Otwórz menu główne

Belka

poziomy lub ukośny element konstrukcyjny
StGenisdesFontaines Facade 02.jpg
Belka swobodnie podparta uginająca się pod obciążeniem rozłożonym

Belka – w budownictwie poziomy lub ukośny element konstrukcyjny, przyjmujący obciążenia pionowe pochodzące od poziomych żeber i płyt stropowych i przenoszący je na podpory (ściany, słupy, filary, kolumny). Pracuje głównie na zginanie i ścinanie, dodatkowo może występować ściskanie lub rozciąganie. Może być wykonana z drewna, stali, betonu, żelbetu, czasem również z kamienia[1].

Zobacz też: Marek Belka.

Elementy konstrukcyjne, pracujące jako belki, mają w budownictwie różne nazwy, w zależności od ich położenia i funkcji w budynku. W szczególności belka oznacza element w stropach belkowych. Belkę przenoszącą obciążenia z innych belek nazywamy podciągiem.

W mechanice technicznej belką nazywa się element konstrukcyjny będący prętem prostym lub zakrzywionym (łuk) przenoszący głównie obciążenia poprzeczne do osi pręta. Nie jest belką element przenoszący obciążenia działające tylko wzdłuż jego osi (słupy, filary). Belkę analizuje się jako element zginany.

PodporyEdytuj

Podporą belki nazywamy jej zamocowanie. W teorii belek Bernoulliego-Eulera występują następujące rodzaje podpór[2][3][4]:

Nazwa Schemat Reakcje Odpowiednik na belce wtórnej[5] Przykład użycia
utwierdzenie
podpora sztywna, wspornik
  pionowa, pozioma, moment  
swobodny koniec
 
podpora przesuwna
podpora przegubowo przesuwna
  pionowa  
podpora przesuwna lub nieprzesuwna
 
podpora nieprzesuwna
przegubowo nieprzesuwna, przegub, podpora obrotowa
  pionowa, pozioma  
podpora przesuwna lub nieprzesuwna
 
Łyżwa pionowa
  pozioma, moment brak  
Łyżwa pozioma
  pionowa, moment brak  

Podpory mogą być sztywne (wtedy przesunięcie lub obrót jest równe 0) lub sprężyste. W przypadku podpory sprężystej mogą wystąpić przemieszczenia proporcjonalne do siły działającej na podporę. Model podpory sprężystej jest bliższy rzeczywistości, niemniej jednak utrudnia analizę. Ponieważ w większości przypadków różnica w wynikach nie ma praktycznego znaczenia, podpory najczęściej przyjmujemy jako sztywne.

PołączeniaEdytuj

Nazwa Schemat Przekazywane siły Odpowiednik na belce wtórnej[5] Przykład użycia
przegub   tnąca, osiowa    
łyżwa   moment, osiowa lub tnąca brak praktycznie nie stosowane

Statyka i obliczeniaEdytuj

W statyce, w zależności od sposobu podparcia, rozróżnia się belki:

  • belki statycznie wyznaczalne, czyli takie, w których liczba niewiadomych reakcji jest równa liczbie równań równowagi:
    • belki jednoprzęsłowe swobodnie podparte (trzy reakcje podporowe i trzy równania równowagi);
    • belki utwierdzone (wsporniki) zamocowane sztywno na jednym z końców, a na drugim swobodne;
    • belki ciągłe (wieloprzęsłowe) przegubowe, czyli belki podparte w taki sposób, że jedna z podpór należy do nieprzesuwnych, a pozostałe do przesuwnych (łożysko umożliwiające przesuw belki wzdłuż jej osi). Dodatkowo, dla zapewnienia statycznej wyznaczalności układu, wprowadza się odpowiednią liczbę przegubów w jej przęsłach. Sposób umiejscowienia przegubów nie może prowadzić do geometrycznej zmienności układu. (Na każdej podporze przesuwnej występuje jedna reakcja podporowa, na nieprzesuwnej – dwie. Stąd dla belki podpartej na „n” podporach mamy n+1 nieznanych reakcji podporowych. Przy belce ciągłej, bez przegubów, mamy do dyspozycji trzy równania równowagi, zatem stopień statycznej niewyznaczalności belki można określić jako n-2. Aby układ był statycznie wyznaczalny należy wprowadzić n-2 przeguby).
  • belki statycznie niewyznaczalne (siły w nich występujące nie dają się wyliczyć wyłącznie przy pomocy równań równowagi):
    • belki jednoprzęsłowe utwierdzone na końcach (każde utwierdzenie to trzy reakcje podporowe, zatem przy dwustronnym utwierdzeniu układ jest trzykrotnie statyczne niewyznaczalny), utwierdzone na jednym z końców i podparte przesuwnie lub nieprzesuwnie na drugim albo podparte z dwóch stron w sposób nieprzesuwny;
    • belki wieloprzęsłowe bez przegubów albo z przegubami w ilości mniejszej niż konieczna dla zapewnienia statycznej wyznaczalności układu.

Do obliczania układów statycznie niewyznaczalnych stosowane są:

Obliczenia komputerowe prowadzi się za pomocą metody elementów skończonych.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Mały słownik pojęć budowlanych cz. 2. Belka.. [dostęp 2019-04-09].
  2. Podpory (pol.). [dostęp 2015-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-30)].
  3. Statyka belki ramy kratownice - Podpory (pol.). [dostęp 2015-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-30)].
  4. Mechanika ogólna Wykład nr 3 Wyznaczanie reakcji. Belki przegubowe. (pol.). [dostęp 2015-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-30)].
  5. a b Michał E. Niezgodziński, Tadeusz Niezgodziński: Wytrzymałość materiałów. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 153. ISBN 83-01-12484-9.