Łupawa (województwo pomorskie)

wieś w województwie pomorskim

Łupawa (kaszb. Łëpôwô, niem.: Lupow) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Potęgowo przy drodze wojewódzkiej nr 211. W latach 1945-54 i 1973-1976 miejscowość była siedzibą gminy Łupawa. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie słupskim.

Artykuł 54°25′7″N 17°24′51″E
- błąd 38 m
WD 54°25'7.25"N, 17°24'52.63"E
- błąd 1 m
Odległość 32 m
Łupawa
wieś
Ilustracja
Kościół w Łupawie
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat słupski
Gmina Potęgowo
Liczba ludności (2011) 694
Strefa numeracyjna 59
Kod pocztowy 76-242
Tablice rejestracyjne GSL
SIMC 0749465
Położenie na mapie gminy Potęgowo
Mapa lokalizacyjna gminy Potęgowo
Łupawa
Łupawa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łupawa
Łupawa
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Łupawa
Łupawa
Położenie na mapie powiatu słupskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu słupskiego
Łupawa
Łupawa
Ziemia54°25′07″N 17°24′51″E/54,418611 17,414167
Strona internetowa

PołożenieEdytuj

Wieś leży wśród rozległych lasów nad rzeką Łupawa na obszarze o bogatej rzeźbie terenu, zbudowana jest na planie wielodrożnicy.

We wsi uchodzi lewobrzeżnie do Łupawy strumień Roztok o długości około 3 km, płynący z okolic osady Malczkowo[1][2].

HistoriaEdytuj

Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1282. W roku 1689 Łupawa otrzymała na krótki okres prawa miejskie. Po 1945 powstały zakłady przemysłu ziemniaczanego, kombinat rolniczy, wybudowano szkołę i ośrodek zdrowia.

Ślady przeszłościEdytuj

Liczne odkrycia archeologiczne, cmentarzyska megalityczne (megality) ludności grupy łupawskiej kultury pucharów lejkowatych datowane na lata 5000-4900 i 2800-2500 p.n.e. oraz groby ludności kultury łużyckiej, kultury ceramiki sznurowej, cmentarzysko kurhanowe położone około 2 km na południowy wschód od wsi Łupawa, datowane na lata 1700-1600 p.n.e. ze znaleziskami z wczesnej epoki brązu – największy zachowany obecnie w Polsce kompleks cmentarzysk megalitycznych. Cechą charakterystyczną łupawskiego skupiska grobowców jest ich kształt, przypominający zbliżony do prostokąta, silnie wydłużony trapez.

  • Lud kultury pucharów lejkowatych był najstarszym na Pomorzu Środkowym ludem rolniczym (chów świń, zbieractwo runa leśnego oraz uprawa pszenicy).
  • Megality – w średniowieczu nazywano tumuli paganorum – grobowce pogan lub tumuli gigantis – grobowce gigantów, zamieszkujący Pomorze Niemcy nazywali je Hünenbetten – łoża olbrzymów, w Polsce, na Kujawach, mówiono na nie niekiedy żale, lub żalki.
  • Prawa miejskie, Łupawa uzyskuje (przejściowo) pod koniec XVII wieku.
  • Ostatnie Kazanie Kaszubskie wygłoszono w 1778.

GospodarkaEdytuj

Na 58,8 kilometrze od ujścia Łupawy w 1925 r. wybudowano jaz dla potrzeb młyna wodnego, siłownię młyna w 1982 roku wyposażono w turbinę Francisa i zaadaptowano na elektrownię wodną[3] o mocy 50 kW. Jest to najwyżej położona elektrownia na Łupawie.

ZabytkiEdytuj

  • Kościół murowano-szachulcowy z 1772 z barokową amboną i drewnianą chrzcielnicą z 1865 roku, przebudowany w 1873. Obok na cmentarzu klasycystyczny pomnik z 1802.
  • Pałac barokowy, murowany z II poł. XVIII w., przebudowany na przełomie XIX i XX wieku. Wewnątrz zespół barokowo-rokokowych kominków, w otoczeniu park krajobrazowy[4].
  • Głaz narzutowy o obwodzie 6,4 m i wysokości 3,5 m.

PrzypisyEdytuj

  1. Geoportal Polskiej Infrastruktury Informacji Przestrzennej (pol.). Główny Urząd Geodezji i Kartografii. [dostęp 2020-03-17].
  2. Część 1 – wody płynące, Tom 1: Hydronimy, Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006 (Nazewnictwo geograficzne Polski), s. 237 [dostęp 2020-03-17] [zarchiwizowane z adresu 2019-11-03].
  3. Elektrownia Wodna Łupawa (pol.). W: Elektrownie Słupsk [on-line]. enwod.slupsk.pl. [dostęp 2011-12-21].
  4. Czesław Piskorski, Pomorze Zachodnie, mały przewodnik, Warszawa: Wyd. Sport i Turystyka Warszawa, 1980, s. 181, ISBN 83-217-2292-X, OCLC 8032482.

Zobacz teżEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj