Wolna Armia Syrii

Wolna Armia Syrii (arab. ‏الجيش السوري الحر, Al-Jayš Al-Suri Al-Ḥurr‎) – główny uzbrojony podmiot operacyjny syryjskiej opozycji walczący w wojnie domowej[2]. W dużej mierze jego trzon stanowią dezerterzy z armii syryjskiej. Organizacja zbrojna powstała 29 lipca 2011. Jej pierwszym liderem został pułkownik Rijad al-Asad, który motywował powołanie grupy ochroną ludności cywilnej, przed siłami prezydenta Baszszara al-Asada. Przez syryjski rząd uważana za ugrupowanie terrorystyczne[3].

Wolna Armia Syrii
الجيش السوري الحر
Państwo  Syria
Nazwa skrócona WAS
Data utworzenia 29 lipca 2011
Znak rozpoznawczy Flag of Syria 2011, observed.svg
Motto Zwycięstwo albo śmierć!
(arab. ‏ننتصر أو نموت‎[1])
Najwyższe dowództwa
Wojskowe generał Abd al-Ilah al-Baszir

Po powołaniu Wolnej Armii Syrii coraz większa rzesza buntowników zasilała tą zbrojną organizację powstańców. W pierwszych tygodniach od powołania Wolnej Armii Syrii, liczba członków liczyła ok. 1 tys., natomiast w grudniu 2011, w szeregi rebeliantów wstąpiło 25 tys. zbuntowanych żołnierzy i ochotników. Najwyżsi rangą wojskowi, którzy przyłączyli się do rebelii, znajdowali schronienie na terytorium Turcji. Wolna Armia Syrii została podzielona na 22 bataliony, które podjęły w całym kraju działalność partyzancką. Rebelianci początkowo byli uzbrojeni jedynie w to, co zabierali ze sobą podczas dezercji. W pierwszej fazie wojny, buntownicy atakowali patrole i konwoje lojalistów. Dochodziło do ataków bombowych wymierzonych w armię narodową oraz organizowano zasadzki na zasadzie ataku i ucieczki. Ponadto buntownicy prowadzili kampanię zachęcającą byłych współtowarzyszy broni do przystąpienia do ruchu powstańczego[4].

16 listopada 2011 Wolna Armia Syrii (WAS) złożona ze zbuntowanych żołnierzy, służących wcześniej w armii rządowej, ogłosiła powołanie tymczasowej Rady Wojskowej. Rada miała na celu koordynacje ataków partyzanckich, ochrony ludności cywilnej, a także zapobiegania anarchii[5]. Jednak rola Wolnej Armii Syrii nie ograniczyła się do działań partyzanckich. W miastach takich jak Dajr az-Zaur, Ar-Rastan dochodziło do walnych bitew z lojalistami prezydenta Asada. Lotnictwo syryjskie bombardowało rebeliantów w miastach Hama, Hims, Ar-Rastan, Dajr az-Zaur i Dara, tak więc opozycjoniści wystąpili do areny międzynarodowej o wprowadzanie w Syrii strefy zakazu lotów. NATO jednak po zakończeniu operacji w Libii, odrzuciło możliwość interweniowania w Syrii. Do pierwszych wzmożonych skoordynowanych działań Wolnej Armii doszło w okresie listopad-grudzień 2011[6].

Na przełomie lutego i marca 2012 z armii syryjskiej zdezerterowało ok. 20 tys. żołnierzy, którzy przyłączyli się do Wolnej Armii Syrii[7]. W marcu 2012 udało się zjednoczyć wszystkie jednostki rebelianckie Wolnej Armii Syrii pod dowództwem Wysokiej Rady Wojskowej w Turcji[8]. W kwietniu 2012 organizacja liczyła 50 tys. żołnierzy. Mimo marcowych porażek w Himsie i Idlib, rebelianci stali się zagrożeniem dla rządu. Opozycyjne oddziały zacieśniły współpracę i koordynację swoich działań. Ustanowiły rady wojskowe w takich miastach jak Aleppo, Dera i Damaszek. Powstańcy ze względu na słabe uzbrojenie, braki w środkach komunikacji i transportu unikali bezpośrednich starć i stosowali taktykę partyzancką. Bojownicy atakowali linie komunikacyjne i wojskowe konwoje za pomocą improwizowanych ładunków wybuchowych, a także granatników przeciwpancernych. Dezerterzy użyli także kilkakrotnie wyrzutni pocisków przeciwpancernych[9]. W lipcu 2012 wybuchły dwie największe bitwy z udziałem Wolnej Armii Syrii. Rebelianci zaatakowali Damaszek oraz Aleppo, doprowadzając do długotrwałych walk pozycyjnych. W sierpniu 2012 siły Wolnej Armii Syrii liczyły ponad 100 tys. żołnierzy. Był to szczytowy moment, jeśli chodzi o liczbę członków organizacji. W kolejnych etapach wojny domowej doszło do licznych podziałów ugrupowania ze względu na napływ radykalnych islamistów do Syrii[10].

5 września 2012 w Antiochii doszło do zjazdu liderów grup powstańczych, którzy postanowili powołać zawodowe i zunifikowane siły zbrojne, których trzon stanowili dezerterzy, w tym ponad stu oficerów i 47 generałów. W związku z tym ogłoszono projekt utworzenia Narodowej Armii Syryjskiej (NAS), zrzeszającej różne grupy bojowe z Wolną Armią Syrii na czele, która jednak zgłosiła zastrzeżenia co do nowej nazwy formacji. Narodowa Armia Syrii miała być całkowicie podporządkowana władzom opozycyjnym z Narodowej Rady Syryjskiej. Nowa formacja militarna miała skupić w swych szeregach wszystkie jednostki, niezależnie od orientacji politycznej[11][12]. W połowie września 2012 Wolna Armia Syrii ogłosiła, iż centrum dowodzenia rebelii zostało przeniesione do Syrii, na ziemie kontrolowane przez opozycjonistów. Był to krok ku zjednoczeniu grup bojowych[13].

Na konferencji w tureckim mieście Antalya 7 grudnia 2012 opozycjoniści wybrali 30-osobowe Najwyższej Rady Wojskowej (SMC), w którym dominowali politycy związani z Bractwem Muzułmańskim i salafici. Islamiści objęli 2/3 miejsc w dowództwie. Tym samym oprócz przedstawicieli Wolnej Armii Syrii w Najwyższej Radzie Wojskowej znaleźli się reprezentanci Syryjskiego Frontu Wyzwolenia Islamu z Liwa Sukur asz-Szam na czele oraz Syryjskiego Frontu Islamskiego[14]. Miejsca nie znaleźli tam oficerowie wyższych rang, którzy zdezerterowali z syryjskich wojsk rządowych. Na konferencji obecni byli przedstawiciele państwowych agend bezpieczeństwa USA, Wielkiej Brytanii, Francji, krajów regionu Zatoki Perskiej oraz Jordanii[15]. Szefem sztabu Najwyższej Rady Wojskowej mianowano gen. Salima Idrisa[16]. Celem powołania sztabu było zjednoczenie różnych grup zbrojnych działających na terenie Syrii i stopniowe tworzenie armii narodowej[14].

Generał Idris zwrócił się do państw zachodnich o pomoc wojskową, zarówno w zakresie dostaw broni i sprzętu, jak i szkolenia syryjskich powstańców[17]. Powstańcy byli zbrojeni przez kraje Zatoki Perskiej, głównie Arabię Saudyjską i Katar, a także Libię. Donatorzy znad Zatoki Perskiej kupowali broń w Sudanie, toteż przeciwlotnicze pociski i naboje do broni lekkiej, którymi posługiwali się opozycjoniści pochodziła w głównej mierze z Sudanu[18]. Turcja przekazywała ręczne wyrzutnie pocisków ziemia-powietrze FIM-92 Stinger[19]. Również Stany Zjednoczone i Wielka Brytania zbroiły umiarkowanych rebeliantów. W czerwcu 2013 rebelianci podali, iż uzyskali od państw wspierających opozycję w Syrii pociski typu ziemia-powietrze krótkiego zasięgu MANPAD, pociski przeciwpancerne, pociski moździerzowe i amunicję[20].

Również rebelianci z Wolnej Armii Syrii dopuszczali się licznych zbrodni wojennych. Oprócz prowadzenia ofensywnych działań wojennych, porywali i mordowali swoich przeciwników. Są oskarżeni również o czystki na chrześcijanach, do których doszło m.in. podczas bitwy w Sadadzie[21].

Z czasem Wolna Armia Syrii przestała być najliczniejszą militarną organizacją walczącą z wojskiem Baszszara al-Asada. We wrześniu 2013 Wolna Armia Syrii liczyła 31 tys. bojowników. Podobną liczbę partyzantów posiadał radykalniejszy Syryjski Front Wyzwolenia Islamu, który w listopadzie 2013 połączył się z Syryjskim Frontem Islamskim, tworząc Front Islamski, który zaczął konkurować z umiarkowanymi rebeliantami. W grudniu 2013 zbrojne oddziały islamistyczne przejęły należące do Wolnej Armii Syrii magazyny z bronią w mieście Bab al-Hawa, leżącego w muhafazie Idlib. Broń składowana w magazynie pochodziła z amerykańskich dostaw, a sam atak na bazę zmusił gen. Idrisa do ucieczki z Syrii. Skutkiem tego było zawieszenie dostaw broni przez zachodnich donatorów[22]. Jednak w styczniu 2014 Wolna Armia Syrii podjęła na północy Syrii współpracę z Frontem Islamskim, podczas kampanii przeciwko Islamskiemu Państwu w Iraku i Lewancie, radykalnej organizacji stanowiącej prawo koraniczne.

16 lutego 2014 Najwyższa Rada Wojskowa ogłosiła odwołanie generała Idrisa z zajmowanego stanowiska. Przyczynami jego dymisji była według komunikatu „zła dystrybucja broni”, „błędy i zaniedbania w czasie walk” oraz jego „oddalenie od trosk powstańców”. Jego następcą został generał Abd al-Ilah al-Baszir[23].

PrzypisyEdytuj

  1. FEATURE – Syria army rebels fight from the shadows (ang.). reuters.com. [dostęp 2011-11-23].
  2. Turkey Is Adding to Pressure on Damascus (ang.). wsj.com. [dostęp 2011-10-05].
  3. Syrian Army Colonel Defects forms Free Syrian Army (ang.). asharq-e.com. [dostęp 2011-08-01].
  4. Ranks of Free Syrian Army ‘gaining strength’ (pol.). wp.pl, 2011-12-02. [dostęp 2012-02-09].
  5. Zbuntowani żołnierze chcą obalić prezydenta (pol.). wp.pl, 2011-11-16. [dostęp 2011-11-16].
  6. Syrian Opposition Call for No-Fly Zone (ang.). turkishweekly.net, 2011-10-08. [dostęp 2012-02-09].
  7. Syria Loses 20,000 Troops as Desertions Surge, Turkey Says (ang.). Bloomberg, 2012-03-15. [dostęp 2012-03-15].
  8. Wolna Armia Syryjska, czyli Dawid kontra Goliat (pol.). wp.pl, 2012-04-13. [dostęp 2012-04-10].
  9. Wolna Armia Syryjska rośnie w siłę i jest coraz groźniejsza (pol.). wp.pl, 2012-04-04. [dostęp 2012-04-04].
  10. Free Syrian Army’s Riad al-Asaad: Political resolution of the crisis in Syria is impossible (ang.). ruvr.ru, 2012-08-09. [dostęp 2012-10-01].
  11. Syria: powstańcy utworzą „zunifikowane” siły zbrojne (pol.). wp.pl, 2012-09-06. [dostęp 2012-09-08].
  12. Ofensywa rządowa w rejonie Damaszku – wiele ofiar (pol.). wp.pl, 2012-09-06. [dostęp 2012-09-08].
  13. Centrum dowodzenia rebelii przeciw Asadowi przeniesione do Syrii (pol.). wp.pl, 2012-09-22. [dostęp 2012-09-24].
  14. a b A Full Extremist-To-Moderate Spectrum Of The 100,000 Syrian Rebels [GRAPHIC] (ang.). businessinsider.com.au, 2013-09-14. [dostęp 2013-10-21].
  15. Syria: rebelianci wybrali swe wspólne dowództwo. W składzie głównie islamiści (pol.). wp.pl, 2012-12-07. [dostęp 2012-12-07].
  16. Syrian rebels create new unified military command (pol.). Al Dżazira, 2012-12-08. [dostęp 2012-12-08].
  17. What path now for Syria?
  18. Rebelianci w Syrii korzystają z sudańskiej broni – ujawnia „New York Times” (pol.). wp.pl, 2013-08-13. [dostęp 2013-08-13].
  19. NSiergiej Ławrow: syryjscy rebelianci mają Stingery (pol.). wp.pl, 2012-11-06. [dostęp 2012-11-07].
  20. Syryjscy rebelianci: ostatnio otrzymaliśmy nowoczesną broń. wp.pl, 2013-06-21. [dostęp 2013-06-22].
  21. Open Doors: wojna domowa w Syrii wywołała katastrofę humanitarną - Wiadomości, wiadomosci.onet.pl [dostęp 2017-11-20] (pol.).
  22. P. Woźniak, Islamiści zmusili dowódcę rebeliantów do opuszczenia Syrii.
  23. Zdymisjonowano szefa sztabu generalnego Wolnej Armii Syryjskiej (ang.). wp.pl. [dostęp 17 lutego 2014].