Otwórz menu główne

Wanda Żeleńska

polska prozaiczka i tłumaczka

Wanda Paulina Żeleńska z domu Grabowska (ur. 1 września 1841 w Warszawie, zm. 27 marca 1904 w Krakowie)[1] – córka Jana Andrzeja Grabowskiego (1808–1880) i Izabelli z domu Jasińskiej. Od 1872[2] żona kompozytora Władysława Żeleńskiego (1837–1921), matka Tadeusza Boya-Żeleńskiego (1874–1941) i jego braci: Stanisława Gabriela (ur. 1873) i Edwarda Narcyza (ur. 1878).

Wanda Żeleńska
Ilustracja
Wanda z Grabowskich Żeleńska, ok. 1897
Data i miejsce urodzenia 1 września 1841
Warszawa
Data śmierci 1904

Pochodziła z rodziny żydowskich uszlachconych frankistów – neofitów[3].

Była zaprzyjaźniona – mimo różnicy wieku – z Narcyzą Żmichowską „Gabryellą” (1819–1876), o czym świadczy zachowana korespondencja – 185 listów. Cztery siostry Grabowskie mieszkały w Warszawie w tym samym domu przy ulicy Miodowej, w którym znajdowało się mieszkanie Gabryelli, co stało się początkiem przyjaźni. Dla wcześnie osieroconej Wandy Gabryella stanowiła wzór do naśladowania. Tej przyjaźni Boy-Żeleński poświęcił znaczną część książki „Ludzie żywi”. Korespondencję Gabryelli z Wandą wydał Boy drukiem w roku 1930 pod tytułem „Narcyssa i Wanda”.

Była prezeską Stowarzyszenia nauczycielek w Krakowie.[4] Pochowana na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.[5]

TwórczośćEdytuj

  • Wanda Żeleńska, zachęcona przez Gabryellę, napisała powieść „Autobiografia zastanawiającej się nad sobą kobiety”. Powieść pozostała w rękopisie.
  • W roku 1869 Wanda Żeleńska napisała kolejną powieść „Czy to powieść?”, która ukazała się drukiem w roku 1876.
  • W 1877 roku ukazał się wydany tom szkiców "Znakomite niewiasty". [1]
  • Ułożyła zbiór poezji "Lirnik Polski" ilustrowany rycinami W. Gersona. Tom został wydany w 1883 roku.[2]
  • Wanda Żeleńska przetłumaczyła także książkę niemieckiego historyka Georga Gottfrieda Gervinusa (1805-1871) o Szekspirze.

PrzypisyEdytuj

  1. Nekrologia Czas 1904 nr 71 z 28 marca s.3
  2. Na podstawie akt stanu cywilnego parafii rzymskokatolickiej Przemienienia Pańskiego w Warszawie, akt nr 22/1872, dostęp: 2016-03-06
  3. Neofici Polscy, T.Jeske-Choiński, s. 76, Warszawa, 1904.
  4. W stowarzyszeniu nauczycielek Kurier Lwowski 1890 nr 57 s.4
  5. Pogrzeb ś.p. Wandy z Grabowskich Żeleńskiej Czas 1904 nr 73 z 30 marca s. 1

BibliografiaEdytuj

  • Barbara Winklowa: Narcyza Żmichowska i Wanda Żeleńska, Wydawnictwo Literackie Kraków, 2004 ​ISBN 83-08-03496-9
  • Tadeusz Boy-Żeleński: Ludzie żywi, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1975
  • Narcyza Żmichowska: Narcyssa i Wanda, wydały Barbara Winklowa i Helena Żytkowicz, Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa 2007, ​ISBN 978-83-8934887-6