Cosmic Background Explorer (inne nazwy: COBE, Explorer 66) – pierwszy sztuczny satelita zbudowany specjalnie do badań kosmologicznych. Został wystrzelony przez NASA 18 listopada 1989 roku[2]. Wyposażono go w przyrząd do wyszukiwania nieregularności mikrofalowego promieniowania tła.

Cosmic Background Explorer
Ilustracja
Logo misji COBE
Inne nazwy

COBE, Explorer 66

Indeks COSPAR

1989-089A

Indeks NORAD

20322

Państwo

 Stany Zjednoczone

Zaangażowani

NASA

Rakieta nośna

Delta 5920-8 s/n 189

Miejsce startu

Vandenberg Air Force Base

Orbita (docelowa, początkowa)
Perygeum

886 km

Apogeum

896 km

Okres obiegu

102,8 min

Nachylenie

99°

Czas trwania
Początek misji

18 listopada 1989 14:34 UTC

Koniec misji

23 grudnia 1993

Wymiary
Wymiary

średnica maks. 2,44 m; rozpiętość maks. 5,5 m

Masa całkowita

2265 kg[1]

Wizja artystyczna satelity COBE na orbicie okołoziemskiej
Mikrofalowe promieniowanie tła zarejestrowane przez COBE

Jego zadaniem było badanie promieniowania tła. Już po rozpoczęciu działania potwierdził dokładność modelu Wielkiego Wybuchu Wszechświata. Projektem kierowali: fizyk George F. Smoot z Berkeley oraz astrofizyk John C. Mather z Centrum Lotów Kosmicznych imienia Roberta H. Goddarda w stanie Maryland. Odkryto, że promieniowanie wykazuje wielkoskalowe nieregularności rzędu czterdziestu milionowych swojej średniej wartości. W roku 2006 Smoot i Mather zostali uhonorowani Nagrodą Nobla w dziedzinie fizyki[3].

Instrumenty naukoweEdytuj

  • DMR (Differential Microwave Radiometer) – dokonywał pomiarów w trzech zakresach (9,55 mm, 5,66 mm i 3,33 mm) dla każdego fragmentu nieba. Czułość detektorów pozwalała wykryć odstępstwa temperatury na poziomie 0,00003 K.
  • FIRAS (Far-Infrared Absolute Spectrophometer), detektory instrumentu FIRAS działały w temperaturze 1,5 K. W misji zastosowano chłodzenie aktywne, wykorzystując w tym celu ciekły hel. Instrument pracował do września 1990, kiedy to zapas ciekłego helu uległ wyczerpaniu[1].
  • DIRBE (Diffuse Infrared Background Experiment) – mierzył promieniowanie podczerwone w zakresie 0,001-0,3 mm. DIRBE wykrył kilka nowych źródeł promieniowania. Stwierdził również istnienie „pozaczerwonego” promieniowania tła.

Podsumowanie misjiEdytuj

Misja COBE rozpoczęta w roku 1989 trwała cztery lata. Przeszła do historii jako wydarzenie, które zmieniło kosmologię z nauki filozoficznej w fizyczną. Badania wykazały, że uzyskana krzywa intensywności promieniowania idealnie zgadza się z teoretyczną dla ciała doskonale czarnego o temperaturze 2,726 ± 0,010 K i maksimum emisji przy długości fali 1,869 mm. Przy opracowaniu tej misji wykorzystano doświadczenia zdobyte w czasie misji satelity IRAS[4].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Mark Wade: COBE. Encyclopedia Astronautica. [dostęp 2013-09-21]. (ang.).
  2. COBE, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-07-30].
  3. Paul Murdin: Tajemnice Wszechświata. Warszawa: Wydawnictwo Albatros A. Kuryłowicz, 2010, s. 291. ISBN 978-83-7659-067-7.
  4. Andrzej Kotarba: Kosmos, Mikrofalowe teleskopy kosmiczne. Wyd. 44. Poznań: Oxford Educational Sp. z o.o., 2011, s. 12-14. ISBN 978-83-252-1665-8.

Linki zewnętrzneEdytuj