Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy ula. Zobacz też: Unia Lewicy III RP.
Ul w pasiece w Krzywem
Pszczoły w ulu
Pasieka z ulami z XIX i XX wieku z różnych miejscowości Pogórza
Dekoracyjny ul w okolicach kaplicy w Janikowie

Ul – w pszczelarstwie konstrukcja, najczęściej drewniana, używana do hodowli i chowu pszczół[1].

Ul służy do życia, rozwoju rodziny pszczelej oraz do zbierania zapasów pożywienia. Z tego powodu ule muszą zapewniać właściwe warunki życia pszczół. Budowa ula zapewnia ponadto łatwy dostęp pszczelarzowi do rodziny tak, aby pszczoły były tak mało niepokojone w czasie pracy pszczelarza jak tylko jest to możliwe.

Zbiorowisko większej liczby uli w jednym miejscu nazywane jest pasieką.

Rodzaje uliEdytuj

Ze względu na rodzaj prowadzonej gospodarki pasiecznej, pasiekę dzieli się na dwa podstawowe typy: stacjonarną i wędrowną.

Ze względu na budowę, ule dzieli się na:

  1. leżaki – których pojemność rozbudowuje się poprzez powiększenie poziome ula.
  1. kombinowane
  2. wielokorpusowe (stojaki) – których część magazynową zwiększamy poprzez rozbudowę pionową ula[2].

W Polsce najczęściej używane są ule wielokorpusowe typu dadanta, langstroth, wielkopolski, warszawski (zwykły i poszerzany), ostrowskiej, apipol[3]. Coraz popularniejsze stają się ule styropianowe, oraz poliuretanowe, które znajdują zastosowanie w pasiekach wędrownych ze względu na niską wagę, oraz relatywnie niską cenę. Ule te jednak nie zapewniają rodzinie pszczelej komfortowych warunków bytowania, szczególnie w okresie zimowli kiedy to naturalna wentylacja jest niemożliwa i pszczelarz musi sztucznie doprowadzić do niej przez otwieranie dodatkowych otworów wentylacyjnych np. w dennicy (ze względu na skraplanie się pary wodnej na wewnętrznych ścianach ula), co pociąga za sobą nadmierne oziębienie gniazda pszczelego, a w konsekwencji zwiększone zużycie pokarmu przez zimującą rodzinę pszczelą.

W warunkach polskich ważnym elementem każdego ula jest jego izolacja przed przegrzaniem w okresie letnim, ocieplenie w okresie zimowym, dobra wentylacja i odpowiednia higroskopijność materiału, z którego powstał ul.

Mimo postępu nadal najlepszymi materiałami do budowy wewnętrznych ścian ula pozostają naturalne materiały takie jak: drewno miękkie (lipa, osika, topola, jodła), a do ocieplenia: słoma, sieczka słomiana, wióry z drewna liściastego.

Pierwszy na świecie udany ul szafkowy z ruchomą zabudową, pierwowzór współczesnego ula ramowego, skonstruował ok. 1840 roku śląski pszczelarz Jan Dzierżon. Jest on również odkrywcą wielkości zwanej w pszczelarstwie odstępem pszczelim (ang. bee space).

Ule figuralneEdytuj

Ule figuralne to ule wyrzeźbione na kształt ludzi – chłopów, szlachciców, żołnierzy, karczmarzy, świętych, duchownych, postaci związanych z historią Polski, jak np. Turków, a nawet postaci literackich, np. Zagłoby – lub rzadziej zwierząt (takich jak niedźwiedzie czy lwy). Sięgają one do 2 metrów wysokości.

Wykonywano je na Dolnym Śląsku i dalej na wschód, we wsiach leżących u podnóża Karpat, z wyjątkiem części rzeszowskiej; a także w południowej Wielkopolsce.

Powodem tworzenia uli figuralnych było przekonanie, że takie ule ochronią pszczoły przed złymi mocami, złym spojrzeniem czy złodziejami.

Dawniej całe pasieki składały się z uli figuralnych. Obecnie takie ule znaleźć można w zbiorach muzeów etnograficznych[4].

Znane skanseny i pasiekiEdytuj

Duży skansen pszczelarski, z bogatą kolekcją uli, znajduje się na terenie Swarzędza, miejscowości położonej niedaleko Poznania[5].

W 2007 roku w okolicy moszawu Rechow w Izraelu odkryto trzy rzędy glinianych, cylindrycznych uli z przełomu XI i X wieku p.n.e. Ustawione były piętrowo na wysokości co najmniej trzech kondygnacji. Są to najstarsze znane ule z tego obszaru[6].

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj

Maciej Rysiewicz, Jerzy Żak „Ule i pasieki w Polsce”, ​ISBN 83-910477-2-5

PrzypisyEdytuj

  1. Hodowla a chów pszczół, www.portalpszczelarski.pl [dostęp 2019-06-15] (pol.).
  2. http://ksow.pl/fileadmin/user_upload/ksow.pl/PROJEKTY_2018_-_Konkurs/Pszczelarstwo/1._Budowa_ula_i_omowienie_rodzajow_uli.pdf
  3. Porównanie profili bocznych uli.
  4. Władysław Strojny: Spotkania z owadami. Warszawa: PZWS, 1971, s. 196–197.
  5. Turystyka. Co warto zobaczyć?. [dostęp 27-08-2008].
  6. Amichaj Mazar, Nawa Panitz-Kohen (December 2007) It Is the Land of Honey: Beekeeping at Tel Rehov Near Eastern Archaeology, Volume 70, Number 4, ISSN 1094-2076.