Zygmunt Horyd

polski oficer marynarki

Zygmunt Horyd (ur. 30 kwietnia 1896 w Warszawie, zm. 12 września 1939 w Mostach) – polski wojskowy i inżynier budownictwa wodnego, komandor podporucznik. Był oficerem piechoty i morskim oficerem technicznym. Brał udział w I wojnie światowej i wojnie polsko-bolszewickiej. Poległ podczas kampanii wrześniowej, będąc dowódcą batalionu marynarzy. Kawaler Orderu Virtuti Militari oraz Orderu Krzyża Grunwaldu.

Zygmunt Horyd
komandor podporucznik komandor podporucznik
Data i miejsce urodzenia 30 kwietnia 1896
Warszawa
Data i miejsce śmierci 12 września 1939
Mosty
Przebieg służby
Lata służby od 1914
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Naval Ensign of Poland2.svg Marynarka Wojenna (II RP)
Stanowiska szef Budownictwa Wybrzeża Morskiego
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Walecznych (1920-1941) Medal Niepodległości Srebrny Krzyż Zasługi

Służba wojskowaEdytuj

Zygmunt Marian Horyd urodził się 30 kwietnia 1896 roku w Warszawie. Jego starszy brat Władysław (ur. w 1892 roku w Warszawie) był także oficerem, komendantem Okręgu III POW w Siedlcach, walczył w Legionach, a następnie w 22 pułku piechoty.

Zygmunt Horyd od listopada 1914 roku do marca 1916 roku służył w Polskiej Organizacji Wojskowej. W tym okresie ukończył Szkołę Podchorążych. Następnie wstąpił do Legionów Polskich i w szeregach 5 pułku piechoty Legionów Polskich brał udział w bitwie pod Kostiuchnówką w lipcu 1916 roku. Podczas starć został ranny i wzięty do niewoli rosyjskiej, z której uciekł i przez Szwecję przedostał się do Polski. 1 lipca 1917 roku wcielono go do 1pułku artylerii Legionów Polskich . Awansował na porucznika piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku oraz odbył przeszkolenie w Szkole Podchorążych Piechoty. W trakcie wojny polsko-bolszewickiej walczył podobnie jak brat w 22 pułku piechoty.

1 października 1921 roku rozpoczął studia z dziedziny hydrotechniki na Uniwersytecie Warszawskim, które ukończył 9 lutego 1926 roku. W 1924 roku przeniesiono go od Korpusu Morskich Oficerów Technicznych w Marynarce Wojennej i skierowano do Komendy Portu Wojennego Modlin, gdzie został oficerem w Warsztatach Portowych. W maju 1925 roku został awansowany do stopnia kapitana w korpusie technicznym ze starszeństwem z dnia 1 lipca 1925 roku[1]. Od 1927 roku służył na różnych stanowiskach w Dowództwie Floty oraz Komendzie Portu Wojennego Gdynia, był m.in. kierownikiem Rejonu Inżynieryjnego Wybrzeża Morskiego. 1 września 1931 roku wyznaczono go szefem Budownictwa Wybrzeża Morskiego we Flocie i Obszarze Nadmorskim. Na tym stanowisku kierował budową Warsztatów Portowych Marynarki Wojennej, a także uczestniczył w pracach nad budową portu w Gdyni. Z dniem 1 stycznia 1934 roku awansował na komandora podporucznika.

W momencie rozpoczęcia II wojny światowej podporządkowany był komendantowi Portu Wojennego Gdynia. 4 września 1939 roku sformował batalion marynarzy[a] na bazie Kadry Floty. Jednostka weszła w skład Lądowej Obrony Wybrzeża i walczyła na linii Rumia-Pierwoszyno. Kmdr ppor. inż. Zygmunt Horyd poległ 12 września w natarciu pod Mostami prowadząc tyralierę marynarzy do ataku na bagnety[2]. Jego ciało ekshumowano ze zbiorowej mogiły i pochowano na Cmentarzu Witomińskim (kwatera 1-4-2)[3]. Pogrzeb odbył się 6 października 1939 r. Jego symboliczny grób znajduje się na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 272-1-25/26)[4].

 
Grób komandora podporucznika Zygmunta Horyda na Cmentarzu Witomińskim

W latach 1995–2002 imieniem „Komandora Podporucznika Inżyniera Zygmunta Horyda” wyróżniony był stacjonujący w Gdyni – Babich Dołach 3 Batalion Zabezpieczenia Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej. Po rozwiązaniu batalionu imię przejęła utworzona w jego miejsce 43 Baza Lotnicza, która z dniem 1 stycznia 2011 roku została przeformowana w 43 Bazę Lotnictwa Morskiego. Nosi je również ulica w Gdyni – Pogórzu.

Ordery i odznaczeniaEdytuj

 
Pomnik pamięci żołnierzy 2 Morskiego Pułku Strzelców oraz batalionu marynarzy w Mostach.

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. W niektórych źródłach występuje jako 1 batalion marynarzy.
  2. Był jednym z 4 oficerów Marynarki Wojennej odznaczonych Krzyżem Złotym Orderu Wojennego Virtuti Militari za zasługi w trakcie II wojny światowej. Oprócz niego w ten sposób odznaczeni zostali: kontradm. Józef Unrug, kontradm. Stefan Frankowski i kmdr ppor. Jan Grudziński.

PrzypisyEdytuj

  1. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 18 z 3.05.1926
  2. Jerzy Pertek: Horyd Zygmunt. W: Polski Słownik Biograficzny. T. X. Wrocław-Warszawa-Kraków: IH PAN, 1962-1964.
  3. Wyszukiwarka cmentarna - Cmentarze Komunalne w Gdyni
  4. Cmentarz Stare Powązki: Michał Horyd, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2020-05-24].
  5. Polak (red.) 1991 ↓, s. 52.
  6. Dekret Wodza Naczelnego L. 3429 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 1, s. 9)

BibliografiaEdytuj