Władysław Gorczyński

Władysław Józef Gorczyński (ur. 19 marca 1879 w Bramkach, zm. 25 czerwca 1953 w Poznaniu) – polski meteorolog i klimatolog.

Władysław Gorczyński
Data i miejsce urodzenia 19 marca 1879
Bramki
Data i miejsce śmierci 25 czerwca 1953
Poznań
profesor nauk geograficznych
Specjalność: meteorologia i klimatologia
Alma Mater Cesarski Uniwersytet Warszawski
Polska Akademia Umiejętności
Status członek korespondent
Uczelnia Centralne Biuro Meteorologiczne
Państwowy Instytut Meteorologiczny
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

ŻyciorysEdytuj

Był bratem publicysty i dyrektora teatrów Bolesława Gorczyńskiego. W 1902 ukończył studia na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim ze złotym medalem kandydata nauk matematyczno-fizycznych (praca O biegu rocznym natężenia promieniowania słonecznego w Warszawie i o teorii użytych przyrządów). Doktoryzował się na Uniwersytecie w Montpellier. W 1903 objął stanowisko kierownika Centralnego Biura Meteorologicznego przy Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie. Piastował też godność kierownika Gabinetu Meteorologicznego Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. W latach 1918-1926 był organizatorem i dyrektorem Państwowego Instytutu Meteorologicznego. W 1926 wyjechał do Nicei w celach naukowo-badawczych. W 1937 powrócił do Polski. W sierpniu 1939 wyjechał na posiedzenie Międzynarodowej Unii Geodezji i Geofizyki do Waszyngtonu, gdzie pozostał do 1947. Po powrocie do Polski objął Katedrę Meteorologii i Klimatologii na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu[1]. Spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 284a, rząd 1, grób 8)[2][3].

PraceEdytuj

Koncentrował się na przede wszystkim na dwóch zagadnieniach: klimatologii oraz fizyce promieniowania słonecznego. Ogłosił 246 prac, w tym 150 dotyczyło promieniowania słonecznego. Wiele z nich miało charakter podstawowy w skali światowej. Brał udział w dalekich wyprawach badawczych - do Afryki północnej, Meksyku, na Ocean Indyjski i Atlantyk. Zgodnie ze wskazówkami Gorczyńskiego dwie firmy z Paryża i Delft podjęły w 1922 produkcję solarymetrów i solarygrafów.[4] Do najważniejszych prac należały:

  • O przebiegu rocznym ciśnienia i o wymianie mas powietrznych na kuli ziemskiej (1917) - praca ta posłużyła nauce światowej do obliczania migracji biegunów Ziemi w okresie rocznym,
  • Nowe izotermy Polski, Europy i kuli ziemskiej oraz dodatek O charakterze klimatycznym Polski (1918),
  • O systemie dziesiętnym podziału klimatów kuli ziemskiej z zastosowaniem do Europy (1934),
  • Comparison of Climate of the United States and Europe with special attention to Poland and her Baltic coast (1945, Nowy Jork)[5].

CzłonkostwoEdytuj

Od 1908 był członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, od 1922 Polskiej Akademii Umiejętności (członek-korespondent), a od 1927 Amerykańskiego Towarzystwa Meteorologicznego. W 1950 stał się członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Meteorologicznego i Hydrologicznego. Od 1912 do 1946 (od powstania do rozwiązania) był członkiem Międzynarodowej Komisji Promieniowania Słonecznego. Był też członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu w Limie (1944)[6].

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. W.Smosarski, Władysław Gorczyński, w: Sprawozdania Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, nr 1 (44)/1955, s.116
  2. Władysław Gorczyński, cmentarze.um.warszawa.pl [dostęp 2020-02-14].
  3. Fotografia grobu na warszawskich Powązkach
  4. O działalności naukowej Władysława Gorczyńskiego
  5. W.Smosarski, Władysław Gorczyński, w: Sprawozdania Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, nr 1 (44)/1955, s.116-117
  6. W.Smosarski, Władysław Gorczyński, w: Sprawozdania Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, nr 1 (44)/1955, s.117
  7. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 17.

Linki zewnętrzneEdytuj