Otwórz menu główne

Łucjan Kamieński

polski muzykolog i kompozytor
Kamieński na fotografii autorstwa Georga Fayera (1927)

Łucjan Kamieński (ur. 7 stycznia 1885 w Gnieźnie, zm. 29 lipca 1964 w Toruniu) – polski muzykolog i kompozytor.

W latach 1903-1909 studiował w Hochschule für Musik w Berlinie u Maxa Brucha i Roberta Kahna (kompozycja) oraz na uniwersytecie muzykologię u Hermanna Kretzschmara i Johannesa Wolfa; w 1910 uzyskał stopień doktora. Kamieński jeszcze w latach studiów, działając w kołach robotniczych Berlina, wydał swoje pierwsze opus 60 Arbeitslieder. W latach 1909-1918 mieszkał w Królewcu, gdzie był redaktorem działu muzycznego „Königsberger Allgemeine Zeitung”. W 1919 był dyrygentem operetki objazdowej w Poznaniu, 1920 wicedyrektorem Akademii Muzycznej. Od 1922 profesor nadzwyczajny i kierownik katedry muzykologii Uniwersytetu Poznańskiego, od 1936 profesor zwyczajny, w latach 1938-1939 dziekan Wydziału Humanistycznego. W 1928 zorganizował i był prezesem Polskiego Towarzystwa Muzykologicznego, w 1930 założył przy katedrze muzykologii w Poznaniu pierwsze w Polsce archiwum fonograficzne; zgromadził nagrania z dwóch ekspedycji kaszubskich (1932, 1935), śląskiej (1937) oraz wędrówek po Wielkopolsce, Pomorzu, Kujawach, Pieninach. Archiwum (około 4 tysiące nagrań) zaginęło w czasie wojny, zachowały się jedynie transkrypcje opublikowane (1936) w tomie pieśni ludowych z Kaszub południowych. Do uczniów Kamieńskiego należeli Marek Kwiek, Zygmunt Latoszewski, Konrad Pałubicki, Jadwiga Sobieska i Marian Sobieski, Leon Witkowski. W 1939 aresztowany przez gestapo pod zarzutem działalności antyniemieckiej, został w końcu listopada zwolniony na skutek interwencji żony (niemieckiej śpiewaczki Lindy Harder, z którą ożenił się w 1913). Podczas okupacji niemieckiej pracował jako archiwista w Bibliotece im. Raczyńskich w Poznaniu. W 1941 wciągnięto go na volkslistę, za co we wrześniu 1946 sąd PRL skazał go na 3 lata więzienia i utratę mienia; już w październiku został ułaskawiony, a w 1960 sąd zarządził zatarcie skazania. W latach 1949-1957 był nauczycielem Państwowej Średniej Szkoły Muzycznej w Toruniu. Odsunięty od instytucji akademickich, pozbawiony możliwości badań zespołowych, próbował pracować samotnie (w latach 50-ych nagrał 150 płyt miękkich na Kaszubach), w końcu jednak zwrócił się ku kompozycji. Dorobek kompozytorski Kamieńskiego sprzed 1939 w większości zaginął (m.in. cała twórczość symfoniczna, utwory sceniczne).

Kompozycje (wybór)Edytuj

  • 60 Arbeitslieder na głos i fortepian do słów własnych
  • Thamar, dramat muzyczny
  • Pieśni ludowe polskie na głos i fortepian op. 20
  • Sonata d-moll na skrzypce i fortepian op. 18
  • Fantaisie sur des Noëls Polonais (Kolędy Polskie) pour piano seul op. 17
  • Kołem, oj kołem..., pieśń na głos z fortepianem do słów Lucjana Rydla
  • Choćbym nie chciał, pieśń na głos z fortepianem do słów Lucjana Rydla
  • Pieśń o morzu naszym na głos z fortepianem
  • Pobudka na 4-głosowy chór męski i orkiestrę dętą
  • Kurdesze studenckie na głos z fortepianem do słów własnych
  • 5 Pieśni wielkopostnych na chór męski a cappella
  • Kaszebście nuti (Pieśni kaszubskie), 13 pieśni na głos z fortepianem
  • Damy i huzary, opera komiczna do libretta kompozytora według Aleksandra Fredry
  • Rola wielkopolska, pieśń ludowa na chór męski a cappella

BibliografiaEdytuj