Otwórz menu główne

August Wilkoński ps. Au-Wi (ur. 28 sierpnia 1805 w Kąkolewie koło Leszna, zm. 4 lutego 1852 w Siekierkach koło Swarzędza)[1] – prozaik, satyryk, krytyk literacki, uczestnik powstania listopadowego.

August Wilkoński
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 28 sierpnia 1805
Kąkolewo
Data i miejsce śmierci 4 lutego 1852
Siekierki Wielkie
Zawód, zajęcie prozaik, satyryk, krytyk literacki

Urodził się jako syn Marianny Borzęckiej i Franciszka Wilkońskiego[2] herbu Odrowąż.

W młodości brał udział w powstaniu listopadowym. Walczył w bitwach pod Iganiami, Grochowem, Ostrołęką i na Woli.

W 1832 skazany na 12 lat twierdzy za zabicie oficera pruskiego w pojedynku, po uwolnieniu w 1836 przeniósł się z zaboru pruskiego do rosyjskiego. Od 1840 mieszkał w Warszawie. W latach 1848-1850 więziony za działalność patriotyczną. W 1851 został wydalony z Królestwa Polskiego i osiadł w Poznańskiem.

Był prezesem honorowym grupy literatów warszawskich zwanej Cechem Głupców, która ukształtowała się 1844-1845 w salonie Wilkońskich przy ówczesnej ul. Nowosenatorskiej (obecnie J. Moliera) i rozpadła w wyniku aresztowań w 1846. Pełnił funkcję redaktora almanachu tej grupy Dzwon Literacki. Współpracował z Dziennikiem Warszawskim.

Wilkoński jest zaliczany do najlepszych polskich humorystów głównie dzięki zbiorowi Ramoty i ramotki literackie (druk w Bibliotece Warszawskiej 1841-1845 i w Dzwonie Literackim 1846, wydanie 1. tom 1-4, 1845-1846, wydanie 2. poszerzone tom 1-5, 1862, wybór 1950).

August Wilkoński był mężem Pauliny Wilkońskiej.

Jest patronem ulicy na warszawskich Bielanach[3] od 1961 oraz w Lesznie[4], a oboje małżonkowie ulicy w Swarzędzu[5].

PrzypisyEdytuj

  1. Zespół Szkół w Siekierkach Wielkich - O szkole, spsiekierki.edupage.org [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  2. H. Gacowa, Wilkoński August, w: Dawni pisarze..., s. 56.
  3. Uchwała nr 28 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 24 listopada 1961 r. w sprawie nadania nazw ulicom, "Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, Warszawa, dnia 20 grudnia 1961 r., nr 22, poz. 96, s. 1.
  4. Danuta Stępczak " Patroni naszych ulic (VII). Podwale" Przyjaciel Ludu I(XXV) 1990
  5. Mapa ul. Pauliny i Augusta Wilkońskich Swarzędz [dostęp 2018-01-10].

BibliografiaEdytuj

  • Praca zbiorowa pod redakcją Grażyny Kieniewiczowej i Aliny Sokołowskiej Od Agrykoli do Żywnego. Mały słownik patronów ulic warszawskich Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza Warszawa 1968 s. 187-188
  • Halina Gacowa, Wilkoński August, w: Dawni pisarze polscy od początków piśmiennictwa do Młodej Polski. Przewodnik biograficzny i bibliograficzny, tom V: U–Ż, uzupełnienia, indeksy (koordynacja całości Roman Loth), Warszawa 2004, s. 56–58