Otwórz menu główne

Brygada KOP „Wołyń” - brygada piechoty Korpusu Ochrony Pogranicza.

Brygada KOP „Wołyń”
1 Brygada Ochrony Pogranicza
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1924
Rozformowanie 1937
Nazwa wyróżniająca „Wołyń”
Dowódcy
Pierwszy płk Stanisław Powroźnicki
Organizacja
Dyslokacja Zdołbunów
Łuck
Formacja Korpus Ochrony Pogranicza

Formowanie i zmiany organizacyjneEdytuj

We wrześniu 1924 roku powołany został Korpus Ochrony Pogranicza. 1 Brygada Ochrony Pogranicza sformowana została w pierwszym etapie formowania Korpusu na podstawie rozkazu L. dz. 12044/O.de B./24 szefa Sztabu Generalnego z dnia 27 września 1924 roku[1]. Oddziały Okręgu Korpusu Nr II wystawiły: 2, 3 i 4 batalion graniczny oraz 3, 4 i 5 szwadron kawalerii[2]. W skład dowództwa wchodziły między innymi trzy referaty służb: intendentury , łączności i sprawiedliwości[3]. 27 października 1924 roku oddziały brygady przegrupowały się na granicę ZSRR i rozpoczęły pełnić służbę ochronną na odcinku o długości 280 km i głębokości 30 km[2]. Dowództwo brygady rozmieszczono w budynku prywatnym[4] w Zdołbunowie[5][6]. W 1931 roku dowództwo mieściło się w Łucku przy ulicy Sienkiewicza 23[7].
W grudniu 1924 roku rozpoczęto formowanie 11 batalionu granicznego i 11 szwadronu kawalerii[8].

W 1926 roku zorganizowano na szczeblu brygady szkołę podoficerską dla niezawodowych podoficerów piechoty[9]. Szkoła stacjonowała w Mizoczu przy 11 batalionie granicznym[10].

W ramach 1 Brygady OP zorganizowano też Szkołę Podoficerów Zawodowych Piechoty w Ostrogu, która wchodziła w skład 11 batalionu granicznego i Szkołę Podoficerów Zawodowych Kawalerii w Niewiarkowie będącą w 3 batalionie granicznym[10].

W 1927 roku 2 batalion graniczny i 5 szwadron kawalerii został podporządkowany dowódcy 5 Brygady Ochrony Pogranicza, a 4 szwadron kawalerii dowódcy 2 Brygady Ochrony Pogranicza, natomiast w składzie brygady został sformowany 26 batalion odwodowy.

W 1928 roku brygada ochraniała odcinek granicy państwowej długości 259,030 kilometrów[11].

Latem 1928 zlikwidowana została szkoła podoficerska. W jej miejsce oraz w miejsce identycznych szkół funkcjonujących w pozostałych brygadach, w twierdzy Osowiec utworzony został batalion szkolny KOP [9].

Aby zapewnić odpowiednią ilość żołnierzy o specjalności saperskiej, z dniem 1 kwietnia 1928 roku utworzono brygadowy ośrodek wyszkolenia pionierów przy 3 batalionie granicznym w Hoszczy[11].

W 1931 roku[a] zorganizowano kompanie saperów dla poszczególnych brygad Korpusu Ochrony Pogranicza[12]. Dzieliły się na cztery typy, a nazwy przybierały od macierzystych jednostek. Brygada „Wołyń” otrzymała kompanię typu III. Kompanie tego typu miały dwa plutony po trzy drużyny i drużynę gospodarczą. Etat kompanii wynosił 3 oficerów, 9 podoficerów i 80 szeregowców[13].

Na podstawie rozkazu L. 500/tjn. Og. Org./37 dowódcy Korpusu Ochrony Pogranicza z dnia 23 lutego 1937 roku w sprawie przeprowadzenia I fazy reorganizacji KOP, która odbywała się pod kryptonimem „R3”, Brygada KOP „Wołyń” została przeformowana w pułk KOP „Zdołbunów”, a szkolny szwadron kawalerii KOP „Niewirków” w dywizjon kawalerii KOP „Niewirków”[14].

Struktura organizacyjnaEdytuj

Struktura organizacyjna brygady w 1924

 
Zasięg teryt. Brygady KOP Wołyń - województwo wołyńskie II RP

Struktura organizacyjna brygady w 1927[15][6]

Struktura organizacyjna brygady w 1931[16]

Obsada personalna dowództwaEdytuj

Dowódcy brygady[17]
I oficerowie sztabu brygady
  • mjr Ferdynand Alojzy Eugeniusz Więckowski (2 IV 1925 – 8 V 1926 → dowódca III/83 pp)
  • kpt. SG Leopold Ruszczyc (od 8 V 1926[18])
Szefowie sztabu
  • kpt. / mjr dypl. Mirosław Józef Kalinka (23 XII 1929 – 9 XII 1932[19])
  • kpt. dypl. Kazimierz III Kowalski (9 XII 1932 – VI 1934 → 75 pp[20])
  • mjr dypl. Mieczysław Garliński (VI 1934 – 1938 → szef sztabu 16 DP[21])
Kapelani brygady
  • kpl. rez. pow. do sł. czyn. ks. Tadeusz Szadbey (do 30 IX 1930[22][23])

UwagiEdytuj

  1. Cutter w swoich publikacjach podaje, że kompanie saperów zorganizowano w 1934 roku → Cutter 2005 ↓, s. 50. Zdaniem Prochwicza informacja ta jest błędna, a właściwa data to rok 1931 → Prochwicz 2003 ↓, s. 43

PrzypisyEdytuj

  1. a b Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 23.
  2. a b Prochwicz 3/1994 ↓, s. 150.
  3. Wiśniewska i Promińska 2013 ↓, s. 1.
  4. Wykaz L.dz.KOP 272/1.Br.Op.Wyszk. ↓.
  5. Prochwicz 2003 ↓, s. 19.
  6. a b Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 4/1927.
  7. Spis abonentów 1931 ↓, s. 37.
  8. Prochwicz 3/1994 ↓, s. 151.
  9. a b Prochwicz 3/1994 ↓, s. 153.
  10. a b Bereza i Szczepański 2014 ↓, s. 54.
  11. a b Bereza i Szczepański 2014 ↓, s. 51.
  12. Prochwicz 2003 ↓, s. 43.
  13. Cutter 2005 ↓, s. 50.
  14. Prochwicz 3/1994 ↓, s. 157.
  15. Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 31.
  16. Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 46.
  17. Wiśniewska i Promińska 2013 ↓, s. 8.
  18. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 20 z 8 maja 1926 roku, s. 154.
  19. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 407. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 439.
  20. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 438, tu jako szef sztabu brygady „Łuck”. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 181.
  21. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 180.
  22. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 17 z 19 grudnia 1930 roku, s. 398 kapelan rezerwy powołany do służby czynnej ksiądz Tadeusz Szadbey został z dniem 30 września 1930 roku zwolniony z czynnej służby.
  23. Lewkowicz 2016 ↓, s. 25-27, autorowi nie udało się ustalić, gdzie ksiądz pełnił służbę w latach 1924-1930. Tadeusz Szadbey urodził się 26 czerwca 1886 roku w Widoczni, w powiecie latyczowskim, zmarł 21 lutego 1965 roku w Milanówku.

BibliografiaEdytuj