Ulica Świętych Cyryla i Metodego w Warszawie

ulica w Warszawie

Ulica Świętych Cyryla i Metodego – ulica w warszawskiej dzielnicy Praga-Północ, biegnąca od ul. Targowej do Jagiellońskiej.

Ulica Świętych Cyryla i Metodego w Warszawie
Stara Praga
Ilustracja
Ulica Świętych Cyryla i Metodego przy ul. Jagiellońskiej, widok w kierunku wschodnim
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg światła ul. Targowa
Ikona ulica z prawej.svg ul. Kameralna
Ikona ulica koniec T.svg ul. Jagiellońska
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Ulica Świętych Cyryla i Metodego w Warszawie
Ulica Świętych Cyryla i Metodego w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ulica Świętych Cyryla i Metodego w Warszawie
Ulica Świętych Cyryla i Metodego w Warszawie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Ulica Świętych Cyryla i Metodego w Warszawie
Ulica Świętych Cyryla i Metodego w Warszawie
Ziemia52°15′17,7″N 21°01′55,2″E/52,254917 21,032000

HistoriaEdytuj

Ulica powstała około 1868 wraz z budową soboru metropolitalnego Świętej Równej Apostołom Marii Magdaleny przy ówczesnej ulicy Zygmuntowskiej (obecnie aleja „Solidarności” 52). Zieleniec otaczający świątynię od północy miała ograniczać ulica Świętych Cyryla i Metodego − pochodzących z Salonik misjonarzy wschodniego chrześcijaństwa z IX wieku. W 1871 cerkiew została rozbudowana o plebanię stojąca frontem do ul. Zygmuntowskiej, której tylne zabudowania długo stanowiły jedyną zabudowę ulicy. Przeciwną stronę ulicy zajmowały tereny należące do armii rosyjskiej, m.in. na wysokości cerkwi wytyczono plac apelowy otoczony drewnianymi barakami koszar.

W latach 1927–1930 pod nr 4 wzniesiono budynek z przeznaczeniem na internat studentów Studium Teologii Prawosławnej Uniwersytetu Warszawskiego[1]. Jesienią 1944 został zajęty przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego[2] i stał się miejscem przesłuchań i tortur żołnierzy Polski Podziemnej[3]. Upamiętnia to tablica umieszczona na fasadzie budynku, który w okresie powojennym mieścił Komendę MO Dzielnicy Praga-Północ[4], a później VI Komendę Rejonową Policji. Budynek zwrócono Cerkwi w lutym 2010[5]. Stał się siedzibą Centrum Kultury Prawosławnej, w którym powstała m.in. kaplica akademicka św. św. Cyryla i Metodego[6].

Pierwszego dnia powstania warszawskiego, 1 sierpnia 1944, Niemcy zamordowali na ulicy 17 cywilów, co upamiętnia tablica pamiątkowa Tchorka umieszczona na murze pod nr 4[7][8].

Przy przeciwnej stronie ulicy na dawnych terenach wojskowych w latach 1949−1952 powstało osiedle Praga I, autorstwa Szymona Syrkusa i jego żony Heleny Syrkus − architektów związanych przed rokiem 1930 z grupą artystycznej awangardy Praesens, będącej ideową kontynuacją rozwiązanej w roku 1926 grupy Blok. Osiedle Praga I było pierwszym osiedlem mieszkaniowym wybudowanym na prawym brzegu Wisły po roku 1945. Niskie budynki otrzymały staranne opracowanie oraz wysoki poziom estetyczny; w okresie 1960−66 zabudowę osiedla dogęszczono wysokimi budynkami, psując efekt plastyczny założenia.

PrzypisyEdytuj

  1. Historia. W: Centrum Kultury Prawosławnej im. świętych Cyryla i Metodego [on-line]. ckp.warszawa.pl. [dostęp 2019-12-16].
  2. Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 2. Canaletta–Długosza. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 1996, s. 109. ISBN 83-9066291-4.
  3. Michał Pilich: Warszawska Praga. Warszawa: Fundacja „Centrum Europy”, 2005, s. 85. ISBN 83-923305-7-9.
  4. Julian Bystrzanowski, Konrad Dutkowski: Wszystko o Warszawie. Informator. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1975, s. 186.
  5. Anna Radziukiewicz: Remont przy ulicy świętych Cyryla i Metodego. W: "Przegląd Prawosławny" [on-line]. .przegladprawoslawny.pl. [dostęp 2013-09-18].
  6. Kaplica. W: Centrum Kultury Prawosławnej im. świętych Cyryla i Metodego [on-line]. [dostęp 2019-12-16].
  7. Lesław M. Bartelski: Praga. Warszawskie Termopile 1944. Warszawa: Fundacja „Wystawa Warszawa Walczy 1939–1945”, 2000, s. 111, 147. ISBN 83-87545-33-3.
  8. Stanisław Ciepłowski: Napisy pamiątkowe w Warszawie XVII-XX w.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 44. ISBN 83-01-06109-X.

BibliografiaEdytuj