Otwórz menu główne

Urzędy ziemskie

urząd ziemski w I Rzeczypospolitej

Urzędy ziemskie w Rzeczypospolitej Obojga Narodów wywodziły się z urzędów książęcych z czasów rozbicia dzielnicowego.

Najważniejszymi urzędnikami ziemskimi byli wojewoda i kasztelan, gdyż z urzędu wchodzili do Senatu[1].

Po nich w każdej ziemi następowali pozostali urzędnicy. W większości były to godności honorowe. Urzędy ziemskie dzieliły się na dygnitarskie (łac. dignitates) i officia. Dygnitarzami byli: wojewoda, kasztelan, podkomorzy i sędzia ziemski. Officia to urzędy: stolnika, podstolego, cześnika, podczaszego, łowczego, miecznika, chorążego i wojskiego.

Porządek starszeństwa sprecyzowała konstytucja (ustawa sejmowa) z 1611 roku, z pewnymi zmianami wprowadzonymi w 1613 roku[2].

I tak w Koronie po urzędach senatorskich następowali kolejno[3]:

Na Litwie kolejność była następująca[8]:

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Jedynym starostą wchodzącym do Senatu był starosta generalny Księstwa Żmudzkiego.
  2. Volumina Legum tom 3, str. 16, 88 i 94.
  3. hierarchia urzędów ziemskich mogła różnić się w poszczególnych województwach i powiatach
  4. Zbigniew Góralski, Urzędy i godności w dawnej Polsce, Warszawa 1998, s. 192.
  5. Zbigniew Góralski, Urzędy i godności w dawnej Polsce, Warszawa 1998, s. 187.
  6. Urzędnicy województwa krakowskiego XVI-XVIII wieku. Spisy". Oprac. Stanisław Cynarski i Alicja Falniowska-Gradowska. Kórnik 1990, s. 20.
  7. Urzędnicy województw kijowskiego i czernihowskiego". Oprac. Eugeniusz Janas, Witold Kłaczewski. Kórnik 2002, s. 8.
  8. hierarchia urzędów ziemskich mogła różnić się w poszczególnych województwach i powiatach
  9. w województwie wileńskim, Zygmunt Gloger, Geografia historyczna dawnej Polski, Kraków 1900, s. 276.
  10. w województwie wileńskim, Zygmunt Gloger, Geografia historyczna dawnej Polski, Kraków 1900, s. 276.

Linki zewnętrzneEdytuj