Wojciech Gajewski (starosta)

Wojciech Gajewski z Błociszewa herbu Ostoja (zm. w 1609 r.) – dziedzic dóbr Gorzyce, Gorzyczki, Przysieka Polska, Orle, Głuchowo i innych, starosta ujsko-pilski, dworzanin króla Zygmunta III Wazy.

Wojciech Gajewski
Herb
Herb Ostoja
starosta ujsko-pilski, dworzanin królewski
Rodzina Gajewscy herbu Ostoja
Data śmierci 1609
Ojciec Jan Gajewski
Matka Barbara Czacka
Żona

Jadwiga Szczawińska

ŻyciorysEdytuj

Wojciech Gajewski pochodził z Gaju w Wielkopolsce. Był synem Jana Gajewskiego, sędziego ziemskiego poznańskiego i Barbary z Czackich. Po śmierci ojca odziedziczył liczne dobra w Wielkopolsce, m.in. Gorzyczki, Witkówki, Słonino, części w Czaczu[1]. W latach 1599–1608 wykupywał kolejne części w Czaczu od Macieja, Stanisława, Stefana i Prokopa Czackich[2][3][4][5]. W roku 1599 kupił od Komorowskich wieś Śródka i części dóbr Pakawie za 14 000 zł[6]. Tego roku nabył też wsie Orle i Głuchowo za 16 000 zł od Andrzeja Krzyskowskiego[7]. Był także właścicielem wsi Śląskowo, którą kupił w 1604 roku od Mikołaja Zakrzewskiego za 5000 zł[8]. Na dwa lata przed śmiercią, w roku 1607, sprzedał Witkówki i Słonino Łukaszowi Gułtowskiemu za 13 700 zł[1][9].

Wojciech Gajewski jako młody człowiek odbył wiele podróży po Europie. W tym okresie studiował filozofię i prawo. Edukację rozpoczął na uniwersytecie w Lipsku w 1587 roku. Następnie studiował filozofię w Heidelbergu. W latach 1591–1593 kształcił się w Bazylei, Strasburgu i Padwie, gdzie przyswajał zagadnienia z zakresu prawa. Dotarł również do Neapolu[10].

Po powrocie do ojczyzny związał się z dworem króla Zygmunta III Wazy. Kilkukrotnie był wysyłany z różnymi poselstwami m.in. na Węgry w trakcie antyhabsburskiego powstania w latach 1604–1606[11]. Gajewski w roku 1600 uczestniczył w działaniach wojennych prowadzonych przez Jana Zamoyskiego w Mołdawii i Wołoszczyźnie zwanych awanturami mołdawskimi[11]. Służył także w trakcie wojny polsko-szwedzkiej (1600–1611). Wsławił się podczas oblężenia Wolmaru przez siły Rzeczypospolitej, które odbywało się w październiku i grudniu 1601 roku[10]. W 1606 roku Gajewski został starostą ujsko-pilskim[11]. W roku 1609 brał udział w oblężeniu Smoleńska, w trakcie którego poległ[11] (postrzelono go w szyję). Zmarłemu zostało poświęcone epitafium napisane przez autora posługującego się pseudonimem Baltyzer:

Poległeś, cny Gajowski, w obozie stanąwszy
Pod Smoleńskiem, niestetyż, szable nie dobywszy.
Poczet został, a tyś sam w szyję postrzelony,
Nie mogłeś od balwierzów już być wyleczony.
Smoleńsko nieszczęśliwe, niegodnoś ty tego,
Żeś się cną krwią oblało starosty ujskiego!
Ciało jego z obozu do Polski wysłano,
Kilka mil od rycerstwa było prowadzono[11].

Potwierdzenie tego zdarzenia znajdujemy również w utworze Jana Krajewskiego:

Tam Gajewski, dworzanin królewski, zabity,
Człowiek dobry, cnotliwy, lecz wróg nieużyty
I cnocie nie folguje, atoli na pańskiej
Posłudze żywot skończył od ręki tyrańskiej,
Bo acz tylko szańcom się przyszedł przypatrować,
Zginął, którego wiele musiało żałować[11].

Wojciech Gajewski nie pozostawił potomstwa. Jego jedynym spadkobiercą był brat stryjeczny Łukasz Gajewski[1].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Z. Cieplucha: Z przeszłości ziemi Kościańskiej. Kościan: Z. Cieplucha, 1929, s. 134.
  2. Teki Dworzaczka - Regesty > Grodzkie i ziemskie > Kościan > Inskrypcje 4154 (Nr 279) - 1599
  3. Teki Dworzaczka - Regesty > Grodzkie i ziemskie > Poznań > Rezygnacje > XVI wiek 15469 (Nr. 1403) - 1599
  4. Teki Dworzaczka - Regesty > Grodzkie i ziemskie > Poznań > Rezygnacje > XVI wiek - 15962 (Nr. 1404) 1601
  5. Teki Dworzaczka - Regesty > Grodzkie i ziemskie > Poznań > Rezygnacje > XVII wiek > Część 1 - 5501 (Nr. 1406) 1608
  6. Teki Dworzaczka - Regesty > Grodzkie i ziemskie > Poznań > Rezygnacje > XVI wiek - 15448 (Nr. 1403) 1599
  7. Teki Dworzaczka - Regesty > Grodzkie i ziemskie > Poznań > Rezygnacje > XVI wiek - 15515 (Nr. 1403) 1599
  8. Teki Dworzaczka - Regesty > Grodzkie i ziemskie > Poznań > Rezygnacje > XVII wiek > Część 1 - 894 (Nr. 1405) 1604
  9. Teki Dworzaczka - Regesty > Grodzkie i ziemskie > Poznań > Rezygnacje > XVII wiek > Część 1 - 5295 (Nr 1406) 1607
  10. a b A. Oźlański: Miaskowscy o śmierci Wojciecha Gajewskiego. O twórczej relacji między utworami. "Meluzyna. Dawna Literatura i Kultura", nr 1 (8), Rocznik V: 2018, s. 18.
  11. a b c d e f A. Oźlański: Dwie mowy Wojciecha Miaskowskiego wygłoszone na pogrzebie Wojciecha Gajewskiego – edycja krytyczna. "Meluzyna. Dawna Literatura i Kultura", nr 2 (9), Rocznik V: 2018, s. 72-73.

BibliografiaEdytuj

  • Teki Dworzaczka. Materiały historyczno-genealogiczne do dziejów szlachty wielkopolskiej XV-XX w., Biblioteka Kórnicka PAN, Kórnik-Poznań 1995–2019 - Teki Dworzaczka.
  • Z. Cieplucha, Z przeszłości ziemi Kościańskiej, Kościan 1929.
  • A. Oźlański, Miaskowscy o śmierci Wojciecha Gajewskiego. O twórczej relacji między utworami, [w:] "Meluzyna. Dawna Literatura i Kultura", nr 1 (8) (2018), Rocznik V, s. 17-29.
  • A. Oźlański, Dwie mowy Wojciecha Miaskowskiego wygłoszone na pogrzebie Wojciecha Gajewskiego – edycja krytyczna, [w:] "Meluzyna. Dawna Literatura i Kultura", nr 2 (9) (2018).
  • K. Lepszy, Gajewski Jan, [w:] „Polski Słownik Biograficzny”, t. 7, Kraków 1948–1958.
  • A. Boniecki, Herbarz Polski, t. 5.
  • K. Miaskowski, Zbiór rytmów, Kraków 1861.