyniowatych z monotypowego rodzaju Ecballium A. Richard, Bory de St.-Vincent, Dict. Class. Hist. Nat. 6: 19. 9 Oct 1824 (nom. cons.)[4]. Pochodzi z obszaru śródziemnomorskiego i Azji Mniejszej. Rośnie na skalistych i piaszczystych wybrzeżach, rozprzestrzenia się zasiedlając nieużytki i siedliska ruderalne i spotykany jest jako zdziczały w Europie południowej[5].

Tryskawiec sprężysty
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd różopodobne
Rząd dyniowce
Rodzina dyniowate
Rodzaj tryskawiec
Gatunek tryskawiec sprężysty
Nazwa systematyczna
Ecballium elaterium (L.) A. Rich.
Bory, Dict. class. hist. nat. 6:19. 1824[3]
Ecballium elaterium.jpg
Owoce

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Bylina o pokładających się pędach o długości do 3 m (pozbawionych wąsów czepnych). Korzenie bulwiaste[5].
Liście
Długoogonkowe, szorstko owłosione, szarawozielone, nieregularnie trójkątne o sercowatej nasadzie, czasem słabo klapowane[5].
Kwiaty
Roślina jednopienna. Kwiaty żeńskie umieszczone pojedynczo, męskie zebrane w grona. Kwiaty są 5-krotne. Korona kwiatu szerokodzwonkowata, żółta[5].
Owoce
Jagoda podobna do małych ogórków, o długości do 5 cm. Gdy dojrzeje, w jej wnętrzu panuje wysokie ciśnienie – najlżejsze poruszenie powoduje odpadnięcie owocu, który wyrzuca nasiona z sokiem (autochoria)[5].

ZastosowanieEdytuj

Roślina ozdobna sadzona w parkach i ogrodach botanicznych.

PrzypisyEdytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-01-03] (ang.).
  3. Ecballium elaterium (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-01-03].
  4. Ecballium (ang.). Index Nominum Genericorum (ING). [dostęp 2010-01-03].
  5. a b c d e Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 149. ISBN 0-333-74890-5.