Władysław Stryjeński

polski psychiatra i prawnik

Władysław Jan Augustyn Stryjeński, ps. „Bystram” (ur. 20 czerwca 1889 w Krakowie, zm. 16 maja 1956 w Zakopanem) – polski lekarz psychiatra i prawnik, major Wojska Polskiego i senator, członek Koła Parlamentarnego Obozu Zjednoczenia Narodowego w 1938 roku[1].

Władysław Stryjeński
Data i miejsce urodzenia 20 czerwca 1889
Kraków
Data i miejsce śmierci 16 maja 1956
Zakopane
Miejsce spoczynku Cmentarz Rakowicki
Zawód, zajęcie Lekarz psychiatra
Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Złoty Krzyż Zasługi
Odznaka 1 Kompanii Kadrowej

ŻyciorysEdytuj

Był synem Tadeusza i Marii z Bobrownickich, bratem Karola i wnukiem Aleksandra.

 
Stryjeński wśród oficerów sztabu Piłsudskiego w 1914

W 1907 ukończył austriackie gimnazjum w Kremsmünster, następnie podjął studia medyczne na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego. 28 grudnia 1914 r. otrzymał dyplom lekarski. Od stycznia 1913 do sierpnia 1914 był członkiem Związku Strzeleckiego, 3 sierpnia 1914 r. zgłosił się do Legionów, został przydzielony do 1 Pułku Piechoty jako lekarz 3 baonu. 6 sierpnia wraz z Pierwszą Kadrową wyruszył z Oleandrów. 5 marca 1915 r. został mianowany podporucznikiem, a 1 kwietnia 1916 porucznikiem i skierowany jako lekarz oddziału legionowego do szpitala PCK w Nowym Targu, w październiku 1916 przeniesiony na stanowisko kierownika szpitala PCK w Rabce. W 1917 trafił do szpitala w Zambrowie, a później w Kobierzynie. W wojnie polsko-rosyjskiej służył jako lekarz frontowy, 3 kwietnia 1922 r. został zwolniony z czynnej służby i przeniesiony do rezerwy w stopniu majora. Działał w Kole Lekarzy Legionistów, był przewodniczącym sekcji pozastołecznej w Krakowie, w lipcu 1935 został wybrany członkiem zarządu głównego[2].

W latach 1922–1928 pracował jako lekarz, a następnie od 1929 do wybuchu wojny w 1939 był dyrektorem Zakładu dla Nerwowo i Umysłowo Chorych w Kobierzynie. Jako przedstawiciel Krakowskiej Izby Lekarskiej został wybrany do składu Naczelnej Izby Lekarskiej V kadencji 1935–1939[3]. W latach 1931–1936 studiował prawo na UJ uzyskując tytuł magistra praw. Był zastępcą senatora wybrany w 1935 w województwie krakowskim[4]. W 1938 został wybrany senatorem RP.

We wrześniu 1939 przekroczył granicę z Rumunią, a w 1940 znalazł się w Szwajcarii (po ojcu, synu emigranta z 1831 posiadał obywatelstwo szwajcarskie), gdzie pracował w szpitalu psychiatrycznym w Wil. Mimo ciekawej oferty pracy z Genewy zdecydował się na powrót do Polski w 1946. Szykanowany w czasach stalinowskich za życiorys i pochodzenie próbował normalnie pracować, zorganizował w Krakowie drugą w kraju Poradnię Zdrowia Psychicznego, był dyrektorem Wojewódzkiej Poradni Zdrowia Psychicznego i biegłym lekarzem ZUS. Do jego uczniów należał Antoni Kępiński, który obdarzał go szczególnym rodzajem uznania i admiracji.

W 1952 r. zachorował na zapalenie płuc, które spowodowało chorobę serca. Zmarł na zawał serca w 1956 w Zakopanem, został pochowany w rodzinnym grobowcu na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera FD-wsch-po lewej Popielów)[5].

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Prace parlamentarne O.Z.N. 1938/39 r., Warszawa 1939, s. 40.
  2. Koło lekarzy-legjonistów. „Kurier Warszawski”. 190, s. 10, 14 lipca 1935. 
  3. Z Naczelnej Izby Lekarskiej (kadencja V. 1935–1939). „Lekarz Polski”. Nr 7–8, s. 181, 1935. 
  4. Album-skorowidz Senatu i Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej oraz Sejmu Śląskiego. Kadencja 1935/1940, 1936, s. 199.
  5. Lokalizator Grobów - Zarząd Cmentarzy Komunalnych, zck-krakow.pl [dostęp 2021-03-03].
  6. M.P. z 1933 r. nr 212, poz. 238 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  7. M.P. z 1937 r. nr 46, poz. 64 „za zasługi na polu pracy społecznej”.
  8. 6 sierpień: 1914 – 1934, Warszawa: Zarząd Główny Związku Legjonistów Polskich, 1934, s. 20.

BibliografiaEdytuj

  • Brożek Krzysztof, Herczyńska Grażyna: Władysław Stryjeński (1889–1956). Postępy Psychiatrii i Neurologii 15 (3), s. I–VI, 2006.
  • Anna Stryjeńska-Syrzistie: „Władysław Stryjeński”, [w:] Słownik biograficzny Rabki. Kraków-Rabka, 2007.

Linki zewnętrzneEdytuj