Otwórz menu główne
Zofia Nalepińska-Bojczuk

Zofia Nalepińska-Bojczukowa[1], lub Sofija Oleksandriwna Nałepynska-Bojczuk, ukr. Софія Олександрівна Налепинська-Бойчук (ur. 30 lipca 1884 w Łodzi, zm. 11 grudnia 1937 w Kijowie) – ukraińska malarka pochodzenia polskiego, tworzyła ilustracje książkowe, drzeworyty, grafiki; siostra polskiego poety Tadeusza Jerzego Nalepińskiego i żona ukraińskiego artysty Mychaiła Bojczuka.

ŻyciorysEdytuj

Urodziła się w Łodzi. Polka z pochodzenia. Jej dziadek od strony mamy nauczał matematyki w warszawskim gimnazjum. Jej ojciec Aleksander był polskim nacjonalistą. Jej matka także nie była Ukrainką. Dziadek Zofii był znany jako lekarz. Pomagał on biednym i potrzebującym. Ukończyła szkołę malarską im. J. Ciąglińskiego w Petersburgu oraz studium S. Hollósy’a w Monachium w 1908 r. Była studentką w Académie Ranson w Paryżu u Paula Serusiera, gdzie poznała Michajłę Bojczuka i weszła w skład grupy bojczukistów, postulującej odrodzenie sztuki bizantyjskiej (1909). W 1918 r. urodziła syna Petra (Piotra). Od 1919 r. wykładała w Myrhorodzkiej Szkole Sztuki i Ceramiki, a w 1922 r. prowadziła zajęcia warsztatowe w kijowskim Instytucie Sztuk Plastycznych. W latach 1925-1929 wykładała w Instytucie Sztuki w Kijowie. Nalepińska miała wiele problemów ze swoim mężem. Życie prywatne Bojczuka zeszło na drugi plan, ustępując pracy i dążeniom do profesjonalizmu. 11 grudnia 1937 r., przez sprawę swojego męża Mychajła Bojczuka, została aresztowana, oskarżona, skazana na śmierć i rozstrzelana przez NKWD w ramach stalinowskich czystek. Jej sprawę prowadziła czekistka Pera Iskijwna Goldman, która skazała również m.in. O. Wysznię, O. Slisarenkę czy O. Doswitnego. Rehabilitowana pośmiertnie w 1958 r.

TwórczośćEdytuj

Tworzyła okładki i grafiki do książek. Autorka takich obrazów jak: „Fabzajec'” (1925), „Meni trynadcjatyj mynalo…”, „Molot'ba”, „Na wakacijach” (wszystkie z 1926), „Pered nastupom bilych”, „Holodni dity” (obydwa z 1927), „Pacyfikacija Zachidnoji Ukrainy” (1930), „Robitfakiwky” (1931), „Wykonalyplan” (1932). Ilustrowałą niektóre wydania książkowe: „Kateryna” Tarasa Szewczenki, „Pryjmak” D. Mamina-Sybirjaka(1929). „Olywjanyj persteń” S. Wasylczenka (1930), „Anna Karenina” L. Tołstego (1935) i inne. Artystka jest także autorką niezrealizowanych projektów pieniędzy papierowych i innych papierów wartościowych w latach 1917-1921, które były pokazane na „Wystawie Współczesnych Ukraińskich Grafik” stowarzyszenia Niezależnych Ukraińskich Artystów (Lwów, czerwiec 1932 r.)

PamięćEdytuj

Imię Zofii Nalepińskiej-Bojczuk jest jednym z ponad czterdziestu innych imion, które znajdują się na pomniku artystów represjonowanych, pokazanym w 1996 r. w parku Narodowej Akademii Sztuk Pięknych w Kijowie.

PrzypisyEdytuj

  1. Anna Micińska: Nalepiński Tadeusz Jerzy (1885–1918). W: Polski Słownik Biograficzny. T. XXII. Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk : Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1977, s. 486–487.

LiteraturaEdytuj

  • Rіpko, O. Boichuk і boichukіsty, boichukіzm. Katalog vystavk,. Lwów, 1991, s. 65–67.
  • Serhij Biłokiń. Sofija Nalepinśka-Bojczuk. „Nasze żyttia” („Our life”) 1998, nr 10.

Linki zewnętrzneEdytuj