Otwórz menu główne

Incompatibilitas (łac. niepołączalność)[1] – zasada niełączenia określonych funkcji publicznych. Zasada ta odnosi się zarówno do funkcji pełnionych w administracji rządowej, jak i samorządowej.

Spis treści

Incompatibilitas w PolsceEdytuj

Dawna Polska i LitwaEdytuj

Przed zaborami zasada incompatibilitatis miała szczególnie na celu zapobiegać skupianiu w jednym ręku dwóch lub kilku intratnych urzędów, np. nie wolno było piastować urzędu kanclerza będąc starostą, wojewodą lub kasztelanem. W praktyce zakaz taki jednak był często omijany. Nieprzestrzeganie tej zasady było częstą przyczyną sporów i zadrażnień między szlachtą, królem oraz dygnitarzami kumulującymi owe urzędy (p. też. ekspektatywa).

Postanowienia o incompatibilitate:

WspółczesnośćEdytuj

Zasada niełączenia pewnych funkcji publicznych została określona w art. 102, 103, 107 i 132 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 roku. Zgodnie z tymi przepisami zasadę incompatibilitatis należy postrzegać w dwóch aspektach:

  • formalnym – wyrażoną jako zakaz łączenia mandatu poselskiego lub senatorskiego z funkcjami państwowymi,
  • materialnym – wyrażoną jako zakaz podejmowania czy też wykonywania określonej działalności gospodarczej.

Pozostałe przypadki zasady incompatibilitatis wynikają wprost z ustaw ustrojowych.

Incompatibilitas w Unii EuropejskiejEdytuj

Zasada incompatibilitatis znalazła również zastosowanie w przypadku posłów do Parlamentu Europejskiegoeurodeputowany nie może być członkiem rządu państwa członkowskiego, ponadto członkiem, urzędnikiem lub funkcjonariuszem organów Wspólnot Europejskich. Zasada ta ma również zastosowanie do sędziów i rzeczników generalnych Trybunału Sprawiedliwości, sędziów Sądu Pierwszej Instancji i sędziów Sądu do spraw Służby Publicznej Unii Europejskiej.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Słownik Wyrazów Obcych
  2. Volumina Legum tom 5, s. 11 "De incompatibilibus"
  3. Tamże s. 271 "O Deputatach Trybunalskich, Posłach Ziemskich y Woyskowych, obudwuch narodów explikacya"