Otwórz menu główne
Adi Śankara - twórca Adwajty (posąg w mandirze w Mysore)

Adwajta (dewanagari अद्वैत वेदान्त , trl. advaita vedānta, niedwoistość , ang. Advaita Vedanta) – w filozofii indyjskiej - monistyczny kierunek wedanty. Jego twórcą jest Adi Śankara.

DoktrynyEdytuj

BrahmanEdytuj

Według Adwajty jedynym realnym bytem jest Brahman. Jest to Absolut, przenika on cały wszechświat oraz wykracza poza niego, podtrzymuje go. Brahman jest Nirguna - bezpostaciowy. Znajduje się jednocześnie daleko i blisko, jest zarazem duży i mały. Nie da się go zniszczyć, nie ma wyższej rzeczywistości nad niego

Brahman to również Bóg jedyny. Można go symbolicznie przedstawić pod dowolną postacią i oddawać jej dewocyjną cześć (zob. bhakti) co pomaga w dotarciu do niego. Jest to wówczas Saguna Brahman - Brahman z atrybutami. Formą taką może być np. Wisznu, Śiwa, Dewi, Ganeśa, Surja czy Murugan. Według Śankary form tych może być bardzo wiele, wszystkie są równe i cześć oddawana dowolnej jest kierowana do tego samego Nirguna Brahmana.

AtmanEdytuj

Adi Śankara uważał, że prawdziwą naturą każdej istoty jest atman co się często tłumaczy jako "Jaźń". Atman i Brahman jest jednym i tym samym. Toteż każda istota jest tak naprawdę Brahmanem - między nią a Brahmanem nie ma żadnych różnic. Nie doświadcza tego jednak, gdyż przeszkadza jej zasłona mai. Gdy zasłona ta zostanie zerwana, wtedy człowiek urzeczywistni sobie, że jest Brahmanem i doświadczy w pełni swej prawdziwej natury.

MajaEdytuj

Śankara uważał, że cały świat nas otaczający jest mają, czyli iluzją, wytworem, sztuczką kuglarską "wyśnioną" przez Brahmana. Oddziela ona nas od naszej prawdziwej natury: Atman-Brahman. U podstaw naszego trwania w mai leży awidja (niewiedza). Świat wokół nas nie jest całkowicie nieprawdziwy, w pełni tego słowa znaczenia, jest emanacją Brahmana, ale istnieje na jakby niższym poziomie.

Śankara wyróżniał trzy poziomy istnienia:

  1. Istnienie pozorne - sny, halucynacje itp.
  2. Istnienie empiryczne - świat, który dostrzegamy na jawie
  3. Istnienie absolutne - Brahman; Śankara podkreślał, że nie ma istnienia wyższego od Brahmana, nie da się go unieważnić

Przy przejściu z niższego do wyższego niższe ulega unieważnieniu (badha). Gdy stajemy się Brahmanem świat wokół nas zostaje unieważniony podobnie jak unieważniamy nasze sny gdy się budzimy.

Jedynym co jest nierzeczywiste w pełnym tego słowa znaczeniu to łączone bezsensowne nieistniejące słowa i pojęcia.

W języku polskim słowo "majak" lub "majaczenie" pochodzi od pojęcia Maja.

Zobacz teżEdytuj