Formant (morfologia)

(Przekierowano z Afiks)
Ten artykuł dotyczy pojęcia językoznawczego. Zobacz też: inne znaczenia słowa „formant”.

Formant, zrostek, afiks (od łac. affixum, element przyczepiony) – słowotwórcza część wyrazu, dodana do jego rdzenia (podstawy słowotwórczej). Formant słowotwórczy modyfikuje wyraz podstawowy pod względem znaczeniowym lub funkcjonalnym[1].

Podział funkcjonalnyEdytuj

Ze względu na funkcję formanty dzielą się na:

  • fleksyjne – dodawane w procesie odmiany wyrazu przez osoby lub przypadki, bez zmiany kategorii gramatycznej;
  • derywacyjne – gdy poprzez dodanie afiksu zmienia się kategoria gramatyczna wyrazu, na przykład z czasownika na rzeczownik.

Podział formalnyEdytuj

Formalnie zrostki dzieli się w zależności od ich usytuowania względem morfemu w derywacie[2][3]:

  • przedrostek (prefiks) – występuje przed rdzeniem;
  • przyrostek (sufiks) – występuje po rdzeniu, afiks słowotwórczy;
  • postfiks – występuje po rdzeniu, afiks słowotwórczy oraz fleksyjny;
  • międzyrostek (spójka, interfiks) – występuje między dwoma rdzeniami;
  • okołorostek (cyrkumfiks) – występuje wokół rdzenia;
  • wrostek (infiks/interfiks) – występuje wewnątrz rdzenia;
  • formant zerowy (formant ujemny) - skrócenie rdzenia.

PrzypisyEdytuj

  1. Mistrík 1993 ↓, s. 411.
  2. Babik 2002 ↓, s. 16.
  3. Formant w języku polskim – szybko i prosto o słowotwórstwie, Poprawna polszczyzna dla każdego, 1 września 2019 [dostęp 2020-05-04] (pol.).

BibliografiaEdytuj