Otwórz menu główne

Antoni Janik

piłkarz niemiecki

Antoni Janik (ur. 15 kwietnia 1920 w Zabrzu jako Werner Richard Janik[1], zm. 7 sierpnia 2003 w Wormacji) – śląski piłkarz grający na pozycji bramkarza, wicemistrz Polski, reprezentant Polski i Śląska, z Germanią Königshütte trzykrotny mistrz Górnego Śląska, uczestnik rozgrywek o mistrzostwo i Puchar Niemiec.

Antoni Janik
Data i miejsce urodzenia 15 kwietnia 1920
Zabrze
Data i miejsce śmierci 7 sierpnia 2003
Worms
Wzrost 180 cm
Pozycja bramkarz
Kariera juniorska
Lata Klub
1930–1939 AKS Chorzów
Kariera seniorska
Lata Klub Wyst. Gole
1936–1939 AKS Chorzów 2 (0)
1939–1945 Germania Königshütte
1945–1946 Chorzowianka/AKS Chorzów 0 (0)
1947–1948 Pogoń Katowice
1949–1955 Budowlani Chorzów 88 (0)
1953 Gwardia Katowice (wyp.)
Kariera reprezentacyjna
Lata Reprezentacja Wyst. Gole
1947–1948 Polska Rzeczpospolita Ludowa Polska 7 (0)
Kariera trenerska
Lata Drużyna
1953 Gwardia Katowice
AKS Chorzów
Budowlani Rogoźnik
Budowlani Zabrze
Górnik 09 Mysłowice
Górnik Kostuchna
Orzegów
Górnik Piaski
Stal Zabrze
Górnik Zabrze (młodzież)

W pierwszej lidze grał w AKS Chorzów, pierwsze spotkanie seniorskie rozegrał w 1936 o wejście do Ligi. Debiutował w reprezentacji Polski 31 sierpnia 1947 w Pradze w meczu z Czechosłowacją. Po zakończeniu kariery został trenerem[2]. Po wyjeździe z Górnego Śląska w 1977 przeniósł się do Nadrenii-Palatynatu (Wormacja).

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w niemiecko-górnośląskiej rodzinie urzędniczej, ojciec był inspektorem (dyrektorem) szpitali spółki brackiej, miał trzech braci. Po podziale Górnego Śląska jego rodzina znalazła się wpierw w Mysłowicach, a w 1928 w Królewskiej Hucie, gdzie uczęszczał do gimnazjum i uczył się zawodu technika dentystycznego. W tym czasie zaczął grać w AKS.

W 1941 rozpoczął ochotniczo służbę wojskową w niemieckiej marynarce wojennej, która trwała do zakończenia II wojny światowej (Kilonia, Wiedeń, Sofia, Grecja, Jugosławia). Równocześnie regularnie grał w Germanii Königshütte (dawnym AKS), otrzymując urlopy okolicznościowe na ważniejsze mecze mistrzowskie i pucharowe.

Po kapitulacji dostał się w 1945 w północnych Niemczech do niewoli brytyjskiej, skąd w styczniu 1946, jako jedyny z rodziny wrócił do rodziców na Górny Śląsk aby wspomagać matkę, która po wejściu Armii Czerwonej została samotna, ponieważ ojca, za rzekomą przynależność do SA, wtrącono do więzienia.

Kontynuował też grę w AKS. W 1947 zmienił barwy klubowe, przechodząc do katowickiej Pogoni. Ówczesny selekcjoner reprezentacji, Zygmunt Alfus, uczęszczający regularnie na mecze ligowe Pogoni, dostrzegł jego talent i umiejętności, powołując go w tymże roku do kadry na mecz z Czechosłowacją w Pradze, w którym to spotkaniu zadebiutował w reprezentacji, przepuszczając sześć goli, ale też chroniąc drużynę od dużo wyższej porażki. Do jednego z jego najlepszych występów w reprezentacji należało zwycięstwo nad dużo wtedy wyżej notowaną Czechosłowacją 18 kwietnia 1948 w Warszawie (3:1), po którym kibice znieśli go na ramionach z boiska. W tym okresie był jedynym kadrowiczem, który nie grał w pierwszej lidze.

W grudniu 1948 zmienił stan cywilny, poślubiając poznaną wcześniej sekretarkę Śląskiego Związku Piłki Nożnej, Elżbietę z domu Kania. Przed ślubem władze urzędu wymusiły zmianę jego imion z metrykalnych Werner Richard na Antoni, uważając je za niemieckie i grożąc nieudzieleniem ślubu[1].

Od 1949 do końca swej kariery sportowej występował znów w AKS przemianowanym na Budowlanych.

Po zakończeniu kariery piłkarskiej i ukończeniu kursu trenera piłki nożnej na krakowskim AWF łączył pracę zawodową z funkcją trenera w różnych klubach na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim.

W latach 1955 i 1957 urodziło się mu dwóch synów, Christian i Jan.

Po śmierci rodziców pod koniec lat 60. zaczął starać się wraz z rodziną o stały wyjazd do Republiki Federalnej Niemiec, gdzie od czasu zakończenia II wojny światowej mieszkali jego bracia. Od tego momentu nasiliły się represje polskich władz wobec jego osoby i rodziny, m.in. został zwolniony z pracy.

Po wieloletnich staraniach, na początku 1977 otrzymał wraz z rodziną zezwolenie na przesiedlenie się do Niemiec, co wiązało się z pozbawieniem (wraz z rodziną) polskiego obywatelstwa. 27 marca 1977 opuścił na zawsze wspólnie z rodziną Górny Śląsk osiedlając się po krótkim pobycie w Kaiserslautern, w Wormacji nad Renem. Podjął tam pracę w wyuczonym zawodzie technika dentystycznego na uniwersytecie w Moguncji.

W 1985 przeszedł na emeryturę. Doczekał się jednej wnuczki. Po transformacji w Polsce parokrotnie odwiedził Górny Śląsk. W wieku 83 lat po krótkiej i ciężkiej chorobie zmarł w Wormacji, gdzie został pochowany na miejscowym cmentarzu komunalnym.

Mecze w reprezentacjiEdytuj

31 sierpnia 1947 Praga, Czechosłowacja – Polska 6:3 (1:0)
14 września 1947 Stockholm, Szwecja – Polska 5:4 (3:2)
17 września 1947 Helsinki, Finlandia – Polska 1:4 (1:1)
4 kwietnia 1948 Sofia, Bułgaria – Polska 1:1 (1:1)
18 kwietnia 1948 Warszawa, Polska – Czechosłowacja 3:1 (2:0)
25 sierpnia 1948 Warszawa, Polska – Jugosławia 0:1 (0:0)
19 września 1948 Warszawa, Polska – Węgry 2:6 (1:3)

LiteraturaEdytuj

  • encykl. piłkarska FUJI, m.in. KSIĘGA PAMIĄTKOWA "75 lat OZPN KATOWICE" 1920-1995, LUDZIE HISTORIA FAKTY, wyd. GiA katowice 1996, (​ISBN 83-902751-7-1​)
  • encyklopedia piłkarska FUJI, BIAŁO-CZERWONI, tom XIV (​ISBN 83-902751-4-7​)
  • almanach KAW, Józef Hałys "Polska piłka nożna"
  • T. Maliszewski, M. Szymkowiak "na stadionach piłkarskich"
  • St. Grzegorczyk "piłka nożna, 1919-1979, ludzie mecze drużyny"
  • Z. Dobrowolny, J. Jeleń ..., "liga gra po czterdziestce, ... i po pięćdziesiątce", wyd. Sport i Turystyka (​ISBN 83-217-2657-7​)
  • "Górnoślązacy w polskiej i niemieckiej reprezentacji narodowej w piłce nożnej – wczoraj i dziś. Sport i polityka na Górnym Śląsku w XX wieku", wyd. Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej, Haus der Deutsch-Polnischen Zusammenarbeit, Gliwice-Opole 2006, (​ISBN 83-60470-02-2​)
  • Fußball-Chronik, Fußball in Schlesien 1900/01-1932/33, Ergebnisse und Tabellen aus den höchsten Ligen des Südostdeutschen Fußballverbandes und der Einzelverbände der Region, wyd. DSfFS e. V.
  • Paul Rother "Chronik der Stadt Königshütte Oberschlesien" Laumann Verlag Dülmen, (​ISBN 3-87466-193-8​)
  • Thomas Urban, Czarny orzeł, biały orzeł: Piłkarze w trybach polityki, 2012, ​ISBN 978-83-7164-727-7

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Odpis aktu urodzenia (621/1920/I) z orzeczeniem: Zabrze, dnia 2 stycznia 1951 r. Orzeczeniem Starosty Powiatowego Katowickiego w Katowicach z dnia 23.2.1949 r. Nr A 23/I/131/49 zmieniono imiona obok naprowadzonemu z "Werner Ryszard" na "Antoni" Urzędnik Stanu Cywilnego /-/ podpis nieczytelny Zabrze dnia 14.2.1977 r. Kierownik USC z upoważnienia Irena Krężel.
  2. absolwenci kursu trenera piłki nożnej II klasy na AWF-ie Kraków w r. 1961

BibliografiaEdytuj