Walerian Żak

major pilot Wojska Polskiego

Walerian Żak (ur. 14 kwietnia 1911 w Bóbrce Kańczuckiej, zm. 13 marca 1969 w Surbiton) – major pilot Wojska Polskiego, podpułkownik (ang. Wing Commander) Królewskich Sił Powietrznych, kawaler Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari.

Walerian Żak
2 zwycięstwa
major pilot Wing Commander major pilot
UK-Air-OF4 infobox.svg Wing Commander
Data i miejsce urodzenia 14 kwietnia 1911
Bóbrka Kańczucka
Data i miejsce śmierci 13 marca 1969
Surbiton
Przebieg służby
Lata służby 1934 - 1947
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Poland badge.jpg Polskie Siły Zbrojne
Formacja Roundel of Poland (1921-1993).svg Lotnictwo Wojska Polskiego,
Roundel of the French Air Force before 1945.svg Armée de l’air,
RAF roundel.svg RAF
Jednostki 112 eskadra myśliwska
dywizjon 303
dywizjon 308
3 Polskie Skrzydło Myśliwskie
Stanowiska dowódca eskadry,
dowódca dywizjonu,
dowódca skrzydła
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Odznaczenia
Odznaka honorowa za Rany i Kontuzje
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Medal Lotniczy (czterokrotnie) Krzyż Wybitnej Służby Lotniczej (Wielka Brytania)

ŻyciorysEdytuj

Absolwent Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie (VIII promocja)[1]. 4 sierpnia 1934 roku Prezydent RP Ignacy Mościcki mianował go podporucznikiem ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1934 roku i 26. lokatą w korpusie oficerów aeronautyki, a Minister Spraw Wojskowych wcielił do 6 pułku lotniczego we Lwowie[2]. Później latał w 112 eskadrze myśliwskiej. Na stopień porucznika został awansowany ze starszeństwem z dniem 19 marca 1938 i 59. lokatą w korpusie oficerów lotnictwa, grupa liniowa[3]. W marcu 1939 był instruktorem pilotażu w Szkole Pilotażu w Grudziądzu[4].

Podczas kampanii wrześniowej latał w „grupie dęblińskiej”. Przez Rumunię przedostał się do Francji. Początkowo instruktor, później pilot w składzie Esk. „Koolhoven”. Po upadku Francji przedostał się do Wielkiej Brytanii (numer służbowy P1390).

Skierowany do dywizjonu 303 w sierpniu 1940 roku. Ranny podczas walki 27 września 1940 roku. Po odpoczynku, 9 lipca 1941 skierowany do dywizjonu 303 na dowódcę eskadry. Po odbyciu kolejnej tury lotów bojowych skierowany jako instruktor do 58. OTU. W kwietniu 1942 ponownie skierowany do dywizjonu 303. Od 7 maja 1942 do 19 maja 1942 dowódca dywizjonu 303. Od 25 maja 1942 do 11 lutego 1943 dowódca dywizjonu 308. Oficer łącznikowy w 12. Grupie Myśliwskiej. Od czerwca dowódca 3. Polskiego Skrzydła Myśliwskiego. Wojnę zakończył jako słuchacz VI Kursu Wyższej Szkoły Lotniczej. Zdemobilizowany w 1947 roku, pozostał w Wielkiej Brytanii. Zmarł 13 marca 1969 roku w Surbiton, został pochowany na cmentarzu w Nortwood Middlesex[5].

Zwycięstwa powietrzneEdytuj

Na liście Bajana figuruje na 129. pozycji z 2 pewnymi, 1 prawdopodobnym i 2 uszkodzonymi samolotami.

Zestrzelenia pewne:

  • Do-215 – 15 września 1940 (pilotował Hurricane'a L2099)
  • 1/8 Do-215 – 18 września 1940 (pilotował Hurricane'a L2099)[6]
  • He-111 – 26 września 1940 (pilotował Hurricane'a V7289)
  • He-111 – 27 września 1940 (pilotował Hurricane'a V7289)

Uszkodzenia:

  • He-111 – 26 września 1940 (pilotował Hurricane'a V7289)
  • ?

AwanseEdytuj

  • kapitan – 1 marca 1942
  • major – w czasie służby w dowództwie 12 grupy myśliwskiej

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. VIII promocja
  2. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 15 sierpnia 1934 roku, s. 215, 224.
  3. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 217.
  4. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 476.
  5. Krzystek 2012 ↓, s. 646.
  6. R. King, str. 415 - nie uznane przez komisję Bajana

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj