Otwórz menu główne

Ugarit[1] (Ugaryt) – starożytne miasto-państwo i port o znaczeniu międzynarodowym, na terenie antycznego Kanaanu, leżące na wybrzeżu Morza Śródziemnego, obecnie w Syrii. Odkryte w 1929 roku przez francuską ekspedycję archeologiczną prowadzoną przez Claude Schaeffera na terenie tell Ras Szamra (miejsce wykopalisk), na północnych przedmieściach Latakii.

Ugarit
Ilustracja
ruiny Ugarit
Państwo  Syria
Położenie na mapie Syrii
Mapa lokalizacyjna Syrii
Ugarit
Ugarit
Ziemia35°36′07,55″N 35°46′58,44″E/35,602097 35,782900
Wejście do pałacu królewskiego w Ugarit
Statuetka Baala z Ugarit

Miasto było prężnym ośrodkiem handlowym na szlakach łączących Mezopotamię z Cyprem, Egiptem i Kretą. W ruinach Ugarit odkryto świątynie Baala i Dagona, fortyfikacje i resztki pałacu w stylu wzorowanym na architekturze egejskiej. Wyroby z kości słoniowej i brązu wykazują podobieństwo do wyrobów egipskich i hetyckich[2].

Spis treści

HistoriaEdytuj

Ras Szamra po raz pierwszy zostało zamieszkane przez człowieka w okresie neolitu przedceramicznego w połowie VIII tysiąclecia przed naszą erą. Z okresu ceramicznego (od początków VII tysiąclecia) pochodzą dowody udomowienia zwierząt i pasterstwa na terenie tellu oraz pierwsze kamienne, prostokątne domostwa. Początek VI tysiąclecia to zróżnicowanie w architekturze domostw oraz rozwój rzemiosła. Pierwsze ślady użycia miedzi w Ras Szamra datuje się na IV tysiąclecie p.n.e.[3]

Ugarit jako aglomeracja miejska powstało około 3000 roku p.n.e., kiedy miasto zostało otoczone wałem obronnym. Z tego okresu pochodzą ślady rozwiniętej metalurgii miedzi. Ugarit przeżyło okres rozkwitu w okresie XV–XIII wieku p.n.e., jako ośrodek wymiany handlowej na przecięciu ważnych szlaków komunikacyjnych. Miasto zostało zniszczone przez najazd Ludów Morza około 1190–1185 roku p.n.e. i nigdy nie odbudowane[4].

Wykopaliska prowadzone od 1929 roku wykazały ciągłość osadnictwa od neolitu aż do około 1200 p.n.e. Odkryto m.in. świątynie Dagona i Baala z archiwami, dzielnicę mieszkalną i pałac królewski z biblioteką. Mury obronne wskazują na silne wpływy architektury egejskiej. Odkryto także groby typu mykeńskiego, ceramikę pochodzącą z Cypru i Egiptu. Wykopaliska przyniosły wiele informacji o życiu i handlu tego ośrodka miejskiego. Dokumenty – gliniane tabliczki z pismem klinowym – wymieniają wiele towarów będących przedmiotem handlu: pszenica, owies, proso, oliwki, rodzynki, figi, daktyle, miód, sery, wino i oliwa z oliwek, przyprawy, len oraz wełna – zwłaszcza barwiona purpurą, z czego Ugarit słynęło – którą, wraz z lapis lazuli, słano na dwór w Hattusie jako trybut lenny[5].

Handlowano w Ugarit miedzią, brązem, cyną, ołowiem, a nawet rzadkim i cennym żelazem. Sprzedawano konie, osły, muły, bydło, owce, gęsi i inne ptactwo. Ważną gałęzią handlu miejskiego stanowił obrót drewnem. Odbiorcy zagraniczni przekazywali w zleceniach gatunki, ilości, a nawet rozmiary kłód, jakie władca Ugarit miał im przesłać. Ślad takiej transakcji ukazuje treść następującego listu:

Oto słowa króla Karkemisz do Ibiranu, króla Ugarit:
Pozdrowienia! Oto rozmiary – długość i grubość – jakich od ciebie oczekuję. Prześlij mi dwa jałowce o takich wymiarach. Niech będą długie na (dane liczbowe) i grube na (dane liczbowe)
.
[6].

Obrót drobnicą obejmował kosze, worki, sznury, noże, wagi i młoty, a nadto kamienie szlachetne, szkło i kosmetyki. W mieście pracowali rzemieślnicy produkujący łuki i wyroby metalowe. Miejscowa stocznia dostarczała statki dla potrzeb własnych, a także na eksport, np. dla Byblos. Wielkie znaczenie miał handel niewolnikami[6].

Ostatni królowie UgaritEdytuj

  • Ammisztamru I (ok. 1380 p.n.e.)
  • Nikmaddu II (ok. 1350-1315 p.n.e.)
  • Archalbu (ok. 1315-1313 p.n.e.)
  • Nikmepa (ok. 1313-1260 p.n.e.)
  • Ammisztamru II (ok. 1260-1235 p.n.e.)
  • Ibiranu (ok. 1235-1225 p.n.e.)
  • Nikmaddu III (ok. 1225-1215 p.n.e.)
  • Ammurapi (ok. 1200 p.n.e.)

Literatura ugaryckaEdytuj

W Ugarit odnaleziono przeszło 20 000 tabliczek z tekstami sumeryjskimi, egipskimi, akadyjskimi, huryckimi, hetyckimi i ugaryckimi. Obszerne archiwa ugaryckie miały ogromne znaczenie dla badania sieci powiązań międzypaństwowych na starożytnym Bliskim Wschodzie, praktyk dyplomatycznych, geografii Kanaanu czy ówczesnych religii Syropalestyny. Wpływ literatury ugaryckiej z przełomów II i I tysiąclecia oraz pierwszej połowy I tysiąclecia widoczny jest w biblijnej literaturze hebrajskiej[7].

Ważnym osiągnięciem mieszkańców Ugarit było wynalezienie pisma alfabetycznego z wykorzystaniem 30 znaków, przy czym trzy ostatnie (jeden wykorzystywany wyłącznie przy zapisie słów pochodzenia obcego) zostały dodane w schyłkowym okresie istnienia państwa-miasta. Uczeni są zgodni, że alfabetyczne pismo nie było adaptacją dotychczasowych odmian pisma sylabicznego, a oryginalnym ugaryjskim wynalazkiem[8].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Nazwa ustalona na 53. posiedzeniu Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych w dniu 22 września 2010 roku. Por. Zmiany wprowadzone na 53. posiedzeniu Komisji (22 września 2010 roku). ksng.gugik.gov.pl. [dostęp 2011-01-22].
  2. Gawlikowski 1998 ↓, s. 590.
  3. M. Yon, The City of Ugarit at Tell Ras Shamra, 2006, s. 24.
  4. Saggs 1989 ↓, s. 17.
  5. Saggs 1989 ↓, s. 148.
  6. a b Saggs 1989 ↓, s. 149.
  7. M. Majewski, Ugarit - historia, religia, literatura, język na tle Biblii Starego Testamentu, Kraków 2010, s. 9.
  8. Saggs 1989 ↓, s. 80-81.

BibliografiaEdytuj

  • Michał Gawlikowski: Ugarit. W: Encyklopedia sztuki starożytnej. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe / Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12466-0.
  • H.W.F. Saggs: Civilization Before Greece and Rome. New Haven / London: Yale University Press, 1989. ISBN 0-300-04440-2. LCCN 88-50828.
  • Wielka Historia Świata. Red. nauk. Joachim Śliwa. T. II: Stary i Nowy Świat od rewolucji neolitycznej do podbojów Aleksandra Wielkiego. Oficyna Wydawnicza FOGRA, 2005. ISBN 83-85719-83-0.