Otwórz menu główne

Bitwa w cieśninie Otranto

bitwa morska I wojny światowej między Państwami Centralnymi a państwami Ententy

Bitwa w cieśninie Otranto - bitwa morska I wojny światowej między Państwami Centralnymi a państwami Ententy mająca miejsce 15 maja 1917 w Cieśninie Otranto.

II Bitwa w cieśninie Otranto
Ilustracja
Krążownik Austro-Węgier SMS „Saida”
Czas 15 maja 1917
Miejsce Cieśnina Otranto
Przyczyna Podjęcie przez Państwa Centralne nieograniczonej wojny podwodnej i związana z tym reakcja państw Ententy, zmierzająca do zamknięcia niemieckim i austro-węgierskim okrętom podwodnym możliwości wyjścia na Morze Śródziemne.
Wynik Zwycięstwo Austro-Węgier
Strony konfliktu
 Austro-Węgry
 Cesarstwo Niemieckie
 Wielka Brytania
 Włochy
 Francja
Dowódcy
Miklós Horthy
Janos von Liechtenstein
Alexander Hansa
Alfredo Acton
Siły
4 kontrtorpedowce
4 krążowniki
3 torpedowce
1 pancernik
inne mniejsze jednostki
lotnictwo
baterie obrony wybrzeża
8 kontrtorpedowców
6 krążowników
inne mniejsze jednostki, w tym patrolowe
Straty
15 zabitych 83 zabitych
72 wziętych do niewoli
2 kontrtorpedowce
2 statki transportowe
14 trawlerów
Położenie na mapie Morza Śródziemnego
Mapa lokalizacyjna Morza Śródziemnego
miejsce bitwy
miejsce bitwy
40°13′10″N 18°55′32″E/40,219444 18,925556
Bitwy i operacje morskie
I wojny światowej (1914-1918)
Bitwa o Atlantyk
1914
Pościg za „Goeben” i „Breslau”BarOdensholmHelgolandZatopienie brytyjskich krążownikówPenangCoronelYarmouthWyspy KokosowePrzylądek SaryczFalklandyScarborough, Hartlepool i Whitby
1915
Dogger BankDardaneleBosforAnkonaGotlandiaKefkenZatoka RyskaTanganikaDurazzo
1916
Yarmouth i LowestoftJutlandia
1917
Cieśnina KaletańskaCieśnina OtrantoOperacja AlbionMoonsundHelgoland II
1918
ImrozZeebrugge i Ostenda IOstenda II

Spis treści

PlanEdytuj

Wedle opracowanego planu, głównym celem wojsk centralnych, było poczynienie jak największych szkód w barierze. Założono przy tym uderzenie przy świetle dziennym, aby zwiększyć efektywność ataku na jednostki utrzymujące blokadę.

PrzebiegEdytuj

Dowództwo marynarki naciskało na podjęcie próby przełamania blokady w cieśninie Otranto i dwie takie próby miały miejsce. Pierwsza z nich doprowadziła do największej bitwy Austro-Węgierskiej Marynarki Wojennej w jej dziejach. 14 maja 1917 w morze wyszły trzy szybkie krążowniki „Saida”, „Helgoland” i flagowy „Novara” i osobno kierowały się ku cieśninie. W pewnym oddaleniu posuwały się kontrtorpedowce „Csepel” i „Balaton”, a w pobliżu znajdowały się okręty podwodne U-4 i U-27. Niemiecki U-Boot UC-25 postawił pole minowe pod Brindisi i obserwował wyjście z portu. Wsparcia udzielało także lotnictwo austro-węgierskie z Cattaro.

Pierwszy natknął się na kutry pilnujące sieci blokadowej „Saida” i o 4.20 rano 15 maja otworzył ogień, szybko zatapiając dwa i ciężko uszkadzając jeden trawler. „Helgoland” w drodze do wyznaczonego rejonu minął całe zgrupowanie kutrów, ale nie podejmował walki dążąc nierozpoznany na południe, gdzie jednak nie zastał żadnych okrętów nieprzyjaciela. Zawrócił więc i o 4.33 otworzył ogień szybko posyłając na dno cztery trawlery, a tuż po 5 rano kolejne cztery. Podobnie „Novara” - gdy nie znalazł niczego w wyznaczonym rejonie zawrócił, natknął się na flotyllę 12 kutrów i dokonał masakry. W sumie krążowniki zatopiły 14 trawlerów i wzięły do niewoli 72 brytyjskich marynarzy. W tym czasie kontrtorpedowce natknęły się na konwój trzech transportowców osłaniany przez włoski kontrtorpedowiec „Borea”. Po krótkiej wymianie ognia „Borea” stanął w płomieniach, dwa transportowce zatopiono, a trzeci ciężko uszkodzono. „Csepel” i „Balaton” skierowały się teraz na miejsce wyznaczonego spotkania z krążownikami, a w ślad za nimi szedł zespół brytyjskich krążowników „Bristol” i „Dartmouth” i pięciu włoskich kontrtorpedowców. Włoskie okręty - jako najszybsze - zostawiły w tyle krążowniki i dochodziły austro-węgierski zespół. Podczas wymiany ognia „Csepel” poważnie uszkodził czołowy kontrtorpedowiec przeciwnika, który wycofał się z walki, a jednostki austro-węgierskie znalazły schronienie pod czarnogórską wioską Giavatičići.

Tymczasem doszło to starcia krążowników. Brytyjczycy (dołączył krążownik „Marsala”) chcieli rozstrzygnąć walkę na dystans, Austro-Węgrzy dążyli do zbliżenia tak, by ich 100-milimetrowe działa mogły dosięgnąć przeciwnika[1]. W czasie przedłużającej się walki zarówno „Saida”, jak i „Helgoland” zostały trafione. Najtrudniejsza jednak była sytuacja „Novary”, gdzie jeden pocisk eksplodował na pomoście ciężko raniąc dowódcę zespołu kmdr. Horthyego (dowództwo przejął Polak, kpt. Witkowski), a drugi zniszczył kondensator pary. Krążownik stanął. Około godz. 11 „Saida” wzięła „Novarę” na hol, a „Helgoland” ubezpieczał zespół atakowany niemal bez przerwy. O 12.25 nadszedł z pomocą krążownik pancerny „Sankt Georg”. Brytyjczycy zobaczyli duży okręt kwadrans wcześniej i - woląc nie ryzykować starcia z działami kalibru 240 mm - zawrócili do Brindisi, gdzie - niemal przed awanportem - „Dartmouth” został storpedowany przez wciąż czającego się tam UC-25 i bardzo poważnie uszkodzony, a francuski kontrtorpedowiec wszedł na minę (również dzieło niemieckiego U-Boota) i zatonął.

SkutkiEdytuj

Bilans bitwy był następujący: po stronie Ententy stracono 2 kontrtorpedowce, 2 statki transportowe i 14 trawlerów, 1 krążownik został uszkodzony, poległo 83 ludzi, a 72 trafiło do niewoli. Po stronie austro-węgierskiej odnotowano uszkodzenia na „Helgolandzie” i „Novarze”, poległo 15 marynarzy. Pomimo uszkodzeń, jakich doznały okręty spod czerwono-biało-czerwonej bandery zasadniczy cel operacji został osiągnięty. Bariera przeciw okrętom podwodnym została poważnie uszkodzona, przedostawanie się okrętów (zwłaszcza podwodnych) na Morze Śródziemne i ich powrót do baz został znacznie ułatwiony. Stan taki miał się utrzymać przez kilka kolejnych miesięcy.

PrzypisyEdytuj

  1. Brytyjskie krążowniki miały działa kalibru 152 mm.

BibliografiaEdytuj

  1. Memoires de l'Amiral Horthy Regent de Hongrie, [Paris 1954], s.71-78
  2. K. Csonkaréti, Marynarka wojenna Austro-Węgier w pierwszej wojnie światowej, 1914- 1918, Wydawnictwo Arkadiusz Wingert, Kraków 2004
  3. M. Horthy, Annotated Memoirs of Admiral Milklós Horthy, Regent of Hungary, wersja on-line: tu
  4. K.u.K. KRIEGSMARINE, tu
  5. historyshelf.org, tu
  6. The Word War I Document Archive, http://www.gwpda.org/
  7. Marina Militarne, http://www.marina.difesa.it
  8. www.kriegsmarine.at, tu