Trzonecznica rdzawa
Trzonecznica rdzawa, trzonecznica czarnoowockowa (Chaenotheca ferruginea (Turner ex Sm.) Mig.) – gatunek grzybów z klasy Coniocybomycetes[1]. Ze względu na symbiozę z glonami zaliczany jest do porostów[2].
![]() Plecha i owocniki na korze drzewa | |
Systematyka | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Typ | |
Klasa | |
Rząd |
Coniocybales |
Rodzina |
Coniocybaceae |
Rodzaj | |
Gatunek |
trzonecznica rdzawa |
Nazwa systematyczna | |
Chaenotheca ferruginea (Turner ex Sm.) Mig. Flora von Deutschl., Abt. II 12/2: 479 (1930) |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Chaenotheca_ferruginea_178725922.jpg/220px-Chaenotheca_ferruginea_178725922.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/Chaenotheca_ferruginea_%28%29_Rinde_Tilia%2C_Sporen%2C_verkl._Abmessung.tif/lossy-page1-220px-Chaenotheca_ferruginea_%28%29_Rinde_Tilia%2C_Sporen%2C_verkl._Abmessung.tif.jpg)
Systematyka i nazewnictwo
edytujPozycja w klasyfikacji według Index Fungorum:Chaenotheca, Coniocybales, Incertae sedis, Coniocybomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy takson ten opisali w 1813 r. Dawson Turner i James Edward Smith, nadając mu nazwę Calicium ferrugineum. Później przez różnych uczonych zaliczany był do różnych rodzajów porostów w randze gatunku, odmiany lub formy. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę, nadał mu w 1930 r. Emil Friedrich August Walther Migula[1].
Ma ponad 20 synonimów. Niektóre z nich[3]:
- Chaenotheca melanophaea (Ach.) Zwackh 1862
- Cyphelium ferrugineum (Turner ex Sm.) Ach. 1817
- Cyphelium melanophaeum (Ach.) Körb. 1855
- Phacotium ferrugineum (Turner ex Sm.) Trevis. 1862
Polska nazwa według Wiesława Fałtynowicza[2].
Morfologia
edytujSkorupiasta, o grubości do 0,8 mm, białożółta lub szara, zwykle z jasnordzawymi lub rdzawymi plamkami. Składa się z pojedynczych lub tworzących skupiska drobnych ziarenek, brodaweczek lub ich mieszaniny. Zawiera glony protokokkoidalne[4].
Mazaediowe, o wysokości 1–2 mm, zbudowane z główki i trzonu. Główka kulista, stożkowata, soczewkowata lub kieliszkowata, o średnicy 0,2–0,8 mm, ciemnobrązowa, na górnej stronie oprószona. Trzonek o wysokości 1–2 mm, o barwie od ciemnobrunatnej do czarnej. Mazaedium nieco wypukłe, brunatne[4].
- Cechy mikroskopowe
Worki cylindryczne do wąsko maczugowatych, 8-zarodnikowe, 1–2 rzędowe, szybko rozpadające się. Askospory o średnicy 7–8 µm, kuliste, w okresie dojrzewania grubo i nieregularnie spękane[5].
Plecha K+ silnie czerwona; masa askospor z żółtawym czerwonym pigmentem K+[5].
Występowanie i siedlisko
edytujJest szeroko rozprzestrzeniony na całej półkuli północnej. Jego północna granica zasięgu sięga po północne krańce Półwyspu Skandynawskiego. Podano jego stanowiska także w Ameryce Południowej, Australii i na Nowej Zelandii[6]. W Polsce jest pospolity, w piśmiennictwie naukowym podano liczne jego stanowiska[2]. Na niżu Polski występuje częściej, w górach jest rzadszy[4].
Porost nadrzewny. Występuje w starych, świetlistych lasach na korze drzew iglastych i liściastych, na drewnie rzadko[4].
Przypisy
edytuj- ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2024-01-27] (ang.).
- ↑ a b c Wiesław Fałtynowicz, Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski, Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003, s. 77, ISBN 83-89648-06-7 .
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2024-01-27] (ang.).
- ↑ a b c d Hanna Wójciak , Porosty, mszaki, paprotniki, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 127, ISBN 978-83-7073-552-4 .
- ↑ a b Chaenotheca ferruginea (Turner & Borrer) Mig. [online], Consortium of Lichen Herbaria [dostęp 2024-01-27] (ang.).
- ↑ Występowanie Chaenotheca ferruginea na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2024-01-27] (ang.).