Otwórz menu główne

Ziemniara

rodzaj roślin

Ziemniara, arakacznik[4] (Arracacia Bancr.) – rodzaj roślin należący do rodziny selerowatych Apiaceae. Obejmuje ok. 41[5]–55[6] gatunków. Występują one w strefie międzyzwrotnikowej Ameryki Północnej i Południowej[6]. Ziemniara jadalna, zwana też arakacznikiem jadalnym, A. xanthorrhiza dostarcza jadalnych bulw (po spodniej stronie spichrzowego kłącza wyrastają bulwy korzeniowe)[4]. Przewyższają one smakiem, aromatem i wartością odżywczą bulwy ziemniaków[4] i w wielu miejscach w Andach są od nich bardziej popularne[6]. Próby uprawy tego gatunku w Europie skończyły się niepowodzeniem[4].

Ziemniara
Ilustracja
Ziemniara jadalna
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd selerowce
Rodzina selerowate
Rodzaj ziemniara
Nazwa systematyczna
Arracacia E. N. Bancroft
Verh. Vereins Beförd. Gartenbaues Königl. Preuss. Staaten 4: 386. 1828[2]
Typ nomenklatoryczny
non designatus

[2]

Synonimy
  • Nematosciadium H. Wolff
  • Velaea D. Dietr.[3]
Arracacia elata

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Tęgie byliny z korzeniem palowym lub bulwami, o pędach nagich lub owłosionych, wyprostowanych lub wspierających się na podporach, rozgałęzionych lub pojedynczych[7].
Liście
Skrętoległe, pochwiaste u nasady, z blaszką pojedynczo lub kilkukrotnie trójdzielną lub pierzasto złożoną, z końcowymi odcinkami wąskimi do nitkowatych, cienkimi lub skórzastymi[7].
Kwiaty 
Białe, różowawe, zielonkawożółte lub zielonkawe, zebrane w baldaszki, te z kolei w luźny lub gęsty baldach złożony. Szypuły kwiatostanu bez pokryw, ale pod szypułkami baldaszków zwykle obecne są pokrywki. Działki kielicha bardzo zredukowane. Płatki korony na końcach zawinięte. Stylopodium stożkowate lub drobne zwieńczone krótszymi lub dłuższymi szyjkami słupka[7].
Owoce 
Rozłupnie rozpadające się na dwie podługowate rozłupki, zwężające się zwykle ku górze, silnie spłaszczone bocznie i z wyraźnymi ostrokanciastymi lub zaokrąglonymi żebrami, czasem zredukowanymi[7].

SystematykaEdytuj

Pozycja systematyczna

Rodzaj w obrębie rodziny selerowatych (baldaszkowatych) Apiaceae klasyfikowany jest do podrodziny Apioideae i plemienia Selineae[3].

Relacje między gatunkami klasyfikowanymi do rodzajów Arracacia, Tauschia i Neonelsonia są niejasne i wymagają rewizji[7].

Wykaz gatunków (nazwy zaakceptowane według The Plant List)[5]

PrzypisyEdytuj

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2019-07-07].
  2. a b Arracacia. W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2019-07-07].
  3. a b Genus: Arracacia Bancr.. W: Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2019-07-07].
  4. a b c d Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989, s. 408. ISBN 83-09-00256-4.
  5. a b Arracacia. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2019-07-07].
  6. a b c David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 74. ISBN 978-1-107-11502-6.
  7. a b c d e Arracacia Bancr.. W: World Flora Online [on-line]. [dostęp 2019-07-07].