Apodanthaceae

Apodanthaceaerodzina o niejasnej pozycji taksonomicznej w obrębie okrytonasiennych. Obejmuje w zależności od ujęcia systematycznego od 2[2] do 3[4] rodzajów, liczących co najmniej 23 gatunki. Rodzaj Apodanthes występuje w Ameryce Środkowej. Szeroko rozprzestrzeniony jest rodzaj Pilostyles, którego zasięg obejmuje niemal całą Amerykę Południową i Środkową, sięgając na północy po Kalifornię. Rośnie poza tym w południowo-zachodniej Azji i w południowo-zachodniej Australii. Zaliczane do niego są także rośliny występujące w tropikalnej Afryce, wyodrębniane przez niektórych autorów w osobny rodzaj Berlinianche[4]. Przedstawiciele rodziny są pasożytami wewnętrznymi głównie roślin z rodzin bobowatych i wierzbowatych[4].

Apodanthaceae
Ilustracja
Kwiaty na pędach żywicieli. Od lewej: Pilostyles haussknechtii, Pilostyles caulotreti i Apodanthes caseariae
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd różopodobne
Rząd dyniowce
Rodzina Apodanthaceae
Nazwa systematyczna
Apodanthaceae Tiegh. ex Takht.
Sist. Magnoliof. [Syst. Magnolioph.]: 42. 24 Jun 1987[3]
Typ nomenklatoryczny

Apodanthes Poit. (1824)[3]

Kwiaty Pilostyles coccoidea

MorfologiaEdytuj

Rośliny bezzieleniowe o organach wegetatywnych stanowiących nitkowate pasma komórek przypominających strzępki grzybni[5] i rozwijających się wewnątrz organizmu żywiciela. Na zewnątrz rośliny te widoczne są tylko podczas kwitnienia, kiedy to na pędach żywiciela wytwarzają rzędami niemal siedzące, drobne kwiaty (do 5 mm długości) wsparte łuskowatymi liśćmi. Kwiaty są jednopłciowe (rośliny są jedno- lub dwupienne). Organy generatywne otoczone są trzema okółkami zawierającymi od 2 do 6 łuskowatych listków, z których wewnętrzny jeden lub dwa stanowią okwiat. Łuski te są czerwone do brązowych u Pilostyles i żółte, pomarańczowe, czerwone do brązowych u Apodanthes. W kwiatach męskich pręciki zrośnięte są w rurkę otaczającą zredukowany i bezpłodny słupek. W kwiatach żeńskich słupek składa się z czterech zrosłych owocolistków, przy czym zalążnia jest dolna i jednokomorowa. Słupek jest tęgi i krótki, zwieńczony półkolistym znamieniem. W obu rodzajach kwiatów obecny jest dysk miodnikowy. Owocem jest jagoda zawierająca liczne, drobne nasiona[2][4].

BiologiaEdytuj

Rośliny z tej rodziny są pasożytami wewnętrznymi (endofitami) występującymi wewnątrz nadziemnych pędów i korzeni przedstawicieli rodzin bobowatych i wierzbowatych, a także osoczynowatych i meliowatych. Kwiaty zapylane są przez muchówki i prawdopodobnie przez osy. Nasiona rozprzestrzeniane są przez zwierzęta spożywające owoce (zoochoria)[2][6].

SystematykaEdytuj

Jak w przypadku wielu roślin pasożytniczych o zredukowanych i niezbyt zróżnicowanych organach – ich klasyfikacja systematyczna przysparza wielu kłopotów. Pierwotnie należące tu rośliny łączono po prostu wraz z innymi pasożytami w rodzinę bukietnicowatych (Rafflesiaceae), ewentualnie w randze rodziny zaliczano do rzędu Rafflesiales. W systemie APG II (2003) i APG III (2009) rodzina ma niejasną pozycję (incertae sedis) w obrębie okrytonasiennych[4]. Wiele wskazuje jednak na pokrewieństwo tych roślin z przedstawicielami dyniowców (Cucurbitels) i według APweb tu powinny być zaliczane, choć nadal niejasne pozostają dokładne relacje filogenetyczne w obrębie rzędu[2].

Wykaz rodzajów[7][4][8]

PrzypisyEdytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-03] (ang.).
  2. a b c d e Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-03] (ang.).
  3. a b James Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium – A (ang.). University of Maryland. [dostęp 2013-11-09].
  4. a b c d e f Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 40-41. ISBN 1-55407-206-9. (ang.)
  5. E. Strasburger, F. Noll, H. Schenck, A.F.W. Schimper: Botanika. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1972, s. 270.
  6. Dan Nickrent: Apodanthaceae Takhtajan. W: The Parasitic Plant Connection [on-line]. Department of Plant Biology, Southern Illinois University Carbondale. [dostęp 2013-11-11].
  7. Apodanthaceae. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-11-09].
  8. Genera of Apodanthaceae (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2013-11-09].